200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12 80+ Đề đọc hiểu Truyện ngắn - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Người đánh trống trường (Ma Văn Kháng) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12


Nếu bảo rằng thầy Huấn là người thầy tài ba xuất chúng, là ông thầy đứng trên cái thế thượng phong về trí tuệ và rèn đức, tạo nên được cả một lớp học trò giỏi giang, trong đó nhiều người trở thành

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

NGƯỜI ĐÁNH TRỐNG TRƯỜNG

Nếu bảo rằng thầy Huấn là người thầy tài ba xuất chúng, là ông thầy đứng trên cái thế thượng phong về trí tuệ và rèn đức, tạo nên được cả một lớp học trò giỏi giang, trong đó nhiều người trở thành những tên tuổi lẫy lừng, những nhân nhân chính khách một thời, thì hoàn toàn không phải. Thầy giáo, nghề dạy học, dẫu có được ưu ái đặc biệt, được tặng cao giá trị đến đâu, thì cũng chỉ là loại trí thức xếp loại hai, bực bậc thứ, nắm giữ các thông tin mật mã, những tri thức loài người biết cả rồi, ông thầy không phát minh. Huống hồ thầy Huấn của chúng tôi chỉ là ông giáo cấp tiểu học. Trong hành trình dằng dặc của đời người, thầy chỉ là cái ga xép heo hút mà du khách chẳng tới lượt qua trong thoáng chốc. Thêm nữa, lớp môn đệ của thầy cũng chỉ lèo tèo vài chục đứa trẻ quê mùa, quý mến thầy thì hết mực đấy, nhưng sau này thành nhân thì cũng chỉ là những thân kiếp làng nhàng như thầy; anh chị nào nhờ thời vận hoặc phúc ấm tổ tiên, qua tay thầy rèn cặp mấy năm trời, thành đạt lắm cũng chỉ là anh giáo cấp hai hoặc chí ít ủy viên thư ký ủy ban xã là cùng, ấy là xét theo phẩm trật trên nẻo đường quan lộc.

Trong mấy chục thầy cô ở chốn học đường góp phần tạo nên chúng tôi, thầy Huấn, xét về mặt trí năng, chỉ là một cái bóng nhạt nhòa, dễ bị lãng quên, giữa các đồng nghiệp của thầy. Nhưng, quan hệ thầy trò, cũng như quan hệ bằng hữu giữa người và người có một đặc thù là người ta không chỉ căn cứ vào cái tài, cái lợi thu được cho cá nhân mà trọng nể, mến mộ nhau; thế nên mới có chuyện để nói.

Cùng về làng tôi dạy học đầu năm 1955, hòa bình mới lập lại đó, ngoài thầy Huấn còn có một thầy nữa tên Ngọc Kim. Thầy Ngọc Kim cũng tốt nghiệp sư phạm sơ cấp một khóa với thầy Huấn, nhưng lại là một hình ảnh tương phản hoàn toàn về mọi phương diện với bạn mình. Và, tôi nghĩ, ông trời xem ra rất thích tạo ra các trò chơi oái oăm, ông xếp thầy Ngọc Kim cạnh thầy Huấn là cố ý làm nổi bật sự đối nghịch của họ, là để đưa con người trần thế vào một cuộc chơi thách đố trí tuệ chăng?

Thầy Ngọc Kim, cái tên nghe đã sang trọng, người thành thị cao ráo, trắng trẻo tươi tắn, mắt phượng, mày ngài, đẹp như một kép cải lương, bảnh thiệp, kín nhẽ, khẩu khiếu linh hoạt khác thường; đã vậy lại còn lắm tài vặt như đàn giỏi, hát hay; còn kẻ khẩu hiệu, vẽ panô cổ động các phong trào trong làng xã thì đến cán bộ phòng văn hóa huyện cũng phải bái phục.

Trong khi ấy, thầy Huấn người thấp lùn, vai rộng, chân đi vòng kiềng, mặt sần sùi trứng cá, trông tẻ ngắt tẻ ngơ. Thầy Ngọc Kim là sản phẩm của nền văn minh hiện đại, còn thầy Huấn là nguyên khối tự nhiên, cứ như là người ta nhặt thầy từ đồng ruộng ban sơ lên rồi đặt luôn vào ngôi trường này vậy. Thầy lù đù, chậm chạp, thô tháp vụng về và có cái lầm. Đường giao tiếp, nói năng của thầy lại càng kém cỏi. Thầy chẳng biết lựa lòng ai. Gặp điều ngang trái là thầy tức tối, đỏ vàng cả mặt, có nói thì câu chữ cứ díu lại đến là khổ sở. “Thầy bà gì mà ăn nói cứ như là bị rụt lưỡi, lại lục cục lạc quặc thô lỗ như búa đập đe thế!” Đã có lần thầy Ngọc Kim quở trách thầy Huấn như thế, trước hơn một trăm đứa học trò, giữa buổi chào cờ toàn trường.

(Lược một đoạn: Thầy Ngọc Kim và thầy Huấn vì khác nhau về tính cách, lối sống nên xảy ra một số mâu thuẫn.)

Trường có hai lớp. Thầy Ngọc Kim dạy một. Thầy dạy một. Thầy dạy không hay. Giọng thầy trầm trầm, đều đều, không vẻ von trầm bổng, cũng không hay pha trò hoặc hoa mỹ bóng bẩy như thầy Ngọc Kim, nhưng học trò vẫn thích được học thầy. Ấy là vì thầy tận tâm tận lực với học trò. Tình thương, lòng trắc ẩn và danh dự của kẻ có học là những lý do thường trực khiến thầy đã làm cái gì cũng làm đến nơi đến chốn. Giáo án thầy nắn nót chép đi chép lại cho kỳ không một chữ sai, một dấu tẩy xóa mới thôi. Thuở nhỏ phải gánh gồng nhiều nên bên vai phải thầy bị lệch so với vai trái. Vừa như ngượng với chính mình, vừa muốn đứng trước học trò phải là một hình ảnh toàn bị, cả về thể chất, thầy đã đứng trước gương tập co vai phải lên cho ngang bằng với vai trái đến cả năm trời. Thầy bỏ công nhiều nhất cho việc tập nói. Biết mình hễ xúc động là cuống, là lắp bắp, nên mỗi khi lâm vào cảnh nọ là thầy lập tức đặt tay lên ngực trái, để kìm chế nhịp đập của con tim đang rạo rực. Đồ dùng giảng dạy các môn thầy tự làm lấy hết. Tấm bản đồ thế giới, cái địa bàn, mô hình con chim, con cá, tuy còn sơ sài, nhưng kết tinh thật đầy đủ lòng tận tụy của thầy. Nhiều cái thầy quá tốn công tốn sức, thậm chí quá cả cái mức cần thiết.

(Lược một đoạn: Thầy Huấn tham gia vào cuộc đấu tranh bài trừ mê tín dị đoan do xã phát động, sau khi chặt cây gạo ở ngôi đền cổ, thầy bị ốm, đi bệnh viện tỉnh gần một năm trời. Thầy không chết, khi trở về trường học cũ, thầy chỉ được nhận làm công việc đánh trống trường ăn lương hợp đồng. Sau khi nhận được một lá thư gửi đến từ quê nhà, thầy lại bị thiên đầu thống, hỏng mất một con mắt.)

Trở lại với trường học lần thứ hai, thầy Huấn vẫn được giữ chân thủ trống của nhà trường. [...] Bây giờ, vào giờ gà lên chuồng, muốn đi đâu, thầy phải cầm một cái đèn dầu, vừa là để soi đường, vừa là để người ta biết mà tránh. Xung quanh thầy, ban ngày ban mặt mà tù mù, lờ mờ như ban đêm. Ấy vậy mà nhiệm vụ đánh trống trường, thầy thực hiện hết sức trọn vẹn. Có nhìn rõ đồng hồ đâu mà trống báo, trống tập họp, trống vào lớp, trống chuyển tiết, trống tan trường, thầy hạ dùi không sai một giây.

Đặc biệt nữa là tiếng trống của thầy. Nhất là những hồi trống giục. Cũng là âm thanh của da gỗ cộng hưởng trong khoảng không dồn nén bụng bật ra ngoài, cũng chỉ là chày dùi thô mộc khua động vẻ thường tình mà sao nó vang lộng, thống thiết mà đa tầng cảm xúc thế! Lúc nó dồn dập tràn đầy khí lực, lúc nó thủng thăng buồn dứt như một linh hồn đơn côi đang vơ vẩn. Có lúc nó dài dại. Có lúc nó nức nở, gào thét. Có lúc nó như tiếng kêu bi thảm phát tỏa ra từ nỗi lòng bực bội thê thiết. Ôi, tiếng trống, hóa ra nó là một thực thể phân thân của thầy, là ngôn ngữ của thầy, là âm thanh mang hồn thầy đang quằn quại!

Thế là giờ đây qua tiếng trống trường, thầy vẫn còn tồn tại, vẫn hiện diện ở cõi đời này.

(Lược đoạn cuối: Chúng tôi đến thăm thầy, thấy xót xa khi thấy thầy có độc một thân một mình trong túp lều nhỏ dựng ở góc trường. Sau khi thầy mất, người ta phát hiện ra lá thư ngày trước báo tin quê thầy bị một cơn sóng thần ập vào quét sạch cả nhà cửa, ruộng vườn, vợ con thầy. Hóa ra đó là một trong những nguyên cớ gây nên những cơn đau đầu quái ác của thầy.)

(Ma Văn Kháng ¹, Tập truyện ngắn "Trăng soi sân nhỏ", NXB Hội Nhà văn, 2014, tr. 112-136)

Câu 1

Xác định dấu hiệu nhận biết ngôi kể của truyện ngắn trên.

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Đọc kĩ văn bản.

- Vận dụng kiến thức đã học về các ngôi kể.

Lời giải chi tiết

Truyện được kể theo ngôi thứ nhất. Dấu hiệu nhận biết là sự xuất hiện của các đại từ xưng hô: "chúng tôi", "tôi".

Giải thích: Ngôi kể thứ nhất là phương thức trần thuật mà người kể chuyện tự xưng là "tôi" (hoặc "chúng tôi"), trực tiếp tham gia hoặc chứng kiến các sự kiện trong truyện. Cách kể này khai thác sâu sắc thế giới nội tâm, giúp câu chuyện trở nên chân thực, gần gũi và giàu tính chủ quan.

Câu 2

Chỉ ra những từ ngữ, hình ảnh miêu tả ngoại hình của thầy Huấn trong văn bản.

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Đọc và tìm chi tiết hình ảnh.

Lời giải chi tiết

Ngoại hình thầy Huấn hiện lên qua các chi tiết: "thấp lùn, vai rộng, chân đi vòng kiềng, mặt sần sùi trứng cá"; "bên vai phải thầy bị lệch"; mắt bị hỏng khiến ban ngày nhìn "tù mù, lờ mờ như ban đêm".

Câu 3

Phân tích hiệu quả nghệ thuật của biện pháp tu từ điệp ngữ trong các câu văn sau: "Đặc biệt nữa là tiếng trống của thầy... Lúc nó dồn dập tràn đầy khí lực, lúc nó thủng thăng buồn dứt như một linh hồn đơn côi đang vơ vẩn. Có lúc nó dài dại. Có lúc nó nức nở, gào thét. Có lúc nó như tiếng kêu bi thảm phát tỏa ra từ nỗi lòng bực bội thê thiết".

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Chỉ ra biện pháp điệp ngữ.

- Nêu hiệu quả nghệ thuật.

Lời giải chi tiết

Điệp ngữ "Lúc nó... Có lúc nó..." lặp lại nhiều lần ở đầu các vế câu/câu.

- Diễn tả sinh động sự biến hóa đa dạng, nhiều cung bậc cảm xúc (từ dồn dập, khí lực đến buồn dứt, nức nở, bi thảm) của tiếng trống trường. Qua đó, khẳng định tiếng trống không còn là âm thanh vô tri vô giác mà đã trở thành "thực thể phân thân" mang trọn vẹn linh hồn, nỗi đau và sự tận tụy của thầy Huấn.

- Tạo nhịp điệu dồn dập, khơi gợi sự ám ảnh, xót xa trong lòng người đọc, làm nổi bật tài năng miêu tả tâm lý gián tiếp của Ma Văn Kháng.

Câu 4

Chi tiết thầy đã đứng trước gương tập co vai phải lên cho ngang bằng với vai trái đến cả năm trời cho thấy phẩm chất gì của nhân vật thầy Huấn?

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Phân tích, tổng hợp.

Lời giải chi tiết

- Sự tận tâm, trách nhiệm tuyệt đối với nghề: Thầy muốn mang đến cho học trò một "hình ảnh toàn bị" (hoàn hảo nhất) cả về thể chất lẫn tinh thần, không muốn khiếm khuyết cá nhân làm ảnh hưởng đến học sinh.

- Lòng tự trọng và danh dự của kẻ có học: Dù mang một hình hài thô tháp, chịu nhiều thiệt thòi, thầy không buông xuôi mà luôn nỗ lực vượt lên nghịch cảnh, tự rèn luyện bản thân đến mức khắt khe.

Câu 5

Từ chủ đề của truyện ngắn trên, anh/chị hãy chia sẻ góc nhìn của mình về sự tận tụy của người thầy trong xã hội hiện nay.

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Liên hệ nội dung văn bản.

- Rút ra bài học, ý nghĩa.

Lời giải chi tiết

- Sự tận tụy của người thầy muôn đời vẫn là cốt lõi của giáo dục, là ngọn lửa thắp sáng nhân cách học trò (như thầy Huấn).

- Trong xã hội hiện đại, tận tụy không chỉ là hi sinh thầm lặng, mà còn là sự chủ động đổi mới tri thức, cập nhật công nghệ, làm điểm tựa tâm lý vững chắc cho học sinh trước những áp lực thời đại.

- Phê phán một bộ phận nhỏ chạy theo chủ nghĩa thành tích, thương mại hóa giáo dục làm phai nhạt lòng tận tụy.

Đoạn văn tham khảo:

Chủ đề của truyện ngắn trên đã gợi ra một suy ngẫm sâu sắc về giá trị muôn đời của giáo dục: sự tận tụy của người thầy, một biểu tượng cao đẹp vô song cả trong quá khứ lẫn xã hội hiện đại. Từ hình tượng người thầy hết lòng vì học trò như thầy Huấn trong tác phẩm, ta nhận ra rằng sự tận tụy muôn đời vẫn là cốt lõi của giáo dục, là ngọn lửa thiêng liêng thắp sáng nhân cách và dẫn đường cho bao thế hệ học trò. Tuy nhiên, trong bối cảnh xã hội ngày nay, khái niệm "tận tụy" không còn bó hẹp ở sự hy sinh thầm lặng, chịu thương chịu khó trên bục giảng truyền thống. Người thầy thời đại số là những người chủ động đổi mới tri thức, không ngừng cập nhật công nghệ và phương pháp giảng dạy hiện đại để đưa học sinh tiếp cận với thế giới. Đáng quý hơn, trước những áp lực tâm lý nặng nề của thời đại mà thế hệ trẻ phải đối mặt, thầy cô còn trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc, biết lắng nghe, thấu hiểu và đồng hành cùng học sinh như những người bạn lớn. Dù vậy, chúng ta cũng thẳng thắn nhìn nhận và phê phán một bộ phận nhỏ những người làm giáo dục đang chạy theo chủ nghĩa thành tích, thương mại hóa giáo dục, làm hoen ố đi hình ảnh cao đẹp và phai nhạt lòng tận tụy thiêng liêng của nghề giáo. Tóm lại, dẫu xã hội có thay đổi và công nghệ có phát triển đến đâu, sự tận tụy từ trái tim của người thầy vẫn là giá trị cốt lõi không gì có thể thay thế, là động lực nâng cánh cho những ước mơ bay xa.


Bình chọn:
4.9 trên 7 phiếu
Bài tiếp theo

>> Xem thêm

Luyện Bài Tập Trắc nghiệm Ngữ Văn 12 - Xem ngay

Báo lỗi - Góp ý

Group 2K8 ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí

BÌNH LUẬN
*Bình luận sẽ hiển thị sau khi được duyệt

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...

Các bài khác cùng chuyên mục


App Loigiaihay trên google play store App Loigiaihay trên apple store

Hãy viết chi tiết giúp Loigiaihay.com

Vui lòng để lại thông tin để ad có thể liên hệ với em nhé!

Vấn đề em gặp phải là gì ?

Hãy viết chi tiết giúp Loigiaihay.com

Cảm ơn bạn đã sử dụng Loigiaihay.com. Đội ngũ giáo viên cần cải thiện điều gì để bạn cho bài viết này 5* vậy?

Vui lòng để lại thông tin để ad có thể liên hệ với em nhé!

Copyright © 2021 loigiaihay.com

DMCA.com Protection Status
App Loigiaihay trên apple store App Loigiaihay trên google play store