content-pc content-tablet content-mobile
200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12 80+ Đề đọc hiểu Văn bản thông tin - Luyện đề đọc hiểu V..

Đọc hiểu Hồ Quý Ly và những bài học lịch sử về cải cách văn hóa, giáo dục (Hoàng Thanh Hải) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12


Hồ Quý Ly là vị vua đầu tiên ở nước ta phổ biến rộng rãi việc dùng chữ Nôm, đưa chữ Nôm lên vị trí quan trọng.

Câu hỏi

Đọc văn bản và trả lời các câu hỏi:

[...] Hồ Quý Ly là vị vua đầu tiên ở nước ta phổ biến rộng rãi việc dùng chữ Nôm, đưa chữ Nôm lên vị trí quan trọng. Điều đó được xem là biểu hiện của ý chí nêu cao tinh thần dân tộc. Ông soạn sách “Thi nghĩa” (nghĩa của Kinh Thi) bằng chữ quốc âm rồi sai người dạy cho hậu phi và cung nhân học tập. Ông còn chép thiên “Vô dật” (Không nên nhàn hạ) ra chữ quốc âm để dạy Vua Trần Thuận Tông. Hai cuốn sách biên dịch nói trên cùng nhiều bài thơ Nôm của Hồ Quý Ly đã cho thấy “thái độ đề cao, khuyến khích việc phổ biến và sử dụng chữ Nôm đến mức độ nào. Thái độ đó nói lên một cách hùng hồn tinh thần dân tộc của Hồ Quý Ly và tinh thần ấy lại được thể hiện qua cẩm nang dành để dạy dỗ những người đang giữ cương vị tối cao trong xã hội. Thật là một hành vi văn hóa có ý nghĩa lịch sử hết sức đặc biệt” (Phan Đăng Thanh - Trương Thị Hòa, “Cải cách Hồ Quý Ly", Nxb Tổng hợp TP HCM, 2012, tr:162). Trước Hồ Quý Ly, chỉ có Hàn Thuyên và Nguyễn Sĩ Cố đời Trần làm thơ chữ Nôm, còn nói chung tầng lớp quý tộc, trí thức Đại Việt thường chỉ biết có chữ Hán, chỉ coi trọng chữ Hán. Tuy vậy, dù coi trọng chữ Nôm nhưng Hồ Quý Ly mới dừng lại ở việc dịch sách chữ Hán ra chữ Nôm và viết sách chữ Nôm, còn việc thi cử vẫn thực hiện bằng chữ Hán.

Tháng 5 năm Đinh Sửu (1397), theo ý của Hồ Quý Ly, Vua Trần Thuận Tông xuống chiếu cải cách giáo dục ở các phủ, lộ. Hệ thống trường lớp tại các địa phương được Hồ Quý Ly thúc đẩy mở rộng từ cuối thời Trần và tiếp tục duy trì sang thời Hồ. Theo đó, tại các lộ xa như Sơn Nam, Kinh Bắc, Hải Đông, mỗi phủ đều đặt một học quan, ban ruộng công cho phủ, châu lớn 15 mẫu, vừa 12 mẫu và nhỏ 10 mẫu để chi dụng dạy học ở lộ, phải đốc thúc học quan dạy dỗ học trò để cho thành tài nghề. Mỗi cuối năm phải chọn người học giỏi tiến vào triều. Hệ thống trường học này do các nhà Nho và Thái học sinh không làm quan, về nhà dạy học (Quốc sử quán triều Nguyễn, “Việt sử thông giám cương mục”, tập VII, Nxb Văn Sử Địa, H, 1958, tr.670).

Về thi cử, từ năm 1396, dưới thời Trần Thuận Tông, lệ thi 4 trường được Hồ Quý Ly quy định lại so với quy chế trước đó, bỏ cách thi ám tả cổ văn" mà định ra tứ trường văn. Đến tháng 2-1404, nhà Hồ quy định cách thức thi cử nhân gồm thi Hương, thi ở Bộ Lễ, thi Hội (đỗ Thái học sinh). Các đợt thi đều tổ chức vào tháng 8 hàng năm. Ai đỗ cấp nào sẽ được hưởng chế độ ưu đãi tùy theo, như đỗ thi Hương được miễn lao dịch, đỗ ở Bộ Lễ thì miễn đi lính.

Đây là lần đầu tiên môn Toán được đưa vào nội dung thi chính thức. So với các đời trước, hình thức và nội dung thi của nhà Hồ có tính thiết thực hơn, giảm bớt tính "tầm chương, trích cú”, gắn với mục tiêu đào tạo “hiền tài” vì một nền giáo dục “tỏ rõ giáo hóa, giữ phong tục” nhằm nâng cao dân trí và đào tạo nhân tài cho đất nước. Tồn tại 7 năm, nhà Hồ đã tổ chức được 2 kỳ thi, lấy gần 200 người đỗ, trong đó có 1 trạng nguyên là Lưu Thúc Kiệm với bài phú “Linh kim tàng”.

(Trích Hồ Quý Ly và những bài học lịch sử về cải cách văn hóa, giáo dục, GS.TS. Hoàng Thanh Hải, nguồn: baothanhhoa.vn)

Chú thích:

(1) ám tả cổ văn: kỳ thi sát hạch khả năng ghi nhớ bằng cách chép lại Tứ thư và Ngũ kinh;

(2) tứ trường văn: kì thi dưới thời nhà Hồ bao gồm 4 nội dung: thi kinh nghĩa; thi thơ phú; thi chế, chiếu, biểu; thi văn sách

Câu 1

Các thông tin trong văn bản là thông tin sơ cấp hay thứ cấp?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Tìm dấu hiệu trích dẫn nguồn (tên tác giả, sách, năm xuất bản, trang) 

Lời giải chi tiết

Các thông tin trong văn bản là thông tin thứ cấp.

Giải thích:

Văn bản sử dụng thông tin từ những công trình nghiên cứu và tài liệu lịch sử đã được công bố, như Cải cách Hồ Quý Ly và Việt sử thông giám cương mục, đồng thời ghi rõ nguồn trích dẫn. Vì vậy, đây là thông tin được khai thác từ các nguồn có sẵn, không phải dữ liệu do tác giả trực tiếp thu thập. 

Mở rộng

- Dữ liệu sơ cấp là dữ liệu được người viết thu thập một cách trực tiếp qua hoạt động quan sát, phỏng vấn, điều tra, thí nghiệm,… Dữ liệu sơ cấp có thể tồn tại dưới dạng các bản ghi chép, nhật kí, số liệu điều tra, kết quả khảo sát, thực nghiệm, bản vẽ, ảnh chụp tại hiện trường,… Dữ liệu sơ cấp có giá trị thực tiễn, giúp người đọc hình dung ra hiện trạng của vấn đề, sự việc, tuy nhiên có thể hàm chứa thiên kiến của người thu thập.

- Dữ liệu thứ cấp là dữ liệu được khai thác bằng con đường gián tiếp, sử dụng lại những nguồn thông tin đã có từ trước. Dữ liệu thứ cấp mang lại cái nhìn đa dạng, nhiều chiều hơn về vấn đề, song độ tin cậy của dữ liệu thứ cấp lại phụ thuộc vào nguồn thông tin gốc.

Link tham khảo: Dữ liệu sơ cấp và dữ liệu thứ cấp

Câu 2

Theo văn bản, Hồ Quý Ly đã thực hiện những chính sách cải cách nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ văn bản, xác định những chính sách cải cách về văn hóa và giáo dục được đề cập.

Lời giải chi tiết

Theo văn bản, Hồ Quý Ly đã thực hiện các chính sách cải cách sau:

- Phổ biến rộng rãi việc dùng chữ Nôm

- Mở rộng hệ thống trường lớp tại các địa phương

Giải thích:

Các chính sách trên được nêu trực tiếp trong văn bản, thể hiện nỗ lực đổi mới văn hóa, mở rộng giáo dục và điều chỉnh việc tuyển chọn nhân tài dưới thời Hồ Quý Ly. 

Câu 3

Chỉ ra biểu hiện và nhận xét ý nghĩa của việc tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ được thực hiện trong đoạn trích.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Quan sát các chỗ có dấu ngoặc kép, chú thích, ghi rõ tên tác giả, tên sách, nhà xuất bản, năm, trang.

Lời giải chi tiết

- Biểu hiện của việc tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ trong đoạn trích: ghi rõ nguồn tài liệu được sử dụng; trích dẫn trực tiếp ý tưởng, lời văn một cách trung thực hoặc trích dẫn gián tiếp nhưng vẫn đảm bảo giữ nguyên lập luận, nội dung gốc của tài liệu

+ Tác giả trích dẫn trực tiếp nhận định từ sách "Cải cách Hồ Quý Ly" của Phan Đăng Thanh - Trương Thị Hòa, kèm theo thông tin xuất bán đầy đủ: Nxb Tổng hợp TP HCM. 2012, tr. 162.

+ Tác giả trích dẫn gián tiếp thông tin từ bộ sử cổ "Việt sử thông giảm cương mục", và ghi cụ thể nguồn tài liệu: Quốc sử quán triều Nguyễn, tập VII, Nxb Văn Sử Địa, H. 1958, tr.670.

- Tác dụng:

+ Các nguồn tài liệu uy tín, được trích dẫn rõ ràng làm gia tăng tính xác thực của thông tin; giúp người đọc dễ dàng kiểm chứng thông tin, từ đó gia tăng độ tin cậy của văn bản thông tin.

+ Thể hiện sự minh bạch, thái độ tôn trọng sự thật, phù hợp với tinh thần nghiên cứu của một nhà khoa học.

Giải thích:

Tác giả không sử dụng tư liệu của người khác như sản phẩm của mình mà công khai nguồn gốc thông tin, qua đó ghi nhận đóng góp của các tác giả và tạo điều kiện để người đọc đối chiếu, xác minh. 

Mở rộng

Mục đích của việc trích dẫn tài liệu tham khảo

- Thể hiện sự tôn trọng với tác giả gốc của dữ liệu

- Trích dẫn cũng là để người đọc có thể dễ dàng tìm thấy được nguồn gốc của thông tin nhằm xác minh tính chính xác hoặc để có thể đọc, tìm hiểu thêm về thông tin đó.

- Dẫn nguồn tài liệu tham khảo còn là hành động thể hiện trách nhiệm của bản thân đối với sự liêm chính học thuật trong nghiên cứu khoa học.

Link tham khảo: Cách trích dẫn và tác dụng

Câu 4

Nhận xét thái độ của tác giả đối với những chính sách cải cách của Hồ Quý Ly được thể hiện trong đoạn trích.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Phân tích ngôn ngữ và giọng điệu của tác giả.

Lời giải chi tiết

- Thái độ của tác giả đối với những chính sách cải cách của Hồ Quý Ly:

+ Trân trọng, đề cao tầm nhìn tiến bộ và thấu đáo của Hồ Quý Ly khi đưa ra những chính sách cải cách có tính thiết thực, hướng tới mục tiêu bồi dưỡng nhân tài quốc gia.

+ Khách quan khi chỉ ra những hạn chế của chính sách cải cách: Hồ Quý Ly mới dừng lại ở việc dịch sách chữ Hán ra chữ Nôm... còn việc thi cử vẫn thực hiện bằng chữ Hán

- Đem đến cho người đọc cái nhìn toàn diện về Hồ Quý Ly và tư tưởng cải cách của ông.

Giải thích:

Những đánh giá tích cực về tinh thần dân tộc, mục tiêu đào tạo nhân tài và tính thiết thực của giáo dục cho thấy sự trân trọng của tác giả. Trong khi đó, việc nêu rõ hạn chế về ngôn ngữ thi cử thể hiện cách nhìn khách quan, không tuyệt đối hóa các cải cách. 

Câu 5

Từ tư tưởng cải cách của Hồ Quý Ly nhằm nâng cao dân trí và đào tạo nhân tài cho đất nước, anh/chị có suy nghĩ gì về những yếu tố cần thiết ở một hiền tài của quốc gia? 

Xem lời giải
Phương pháp giải

Gợi ý: 

- Tư tưởng cải cách của Hồ Quý Ly: nâng cao dân trí, nâng cao chất lượng của nền giáo dục “tỏ rõ giáo hóa, giữ phong tục"

- Nêu suy nghĩ về những phẩm chất cần thiết ở một “hiền tài" quốc gia. Sau đây là một vài gợi ý: tinh thần trách nhiệm với cộng đồng, tinh thần dân tộc với nỗ lực gìn giữ, phát huy những giá trị truyền thống, tỉnh thần cầu tiến, tích cực đổi mới...

Lời giải chi tiết

Tư tưởng cải cách giáo dục của Hồ Quý Ly hướng tới mục tiêu nâng cao dân trí và đào tạo nhân tài cho thấy một "hiền tài" thực thụ không chỉ giỏi về kiến thức sách vở. Theo đó, họ cần hội tụ ba yếu tố then chốt: bản lĩnh dân tộc để giữ vững cốt cách trước những ảnh hưởng ngoại lai; tư duy đổi mới và thực học để đáp ứng yêu cầu phát triển thực tế của đất nước; và trên hết là tấm lòng ưu ái với dân, luôn mong muốn cống hiến vì sự hưng thịnh của quốc gia.

Giải thích:

Mục tiêu cải cách giáo dục của Hồ Quý Ly hướng đến nâng cao dân trí và đào tạo người có ích cho đất nước. Vì vậy, hiền tài cần kết hợp tri thức, năng lực đổi mới với đạo đức và tinh thần cống hiến để vận dụng tài năng phục vụ cộng đồng, thúc đẩy sự phát triển của dân tộc.


Bình chọn:
4.9 trên 7 phiếu
Bài tiếp theo

>> Xem thêm

Luyện Bài Tập Trắc nghiệm Ngữ Văn 12 - Xem ngay

Báo lỗi - Góp ý

Group ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí

BÌNH LUẬN
*Bình luận sẽ hiển thị sau khi được duyệt

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...

Các bài khác cùng chuyên mục


App Loigiaihay trên google play store App Loigiaihay trên apple store

Hãy viết chi tiết giúp Loigiaihay.com

Vui lòng để lại thông tin để ad có thể liên hệ với em nhé!

Vấn đề em gặp phải là gì ?

Hãy viết chi tiết giúp Loigiaihay.com

Cảm ơn bạn đã sử dụng Loigiaihay.com. Đội ngũ giáo viên cần cải thiện điều gì để bạn cho bài viết này 5* vậy?

Vui lòng để lại thông tin để ad có thể liên hệ với em nhé!

Copyright © 2021 loigiaihay.com

DMCA.com Protection Status
App Loigiaihay trên apple store App Loigiaihay trên google play store
Tra từ điển Anh - Việt