200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Miền Trung (Hoàng Trần Cương) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Miền Trung Câu ví dặm nằm nghiêng Trên nắng và dưới cát Đến câu hát cũng hai lần sàng lại

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Miền Trung Câu ví dặm nằm nghiêng

Trên nắng và dưới cát

Đến câu hát cũng hai lần sàng lại

Sao lọt tai rồi vẫn day dứt quanh năm.

Miền Trung

Bao giờ em về thăm

Mảnh đất nghèo mồng tơi không kịp rớt

Lúc con gái mà gầy còm túa đỏ

Chỉ gió bão là tốt tươi như có

Không ai gieo mọc trắng mặt người

Miền Trung

Eo đất này thắt đáy lưng ong

Cho tình người đọng mật

Em gắng về

Đừng để mẹ già mong…

(Trích Miền Trung, Hoàng Trần Cương, Thơ hay Việt Nam thế kỉ XX, NXB Văn hóa Thông tin, 2006, tr. 81-82)

Câu 1

Đoạn trích trên được viết theo thể thơ nào?

Phương pháp giải

Dựa vào số tiếng trong mỗi dòng thơ, cách gieo vần và ngắt nhịp để xác định thể thơ.

Lời giải chi tiết

Đoạn trích trên được viết theo thể thơ tự do.

Giải thích:

Các dòng thơ có số tiếng không đều, cách ngắt nhịp và gieo vần linh hoạt.

Mở rộng

- Thơ tự do không có thể thức nhất định, không bị ràng buộc về số dòng, số chữ, vần,…

- Đặc điểm thơ tự do:

+ Khác với thơ văn xuôi, thơ tự do có phân dòng

+ Có thể là sự kết hợp của các đoạn làm theo nhiều thể khác nhau hoặc tự do hoàn toàn.

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt

Link tham khảo: Thơ tự do

Câu 2

Chỉ ra hai hình ảnh trong đoạn trích diễn tả sự khắc nghiệt của thiên nhiên miền Trung.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Tìm những hình ảnh trực tiếp gợi nắng nóng, cát, bão và điều kiện tự nhiên khắc nghiệt.

Lời giải chi tiết

Hai hình ảnh thể hiện sự khắc nghiệt của thiên nhiên miền Trung là:

+ Câu ví dặm nằm nghiêng/ Trên nắng và dưới cát (chỉ một vùng đất đầy nắng gắt và cát bao phủ, thể hiện một vùng đất khô cằn và khắc nghiệt)

+ Chỉ có gió bão là tốt tươi như cỏ/ Không ai gieo mọc trắng mặt người. (Chỉ một hiện tượng thiên nhiên đặc trưng của vùng đất miền Trung: nhiều bão lũ, mưa giông.)

Giải thích:

“Nắng”, “cát”, “gió bão” gợi một miền đất khô nóng, khắc nghiệt, thường xuyên chịu thiên tai, qua đó làm nổi bật những gian khó mà con người miền Trung phải đối mặt.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Những dòng thơ sau giúp anh/chị hiểu gì về mảnh đất và con người miền Trung?

"Miền Trung

Eo đất này thắt đáy lưng ong

Cho tình người đọng mật"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Phân tích ý nghĩa của hai hình ảnh “thắt đáy lưng ong” và “tình người đọng mật”, từ đó rút ra đặc điểm của đất và người.

Lời giải chi tiết

- Hình ảnh "Eo đất này thắt đáy lưng ong" gợi tả một cách chân thực và gợi cảm về hình dáng địa lý đặc thù của miền Trung - một dải đất hẹp, thắt lại ở khúc giữa bản đồ Việt Nam. Qua đó, tác giả cũng gián tiếp gợi lên sự khắc nghiệt của thiên nhiên, một vùng đất vốn chịu nhiều thiên tai, bão lũ và có địa hình trắc trở.

- Trái ngược với cái nghèo khó, khắc nghiệt của địa hình, tinh thần và tấm lòng của con người nơi đây lại vô cùng ngọt ngào, ấm áp: "Cho tình người đọng mật". "Đọng mật" là hình ảnh ẩn dụ cho sự kết tinh của những gì ngọt ngào, quý giá nhất. Thiên nhiên càng khắc nghiệt bao nhiêu thì tình cảm giữa người với người lại càng gắn bó, keo sơn, giàu lòng nhân ái, vị tha và sâu nặng nghĩa tình bấy nhiêu.

- Chính trong gian khổ, thử thách của hoàn cảnh, vẻ đẹp tâm hồn và tình người của nhân dân miền Trung lại càng tỏa sáng, ngọt ngào và bền chặt.

Giải thích:

Hình ảnh “đọng mật” là ẩn dụ, gợi sự ngọt ngào, quý giá và kết tinh của tình người. Qua đó, tác giả làm nổi bật vẻ đẹp của con người miền Trung: càng trong gian khó càng giàu tình nghĩa.

Câu 4

Anh/Chị hãy nhận xét về tình cảm của tác giả đối với miền Trung được thể hiện trong đoạn trích.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Dựa vào những hình ảnh miêu tả miền Trung và giọng điệu của tác giả để nhận xét tình cảm.

Lời giải chi tiết

- Sự thấu hiểu, đồng cảm sâu sắc trước những gian truân.

- Lòng ngưỡng mộ, trân trọng và tự hào.

- Tình yêu quê hương tha thiết, đau đáu và gắn bó máu thịt.

Giải thích:

Tác giả không né tránh cái nghèo, sự khắc nghiệt của miền Trung mà nhìn thẳng vào những gian truân ấy. Hình ảnh “tình người đọng mật” và lời nhắn “Em gắng về/ Đừng để mẹ già mong” cho thấy tình cảm tha thiết, sâu nặng với mảnh đất và con người miền Trung.

Mở rộng

- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.

- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...

- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 5

Anh/ chị rút ra được thông điệp gì qua đoạn thơ trên.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Vận dụng nội dung văn bản và rút ra thông điệp.

Lời giải chi tiết

- Thông điệp về sự trân trọng và ngợi ca tình người trong gian khó.

- Thông điệp về lòng hiếu thảo và sự gắn bó với cội nguồn quê hương.

Đoạn văn tham khảo:

Qua đoạn thơ Miền Trung của Hoàng Trần Cương, thông điệp ý nghĩa nhất mà em rút ra được là bài học về lòng biết ơn cội nguồn và sự trân trọng tình người trong nghịch cảnh. Tác giả đã vẽ nên một bức tranh miền Trung đầy khắc nghiệt với thiên tai, nghèo khó, nơi "câu hát cũng hai lần sàng lại". Thế nhưng, vượt lên trên cái khắc nghiệt của thời tiết và địa hình "thắt đáy lưng ong" ấy, tình người nơi đây lại kết tinh, ngọt ngào và bền chặt như "đọng mật". Điều này nhắc nhở chúng ta rằng, hoàn cảnh sống khó khăn không thể khuất phục được ý chí và tâm hồn con người, mà trái lại, nó càng làm ngời sáng tinh thần đoàn kết, yêu thương. Đồng thời, lời nhắn nhủ "Em gắng về/ Đừng để mẹ già mong" chính là tiếng chuông thức tỉnh mỗi người về đạo lý "uống nước nhớ nguồn". Dù có đi xa đến đâu, chúng ta cũng cần phải trân trọng, nhớ về dải đất cội nguồn – nơi có gia đình, có những người thân yêu đang ngày đêm dõi theo và mong ngóng ta trở về.

Giải thích:

Miền Trung hiện lên với nắng, cát, gió bão, nghèo khó, nhưng trong hoàn cảnh ấy, “tình người đọng mật”, cho thấy con người càng gian khó càng biết yêu thương, đùm bọc nhau. Lời nhắn “Em gắng về/ Đừng để mẹ già mong” lại nhắc mỗi người phải biết trân trọng gia đình, quê hương và những người thân luôn mong ngóng mình. Vì vậy, dù đi đâu, mỗi người cũng cần sống nghĩa tình và không quên cội nguồn.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?