content-pc content-tablet content-mobile
200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12 80+ Đề đọc hiểu Nghị luận xã hội - Luyện đề đọc hiểu Vă..

Đọc hiểu Nguyễn Đình Chiểu - Ngôi sao sáng trong văn nghệ dân tộc | Luyện đề đọc hiểu Văn 12


Trên trời có những vì sao có ánh sáng khác thường nhưng con mắt của chúng ta phải chăm chú nhìn thì mới thấy và càng nhìn thì

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

NGUYỄN ĐÌNH CHIỂU - NGÔI SAO SÁNG TRONG VĂN NGHỆ DÂN TỘC

(Phạm Văn Đồng)

Trên trời có những vì sao có ánh sáng khác thường nhưng con mắt của chúng ta phải chăm chú nhìn thì mới thấy và càng nhìn thì càng thấy sáng. Văn thơ của Nguyễn Đình Chiểu cũng vậy. Có người chỉ biết Nguyễn Đình Chiểu là tác giả của “Lục Vân Tiên”, hiểu “Lục Vân Tiên” khá thiên lệch về nội dung và nghệ thuật còn rất ít biết thơ văn yêu nước của Nguyễn Đình Chiểu, khúc ca hùng tráng của phong trào yêu nước chống thực dân Pháp.

Nguyễn Đình Chiểu là một nhà thơ yêu nước mà tác phẩm là những trang hủ ca ngợi cuộc chiến đấu oanh liệt của nhân dân ta chống bọn xâm lược. Ông vốn là một nhà nho sinh trưởng ở đất Đồng Nai hào phóng, lại sống giữa lúc đất nước lâm nguy, vua nhà Nguyễn cam tâm bán nước để giữ ngai vàng, nhưng khắp nơi, nhân dân và sĩ phu anh dũng đứng lên đánh giặc cứu nước. Vì mù cả hai mắt, hoạt động của người chiến sĩ yêu nước Nguyễn Đình Chiểu chủ yếu là thơ văn. Những tác phẩm đó, ngoài những giá trị văn nghệ, còn quý giá ở chỗ nó soi tỏ tâm hồn trong sáng, cao quý lạ thường của tác giả và ghi lại lịch sử của một thời khổ nhục nhưng vĩ đại!

“Kiến nghĩa bất vi vô dõng dã!”. Đời sống và hoạt động của Nguyễn Đình Chiểu là một tấm gương anh dũng. Cảnh đất nước cũng như cảnh riêng càng long đong, đen tối, thì khí tiết của người chí sĩ yêu nước càng cao cả, rạng rỡ: “Sự đời thà khuất đôi tròng thịt/ Lòng đạo xin tròn một tấm gương”.

Cuộc đời và thơ văn của Nguyễn Đình Chiểu là của một chiến sĩ hi sinh phấn đấu vì nghĩa lớn. Thơ văn của Nguyễn Đình Chiểu là thơ văn chiến đấu, đánh thẳng vào giặc ngoại xâm và tôi tớ của chúng: “Học theo ngòi bút chi công/ Trong thơ cho ngụ tấm lòng Xuân thu!” hay: “Chở bao nhiêu đạo thuyền không khẳm/ Đâm mấy thằng gian bút chẳng tà.”

Đối với Nguyễn Đình Chiểu, cầm bút, viết văn là một thiên chức. Và Nguyễn Đình Chiểu trọng chức trách của mình chừng nào thì càng khinh miệt bọn lợi dụng văn chương để làm việc phi nghĩa chừng nẩy: “Thấy nay cũng nhóm văn chương Vóc dê da cọp khôn lường thực hư!” [...]

Thơ văn yêu nước của Nguyễn Đình Chiểu, một phần lớn là những bài văn tế, ca ngợi những người anh hùng suốt đời tận trung với nước và than khóc những người liệt sĩ đã trọn nghĩa với dân. Ngòi bút – tâm hồn trung nghĩa của Nguyễn Đình Chiểu – đã diễn tả, thật sinh động và não nùng, cảm tình của dân tộc đối với người chiến sĩ của nghĩa quân, vốn là người nông dân, xưa kia chỉ quen cày cuốc, bỗng chốc trở thành người anh hùng cứu nước. Chúng ta hãy đọc lại nhiều đoạn trong bài “Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc” [...] Bài văn ấy của Nguyễn Đình Chiểu làm chúng ta nhớ bài “Bình Ngô đại cáo” của Nguyễn Trãi. Hai bài văn hai cảnh ngộ, hai thời buổi nhưng một dân tộc. Bài cáo của Nguyễn Trãi là khúc ca khải hoàn, ca ngợi những chiến công oanh liệt chưa từng thấy, biểu dương chiến thắng làm rạng rỡ nước nhà. Bài “Văn tế nghĩa sĩ Cần Giuộc” là khúc ca những người anh hùng thất thế, nhưng vẫn hiên ngang: “Sống đánh giặc, thác cũng đánh giặc... muôn kiếp nguyện được trả thù kia...”.

Có lẽ dưới suối vàng, linh hồn của Nguyễn Đình Chiểu và những nghĩa quân lúc bấy giờ, ngày nay phần nào đã được hả dạ.

(Bài viết vào tháng 7/1963 nhân dịp kỉ niệm 75 ngày mất của Nguyễn Đình Chiểu, in trong Tuyển tập Phạm Văn Đồng, Tập 1, NXB Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2008)

Câu 1

Luận đề chính của văn bản Nguyễn Đình Chiểu - Ngôi sao sáng trong văn nghệ dân tộc là gì?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định vấn đề trung tâm được bàn luận qua nhan đề và nội dung toàn văn bản.

Lời giải chi tiết

Luận đề chính là khẳng định và làm sáng tỏ hình ảnh Nguyễn Đình Chiểu như một “ngôi sao sáng” trong nền văn nghệ dân tộc, vừa có giá trị nghệ thuật, vừa tiêu biểu cho tinh thần yêu nước và khí tiết của người chí sĩ Việt Nam.

Giải thích:

Văn bản tập trung làm rõ vẻ đẹp nhân cách, khí tiết của Nguyễn Đình Chiểu và giá trị thơ văn yêu nước của ông, qua đó khẳng định vị trí của ông trong nền văn nghệ dân tộc. 

Mở rộng

Luận đề trong văn bản nghị luận là vấn đề chính (về tác phẩm, tác giả, thể loại,…) được bàn luận trong văn bản, thường thể hiện ở nhan đề, phần mở đầu hoặc được suy luận từ toàn bộ văn bản.

Một số link tham khảo:

Văn bản nghị luận là gì? Các yếu tố cơ bản trong văn bản nghị luận

Luận đề, luận điểm, lí lẽ, bằng chứng trong văn bản nghị luận 

Câu 2

Đoạn mở đầu văn bản Nguyễn Đình Chiểu - Ngôi sao sáng trong văn nghệ dân tộc thực hiện nhiệm vụ gì trong cấu trúc nghị luận?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Các định vai trò của đoạn mở đầu trong việc giới thiệu vấn đề và định hướng triển khai nội dung nghị luận.

Lời giải chi tiết

Đoạn mở đầu văn bản thực hiện nhiệm vụ giới thiệu hình ảnh Nguyễn Đình Chiểu và nêu nhận định khái quát, tạo tiền đề cho các luận điểm sau; đồng thời gợi cách nhìn mới, sâu sắc về giá trị văn thơ của ông.

Giải thích:

Hình ảnh so sánh thơ văn Nguyễn Đình Chiểu với những vì sao có ánh sáng khác thường gợi ra vẻ đẹp và giá trị cần được khám phá của thơ văn ông. Từ đó, tác giả tạo cơ sở để làm sáng tỏ những đóng góp của Nguyễn Đình Chiểu trong các phần sau.

Mở rộng

Một văn bản nghị luận gồm nhiều thành tố: luận đề, luận điểm, lí lẽ, bằng chứng,… Các thành tố được tổ chức thành một chỉnh thể, có quan hệ chặt chẽ với nhau, nhằm đạt hiệu quả thuyết phục cao nhất.

- Luận đề có chức năng định hướng việc triển khai các luận điểm.

- Luận điểm (với sự thống nhất của lí lẽ và bằng chứng) có nhiệm vụ làm rõ từng khía cạnh và thể hiện tính nhất quán của luận đề

=> Mối quan hệ có tính bản chất giữa các thành tố tạo nên cấu trúc đặc thù của văn bản nghị luận

Link tham khảo: Các yếu tố trong văn bản nghị luận

Câu 3

Câu “Kiến nghĩa bất vi vô dõng dã!” được sử dụng với mục đích gì trong lập luận?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định ý nghĩa của câu dẫn và mối liên hệ giữa câu dẫn với luận điểm được trình bày. 

Lời giải chi tiết

Dẫn chứng từ điển tích, nhằm khẳng định phẩm chất anh dũng và ý chí kiên trung của Nguyễn Đình Chiểu, làm cơ sở cho lập luận.

Giải thích:

Câu nói có nghĩa là thấy việc nghĩa mà không làm thì không phải là người dũng cảm. Đặt trong văn bản, câu dẫn làm nổi bật lẽ sống coi trọng đạo nghĩa của Nguyễn Đình Chiểu, đồng thời tăng sức thuyết phục cho nhận định của tác giả về ông. 

Mở rộng

Điển tích, điển cố là câu chuyện, sự việc hay câu chữ trong sách xưa, được dẫn lại một cách cô đúc trong văn bản của các tác giả đời sau.

Một số link tham khảo:

Điển tích, điển cố là gì?

Tác dụng của điển tích, điển cố 

Câu 4

Người viết đã sử dụng hai câu nào trong bài để nêu nhận xét khái quát, chính xác và sinh động về đặc điểm, giá trị văn thơ của Nguyễn Đình Chiểu?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Tìm câu văn chứa nhận xét khái quát về thơ văn Nguyễn Đình Chiểu ở phần mở đầu văn bản. 

Lời giải chi tiết

Hai câu trong bài nêu nhận xét khái quát, chính xác và sinh động về đặc điểm, giá trị văn thơ của Nguyễn Đình Chiểu: “Trên trời có những vì sao có ánh sáng khác thường nhưng con mắt của chúng ta phải chăm chú nhìn thì mới thấy và càng nhìn thì càng thấy sáng. Văn thơ của Nguyễn Đình Chiểu cũng vậy.”

Giải thích:

Hình ảnh những vì sao có ánh sáng khác thường giúp tác giả khẳng định thơ văn Nguyễn Đình Chiểu có giá trị đặc biệt, càng tìm hiểu sâu càng nhận ra vẻ đẹp và ý nghĩa sâu xa. Cách diễn đạt giàu hình ảnh khiến nhận xét trở nên sinh động, dễ hiểu và giàu sức thuyết phục. 

Câu 5

Từ cuộc đời Nguyễn Đình Chiểu, anh/chị hãy viết một đoạn văn nghị luận bàn về ý nghĩa của việc vượt lên nghịch cảnh để sống có ích.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Viết đoạn văn nghị luận xã hội, nêu ý nghĩa của việc vượt lên nghịch cảnh; phân tích vai trò của nghị lực, ý chí.

Lời giải chi tiết

- Cuộc đời Nguyễn Đình Chiểu là minh chứng rực rỡ cho ý nghĩa của việc vượt lên nghịch cảnh để sống có ích.

- Nghịch cảnh, nếu biết đối diện và vượt qua, sẽ trở thành phép thử của bản lĩnh và ý chí con người.

- Khi dám vượt lên khó khăn, ta không chỉ khẳng định giá trị bản thân mà còn có thể đóng góp cho cộng đồng, xã hội.

- Chỉ khi biến gian khổ thành động lực, ta mới có thể sống một cuộc đời ý nghĩa, để lại dấu ấn đẹp trong lòng người khác.

Đoạn văn tham khảo:

Cuộc đời Nguyễn Đình Chiểu là một minh chứng rực rỡ và cảm động cho ý nghĩa của việc vượt lên nghịch cảnh để sống có ích. Dù bị mù hai mắt, sự nghiệp dở dang và hoàn cảnh đất nước rơi vào họa ngoại xâm, ông không hề gục ngã hay buông xuôi trước số phận. Thay vào đó, ông biến nghịch cảnh thành phép thử để tôi luyện bản lĩnh và ý chí, vươn lên trở thành một nhà giáo ưu tú, một thầy thuốc bốc thuốc cứu người và một nhà thơ yêu nước dùng ngòi bút làm vũ khí chiến đấu. Qua tấm gương của ông, ta thấy rõ rằng nghịch cảnh không phải là rào cản tiêu cực, mà là cơ hội để con người khẳng định giá trị bản thân và rèn luyện nghị lực. Khi dám đối mặt và vượt qua khó khăn, chúng ta không chỉ làm chủ cuộc đời mình mà còn đem lại những giá trị tích cực, đóng góp cho cộng đồng và xã hội. Ngược lại, nếu vấp ngã mà sớm đầu hàng, con người sẽ tự chôn vùi tiềm năng và sống một đời hoài phí. Biến gian khổ thành động lực chính là chìa khóa để mỗi cá nhân kiến tạo một cuộc sống giàu ý nghĩa và tỏa sáng, để lại dấu ấn đẹp đẽ trong lòng người khác.

Giải thích:

Đoạn văn lấy cuộc đời Nguyễn Đình Chiểu làm dẫn chứng tiêu biểu, qua đó làm rõ rằng vượt lên nghịch cảnh giúp con người rèn luyện bản lĩnh, phát huy năng lực và đóng góp cho cộng đồng. Từ đó, đoạn văn rút ra bài học về thái độ sống kiên trì trước khó khăn. 


Bình chọn:
4.9 trên 7 phiếu

>> Xem thêm

Luyện Bài Tập Trắc nghiệm Ngữ Văn 12 - Xem ngay

Group ôn Thi ĐGNL & ĐGTD Miễn Phí

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
Tra từ điển Anh - Việt