200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Chân quê (Nguyễn Bính) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Hôm qua em đi tỉnh về, Đợi em ở mãi con đê đầu làng.

Câu hỏi

Đọc văn bản và trả lời các câu hỏi:

CHÂN QUÊ

(Nguyễn Bính)

Hôm qua em đi tỉnh về,

Đợi em ở mãi con đê đầu làng.

Khăn nhung, quần lĩnh rộn ràng.

Áo cài khuy bấm, em làm khổ tôi!

Nào đâu cái yếm lụa sồi?

Cái dây lưng đũi nhuộm hồi sang xuân?

Nào đâu cái áo tứ thân?

Cái khăn mỏ quạ, cái quần nái đen?

Nói ra sợ mất lòng em,

Van em! Em hãy giữ nguyên quê mùa.

Như hôm em đi lễ chùa,

Cứ ăn mặc thế cho vừa lòng anh.

Hoa chanh nở giữa vườn chanh,

Thầy u mình với chúng mình chân quê.

Hôm qua em đi tỉnh về,

Hương đồng gió nội bay đi ít nhiều.

(Nguyễn Bính, Nước giếng thơi, NXB Hội Nhà văn, 1957)

Chú thích:

- Nguyễn Bính (1918-1966) là một nhà thơ và nhà văn nổi tiếng của Việt Nam. Ông được coi là một trong những nhà thơ lớn của thời kỳ trước đổi mới văn học Việt Nam. Sinh ra trong một gia đình nghèo ở miền Nam, Nguyễn Bính đã có cuộc đời rất khó khăn và đầy biến động.

- Các tác phẩm của Nguyễn Bính có thể chia làm hai dòng "lãng mạn" và "cách mạng" mà dòng nào cũng có số lượng đồ sộ nhưng khi nói về Nguyễn Bính là nói về nhà thơ lãng mạn của làng quê Việt Nam. Thơ Nguyễn Bính đến với bạn đọc như một cô gái quê kín đáo, mặn mà, duyên dáng. Người đọc thấy ở thơ ông những nét dung dị, đằm thắm, thiết tha, đậm sắc hồn dân tộc, gần gũi với ca dao. Cái tình trong thơ Nguyễn Bính luôn luôn mặn mà, mộc mạc, sâu sắc và tế nhị hợp với phong cách, tâm hồn của người Á Đông. Vì vậy thơ Nguyễn Bính sớm đi sâu vào tâm hồn của nhiều lớp người và đã chiếm lĩnh được cảm tình của đông đảo bạn đọc từ thành thị đến nông thôn. Đặc biệt là lớp người bình dân, họ thuộc lòng, ngâm nga nhiều nhất. Vì ngoài phần ngôn ngữ bình dân dễ hiểu, dễ thuộc còn một vấn đề khác khiến thơ ông trường tồn chính là tiếng nói trong thơ ông cũng là tiếng nói của trái tim nhân dân thời đó.

Trong khi hầu hết các thi sĩ trong phong trào Thơ mới chịu ảnh hưởng của thơ phương Tây, Nguyễn Bính lại gắn bó và hấp thụ tinh hoa ca dao, dân ca, truyện thơ dân gian cả về nội dung lẫn hình thức. Bài thơ Chân quê chính là tuyên ngôn của thơ Nguyễn Bính.

Câu 1

Văn bản trên được viết theo thể thơ nào?

a. Thất ngôn bát cú Đường Luật

b. Lục bát biến thể

c. Lục Bát

d. Song thất lục bát

Phương pháp giải

Căn cứ vào các đặc điểm hình thức để xác định thể thơ

Lời giải chi tiết

Bài thơ thuộc thể thơ lục bát

Giải thích:

Các dòng thơ được tổ chức xen kẽ một dòng 6 tiếng và một dòng 8 tiếng.

Đáp án : C

Mở rộng

Thơ lục bát (6 – 8) là thể thơ có từ lâu đời của dân tộc Việt Nam. Một cặp câu lục bát gồm một dòng 6 tiếng (dòng lục) và một dòng 8 tiếng (dòng bát)

Link tham khảo: Thơ lục bát và đặc điểm của thơ lục bát

Câu 2

Nhân vật trữ tình trong bài thơ là ai?

a. Cô gái thôn quê

b. Chàng trai thôn quê

c. Người đàn ông

d. Tác giả

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định người bộc lộ cảm xúc, tâm trạng xuyên suốt bài thơ.

Lời giải chi tiết

Nhân vật trữ tình trong bài thơ là chàng trai thôn quê

Giải thích:

Nhân vật “tôi” trực tiếp bộc lộ tình cảm với cô gái qua những câu thơ như “Đợi em ở mãi con đê đầu làng”, “Van em! Em hãy giữ nguyên quê mùa”, cho thấy đó là một chàng trai quê.

Đáp án : B

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 3

Tác giả đã sử dụng những biện pháp nghệ thuật gì trong hai câu thơ sau:

"Nào đâu cái yếm lụa sồi?

Cái dây lưng đũi nhuộm hồi sang xuân?"

a. Nhân hoá

b. Câu hỏi tu từ

c. Điệp ngữ

d. So sánh

Xem lời giải

Phương pháp giải

Vận dụng kiến thức về biện pháp tu từ để xác định

Lời giải chi tiết

Biện pháp tu từ được sử dụng trong 2 câu thơ: Câu hỏi tu từ

Giải thích:

Các câu “Nào đâu cái yếm lụa sồi?”, “Cái dây lưng đũi nhuộm hồi sang xuân?” có hình thức hỏi nhưng không nhằm tìm kiếm câu trả lời mà bộc lộ sự tiếc nuối, xót xa của chàng trai trước sự thay đổi của cô gái.

Đáp án : B

Mở rộng

- Câu hỏi tu từ là câu hỏi không dùng để hỏi mà để khẳng định, phủ định, bộc lộ cảm xúc,…

- Câu hỏi tu từ được sử dụng nhằm đạt một số hiệu quả giao tiếp như tăng sắc thái biểu cảm, biểu đạt ý nghĩa một cách tế nhị, uyển chuyển.

- Đặc điểm của câu hỏi tu từ:

+ Hình thức như một câu nghi vấn, có dấu chấm hỏi kết thúc câu

+ Mục đích: nhằm khẳng định, nhấn mạnh nội dung, ý nghĩa

+ Thông tin truyền tải dễ hiểu, mang ý nghĩa tượng trưng

+ Cách dùng: theo lối nói ẩn dụ, thể hiện sắc thái biểu đạt

+ Có thể mang hàm ý phủ định

Link tham khảo: Câu hỏi tu từ là gì? Đặc điểm của câu hỏi tu từ

Câu 4

Hình ảnh cô gái trong bài thơ được giới thiệu, xuất hiện trong hoàn cảnh cụ thể nào?

a. Cô gái chuẩn bị đi tỉnh

b. Cô gái đi xa về

c. Cô gái đi tỉnh về

d. Cô gái đi chợ về

Xem lời giải

Câu 5

Câu thơ "Đợi em ở mãi con đê đầu làng" cho thấy chàng trai có tình cảm như thế nào với cô gái?

a. Yêu và mong chờ

b. Dửng dưng, xa cách

c. Thân thiết, gần gũi

d. Giận dỗi vì phải chờ đợi

Xem lời giải

Phương pháp giải

Phân tích ý nghĩa của hành động được miêu tả.

Lời giải chi tiết

Hành động "đợi", lại "đợi mãi" ở một địa điểm cụ thể (con đê đầu làng) thể hiện sự mong ngóng, trông chờ tha thiết, xuất phát từ tình yêu.

Giải thích:

Chàng trai “đợi em” và còn “đợi mãi” ở “con đê đầu làng”, cho thấy sự mong ngóng, chờ đợi dành cho cô gái.

Đáp án : A

Mở rộng

- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.

- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...

- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 6

Nguyên nhân nào khiến chàng trai trong bài thơ có tâm trạng đau khổ, xót xa?

a. Cô gái không còn yêu chàng trai

b. Cô gái đi lấy chồng

c. Sự thay đổi của cô gái

d. Cô gái đi tỉnh và không về nữa

Xem lời giải

Câu 7

Nhận xét nào phù hợp nhất để nói về tình cảm của nhân vật trữ tình đối với cô gái được thể hiện trong bài thơ?

a. Tình cảm khách sáo, xa lạ

b. Tình cảm yêu đương mãnh liệt

c. Tình cảm mộc mạc, chân thành, tha thiết

d. Tình cảm tương tư, nhớ nhung, tha thiết

Xem lời giải

Phương pháp giải

Tổng hợp toàn bộ cảm xúc, lời nói, thái độ của chàng trai xuyên suốt bài thơ.

Lời giải chi tiết

Nhân vật trữ tình dành cho cô gái tình cảm mộc mạc, chân thành, tha thiết.

Giải thích:

Chàng trai vừa “đợi em” vừa “van em” giữ lại vẻ “quê mùa”, cho thấy anh yêu thương, gắn bó và trân trọng cô gái. Tình cảm ấy được thể hiện bằng lời lẽ chân chất, tự nhiên, phù hợp với không gian làng quê.

Đáp án : C

Mở rộng

- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 8

Anh/Chị hiểu như thế nào về ý nghĩa của câu thơ: "Hoa chanh nở giữa vườn chanh"?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Phân tích ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh thơ trong ngữ cảnh bài thơ.

Lời giải chi tiết

Câu thơ mang ý nghĩa rằng mình là người chân chất, mộc mạc, hồn hậu nơi quê hương thì nên sống sao cho đúng bản chất của mình. Đừng để cuộc sống chốn phồn hoa đô hội làm cho đánh mất bản chất vốn có, đáng quý của mình.

Giải thích:

“Hoa chanh” và “vườn chanh” đều gắn với không gian dân dã, quen thuộc của làng quê. Đặt hình ảnh ấy trong bài thơ, Nguyễn Bính muốn nhấn mạnh sự hài hòa giữa con người với quê hương và mong muốn con người biết giữ gìn vẻ đẹp tự nhiên, chân chất của mình.

Đáp án : C

Mở rộng

Nghĩa hàm ẩn là phần thông báo không được thể hiện trực tiếp bằng từ ngữ trong câu mà được suy ra từ câu chữ và ngữ cảnh. Đây là loại nghĩa mà người nói, người viết thật sự muốn đề cập đến

Link tham khảo: Khái niệm nghĩa hàm ẩn

Câu 9

Nhận xét của anh/chị về thông điệp mà nhà thơ Nguyễn Bính muốn gửi gắm đến bạn đọc qua bài thơ trên.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Gợi ý: Nhắc nhở chúng ta luôn luôn giữ được vẻ đẹp tinh thần, bản chất vốn có của mỗi người. Không nên đánh mất vẻ đẹp thực sự của bản thân.

Lời giải chi tiết

Bài thơ Chân quê của Nguyễn Bính chính là một lời cảnh tỉnh nhẹ nhàng mà sâu lắng về việc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc. Trước sự thay đổi của cuộc sống, tác giả lo sợ con người sẽ đánh mất đi những vẻ đẹp thuần khiết, mộc mạc của quê hương. Ông không cực đoan bài xích cái mới, mà chỉ tha thiết kêu gọi mỗi người hãy biết trân trọng và bảo vệ cái "chân quê" - cái hồn cốt, gốc rễ trong tâm hồn và lối sống. Thông điệp ấy đến nay vẫn còn nguyên giá trị, nhắc nhở chúng ta sống hội nhập nhưng không được hòa tan, phải biết giữ gìn cái đẹp truyền thống như một phần bản thể không thể tách rời.

Giải thích:

Sự thay đổi của cô gái sau khi đi tỉnh về khiến chàng trai tiếc nuối “hương đồng gió nội”. Qua đó, Nguyễn Bính thể hiện sự trân trọng đối với vẻ đẹp chân quê và nhắc nhở con người không nên vì những ảnh hưởng bên ngoài mà đánh mất bản sắc của mình.

Đáp án : C

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

Câu 10

Theo anh/chị, làm thế nào để gìn giữ được những nét đẹp văn hoá truyền thống trong bối cảnh hội nhập toàn cầu hiện nay?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Gợi ý:

- Hòa nhập nhưng không hòa tan

- Nêu cao những giá trị cốt lõi nhất của nền văn hóa, thể hiện tâm hồn, cốt cách, tình cảm, lý trí, sức mạnh của dân tộc.

- Chúng ta cần phải đề ra các kế hoạch và giải pháp đồng bộ để bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc truyền thống.

Lời giải chi tiết

Để gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống trong bối cảnh hội nhập, trước hết cần bắt đầu từ ý thức của mỗi cá nhân trong việc tìm hiểu và trân trọng di sản. Gia đình và nhà trường đóng vai trò then chốt trong việc giáo dục, vun đắp tình yêu văn hóa cho thế hệ trẻ. Đồng thời, chúng ta cần chủ động và sáng tạo để đưa các giá trị truyền thống đến gần hơn với đời sống hiện đại, thông qua nghệ thuật, thời trang và truyền thông. Có như vậy, chúng ta mới có thể vừa hòa nhập với thế giới, vừa giữ vững được cốt cách "chân quê" của dân tộc.

Giải thích:

Văn hóa truyền thống chỉ có thể được gìn giữ khi con người hiểu và có ý thức bảo vệ. Việc kết hợp bảo tồn với cách thể hiện phù hợp đời sống hiện đại sẽ giúp các giá trị truyền thống tiếp tục được duy trì và phát huy.

Đáp án : C