200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Thư gửi mẹ (Nguyễn Quang Thiều) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Thưa mẹ! Con về với mẹ đây Những ngọn gió thổi qua vườn cuối hạ

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Thưa mẹ!

Con về với mẹ đây

Những ngọn gió thổi qua vườn cuối hạ

Lá xôn xao những cánh thư thầm

Chiến tranh đã tắt cuối con đường

Cau vẫn rụng vào những chiều thương nhớ

Bầy sẻ nâu đã bao mùa sinh nở

Con đã về, mẹ có thấy con không

Cỏ đã lên mầm trên những hố bom

Ôi Tổ quốc lại một lần đứng dậy

Gió thổi suốt bốn nghìn năm và mẹ

Nước mắt đầy trên những vết nhăn

Con đã về với mẹ, chiều nay

Mà mẹ không nhìn thấy

Con mèo thay con thức cùng với mẹ

Lặng im theo bóng mẹ lưng còng

Chiến tranh qua rồi và mãi mãi con tin

Con ngủ quên dưới cánh rừng lá bạc

Khi gió thổi là con tỉnh giấc

Theo đường gió con về ngắm mẹ sau lưng

(Trích Thư gửi mẹ, Nguyễn Quang Thiều, in trong Những mảnh ghép của huyền thoại, Nguyễn Tham Tâm tuyển chọn, NXB Văn học, 2024, tr.367

Câu 1

Xác định đối tượng trữ tình trong đoạn trích.

Phương pháp giải

Xác định nhân vật mà cảm xúc, suy tư của chủ thể trữ tình hướng tới.

Lời giải chi tiết

Đối tượng trữ tình là người mẹ

Giải thích:

Người mẹ là người mà nhân vật trữ tình luôn hướng về với tình yêu thương, nhớ nhung và khát vọng được đoàn tụ.

Mở rộng

Đối tượng trữ tình (hay còn gọi là nhân vật trong thơ trữ tình) là những hình ảnh, sự vật, con người, kỷ niệm, hoặc tình cảm mà nhân vật trữ tình (chủ thể) hướng tới để bày tỏ cảm xúc, tâm tư, nỗi nhớ hoặc suy ngẫm.

Câu 2

Trong cảm nhận của người con, người mẹ hiện lên qua những từ ngữ, hình ảnh nào?

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Đọc kĩ các khổ thơ.

- Tìm những chi tiết miêu tả trực tiếp hoặc gợi hình về người mẹ.

Lời giải chi tiết

Trong cảm nhận của người con, người mẹ hiện lên qua những hình ảnh, từ ngữ:

+ Mẹ không nhìn thấy

+ Bóng lưng mẹ còng

+ Nước mắt đầy trên những nếp nhăn

+ Con mèo thay con thức cùng mẹ

Giải thích:

Những hình ảnh ấy cho thấy người mẹ đã già yếu, chịu nhiều mất mát và luôn sống trong nỗi nhớ thương con. Hình ảnh “lưng còng”, “vết nhăn” gợi dấu ấn của thời gian và những đau thương mà mẹ đã trải qua; “con mèo thay con thức cùng với mẹ” càng nhấn mạnh sự cô đơn, thiếu vắng người con.

Mở rộng

- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Anh/ chị hiểu như thế nào về nội dung khổ thơ thứ 2 trong đoạn trích.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Đọc kĩ khổ thơ thứ hai.

- Phân tích các hình ảnh thơ và cảm xúc của nhân vật trữ tình.

- Liên hệ với hoàn cảnh chiến tranh và hậu quả của chiến tranh.

Lời giải chi tiết

Khổ thơ thứ hai đã thể hiện sự kết thúc của chiến tranh nhưng nỗi đau và ký ức vẫn còn đọng lại trong lòng người mẹ và quê hương. Hình ảnh bầy chim và cau là biểu tượng của thời gian ký ức, sự sống vẫn tiếp tục và hướng đến một tương lai tươi sáng hơn. Người con trở về bày tỏ khát vọng được gặp mẹ được hòa nhập với cuộc sống bình yên sau những năm tháng đau thương, gian khổ chia xa.

Giải thích:

“Chiến tranh đã tắt” cho thấy chiến tranh đã lùi vào quá khứ, nhưng “cau vẫn rụng”, “bầy sẻ nâu đã bao mùa sinh nở” lại gợi một khoảng thời gian rất dài đã trôi qua. Trong khoảng thời gian ấy, cảnh vật và sự sống vẫn tiếp diễn, còn người mẹ đã già đi trong chờ đợi. Vì thế, sự trở về của người con vừa có niềm vui đoàn tụ, vừa thấm đẫm nỗi xót xa trước những mất mát mà chiến tranh để lại.

Câu 4

Trình bày hiệu quả của yếu tố tượng trưng trong hai câu thơ sau:

"Có đã lên mầm trên những hố bom

Ôi Tổ quốc lại một lần đứng dậy"

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về yếu tố tượng trưng trong thơ.

- Phân tích ý nghĩa biểu tượng của các hình ảnh thơ.

Lời giải chi tiết

Hình ảnh "cỏ lên mầm trên hố bom" tượng trưng cho sự sống mọc lên từ đau thương hay chính là sự hồi sinh của quê hương sau những năm tháng chiến tranh khốc liệt. "Tổ quốc đứng dậy" là biểu tượng cho sức sống bền bỉ ý chí kiên cường và niềm hy vọng về một tương lai hòa bình phát triển. Đồng thời yếu tố tượng trưng góp phần tạo cho đoạn trích phần sinh động giàu sức gợi, tăng hiệu quả diễn đạt gây ấn tượng mạnh mẽ.

Giải thích:

“Hố bom” gợi những tàn phá, đau thương của chiến tranh, còn “cỏ lên mầm” cho thấy sự sống vẫn vươn lên ngay trên những dấu tích ấy. Từ sự hồi sinh của cỏ cây, tác giả nâng lên thành sự hồi sinh của cả “Tổ quốc”. Cách biểu đạt tượng trưng khiến hình ảnh thơ giàu sức gợi, đồng thời khẳng định sức sống mạnh mẽ của dân tộc sau chiến tranh.

Mở rộng

- Tượng trưng trong thơ là việc sử dụng các biểu tượng, hình ảnh hoặc ý tưởng để truyền đạt một thông điệp sâu sắc, tinh tế mà không nói ra trực tiếp.

- Ví dụ: Trong bài thơ "Tự tình" của Hồ Chí Minh, cây bàng thường được tượng trưng cho lòng trung thực, sự kiên định và lòng nhân ái của người viết.

Link tham khảo: Yếu tố tượng trưng trong thơ

Câu 5

Từ nội dung đoạn trích trên, anh/ chị hãy bày tỏ suy nghĩ về ý nghĩa của hòa bình trong cuộc sống hôm nay. Trình bày từ 6-8 dòng.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Liên hệ nội dung đoạn thơ với thực tế cuộc sống.

- Trình bày suy nghĩ cá nhân ngắn gọn, rõ ràng, có ý nghĩa giáo dục.

Lời giải chi tiết

Hòa bình là điều vô cùng quý giá là nền tảng của một xã hội vững bền và một cuộc sống ấm no, hạnh phúc. Khi có hòa bình đất nước mới ổn định kinh tế phát triển, người dân được hưởng các chế độ dân chủ. Cuộc sống hòa bình tạo ra sự an yên trong đời sống tâm hồn của mỗi cá nhân giúp cho họ phát triển toàn diện. Nhờ có hòa bình con người có thể gắn kết, chia sẻ và xây dựng một xã hội công bằng văn minh, Vì vậy, mỗi người cần trân trọng và giữ gìn hòa bình.

Giải thích:

Trong đoạn thơ, chiến tranh đã kết thúc nhưng người con trở về trong cảnh mẹ già yếu, không còn nhìn thấy con; những “hố bom” vẫn còn dấu tích của chiến tranh. Điều đó cho thấy giá trị của hòa bình thể hiện ở quyền được đoàn tụ, được sống bình yên và được tận hưởng những năm tháng của đời người. Vì thế, hòa bình là giá trị cần được mỗi thế hệ trân trọng và gìn giữ.