200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Hương thầm (Phan Thị Thanh Nhàn) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Cửa sổ hai nhà cuối phố Không hiểu vì sao không khép bao giờ Đôi bạn ngày xưa học cùng một lớp

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

HƯƠNG THẦM (Phan Thị Thanh Nhàn)

Cửa sổ hai nhà cuối phố

Không hiểu vì sao không khép bao giờ

Đôi bạn ngày xưa học cùng một lớp

Cây bưởi sau nhà ngan ngát hương đưa.

Giấu một chùm hoa sau chiếc khăn tay

Cô gái ngập ngừng sang nhà hàng xóm

Bên ấy có người ngày mai ra trận.

Họ ngồi im không biết nói năng chi

Mắt chợt tìm nhau rồi lại quay đi

Nào ai đã một lần dám nói?

Hoa bưởi thơm cho lòng bối rối

Anh không dám xin,

cô gái chẳng dám trao

Chỉ mùi hương đầm ấm thanh tao

Không giấu được cứ bay dịu nhẹ.

Cô gái như chùm hoa lặng lẽ

Nhờ hương thơm nói hộ tình yêu.

(Anh vô tình anh chẳng biết điều

Tôi đã đến với anh rồi đấy...)

Rồi theo từng hơi thở của anh

Hương thơm ấy thấm sâu vào lồng ngực

Anh lên đường

hương sẽ theo đi khắp

Họ chia tay

vẫn chẳng nói điều gì

Mà hương thầm thơm mãi bước người đi.

(Dẫn theo https://dantri.com.vn/blog/nho-huong- thom-noi-ho-tinh-yeu-1397260471.htm, Báo Dân trí, 06/04/2014)

Chú thích:

- Phan Thị Thanh Nhàn (1943) là một nhà thơ nữ nổi tiếng của Việt Nam. Thơ của bà, nhất là những bài thơ nổi tiếng như: Hương thầm (1973), Con đường, Trời và Đất, ... để lại ấn tượng sâu đậm trong lòng người đọc bởi đó là tiếng nói của một giọng thơ nữ tính, đằm thắm, dịu dàng và sâu lắng.

- Theo hồi tưởng của tác giả, thi phẩm Hương thầm được bà sáng tác đúng mùa hoa bưởi (tháng 03 - 1969) để ghi nhớ ngày cậu em Phan Hữu Khải (1953 – 1972) lên đường ra trận. Dạo ấy, nhà bà ở đê Yên Phụ, vườn sau có cây bưởi cứ tới mùa hoa lại tỏa hương ngào ngạt, em trai hay hái đầy rồi bỏ làn cho chị đi làm. Ở lớp, có một bạn gái có vẻ rất gắn bó gần gũi với Khải nhưng anh không hay biết, chỉ có người chị đa cảm là để ý. Năm 1969, sau khi anh đã lên đường đi bộ đội thì người chị Phan Thị Thanh Nhàn mới sáng tác bài thơ này.

Trong giai đoạn cam go của chiến dịch Quảng Trị, Hương thầm được Đài Tiếng nói Việt Nam soạn thành bản ngâm phát ra tiền phương. Chiến sĩ Phan Hữu Khải đã biên thư về bảo chị rằng đã nghe bài này, nhưng tác giả Phan Thị Thanh Nhàn chưa kịp hồi âm bà sáng tác bài thơ ấy từ chuyện của anh thì anh đã hy sinh tại địa phận A Lưới.

Câu 1

Xác định nhân vật trữ tình của văn bản trên.

Phương pháp giải

Xác định người trực tiếp bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ hoặc là trung tâm của những rung động được thể hiện trong bài thơ.

Lời giải chi tiết

Nhân vật trữ tình: “cô gái”

Giải thích:

Bài thơ xoay quanh tâm trạng, cảm xúc của cô gái trong tình yêu thầm lặng.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 2

Chỉ ra dấu hiệu nhận biết bài thơ trên thuộc thể thơ tự do.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về đặc điểm thể thơ tự do: số chữ, số câu, cách gieo vần, nhịp điệu.

- Quan sát hình thức trình bày văn bản

Lời giải chi tiết

Dấu hiệu nhận biết bài thơ trên thuộc thể thơ tự do:

+ Số chữ trong mỗi câu không hạn định (có dòng 6 tiếng, dòng 7 tiếng, dòng 8 tiếng, ...).

+ Số câu mỗi khổ không hạn định.

+ Không có luật lệ cố định nào về gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt.

Giải thích:

Các yếu tố hình thức trong thơ tự do rất linh hoạt, không có quy luật nào

Mở rộng

- Thơ tự do không có thể thức nhất định, không bị ràng buộc về số dòng, số chữ, vần,…

- Đặc điểm thơ tự do:

+ Khác với thơ văn xuôi, thơ tự do có phân dòng

+ Có thể là sự kết hợp của các đoạn làm theo nhiều thể khác nhau hoặc tự do hoàn toàn.

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt

Link tham khảo: Thơ tự do

Câu 3

Phân tích ý nghĩa của chi tiết “hương thầm” trong văn bản.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Phân tích nghĩa của từ “hương thầm” trong mối liên hệ với hình ảnh hoa bưởi và tình huống tình yêu của hai nhân vật.

Lời giải chi tiết

Ý nghĩa chi tiết “hương thầm”:

- “Hương” - hương hoa bưởi + “thầm” (thầm lặng): mượn hương hoa nói hộ tình yêu của mình.

=> “Hương thầm” là hương vị tình yêu thầm lặng mà bền bỉ, tế nhị mà đậm sâu.

- Tạo ấn tượng, tăng tính gợi cảm và góp phần diễn đạt nội dung bài thơ ý nhị, tinh tế, sâu sắc.

Giải thích:

“Hương thầm” trước hết là hương hoa bưởi lan tỏa nhẹ nhàng, kín đáo; đồng thời tượng trưng cho tình yêu thầm lặng, trong sáng của cô gái. Cô không trực tiếp nói lời yêu mà để “hương thơm nói hộ tình yêu”. Chi tiết này góp phần tạo nên vẻ đẹp tinh tế, ý nhị và giàu sức gợi cho bài thơ.

Mở rộng

Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 4

Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ được dùng trong hai dòng thơ sau:

"Cô gái như chùm hoa lặng lẽ

Nhờ hương thơm nói hộ tình yêu."

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định biện pháp tu từ và phân tích tác dụng trong việc biểu đạt nội dung, cảm xúc.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp nghệ thuật so sánh: Hình ảnh so sánh “cô gái”, từ so sánh “như”, hình ảnh được so sánh “chùm hoa lặng lẽ”.

- Tác dụng:

+ Gợi lên vẻ đẹp mộc mạc, e ấp, thuần khiết, thanh quý cũng như sự kín đáo, tế nhị trong cách thể hiện tình yêu của cô gái

+ Khiến cho câu thơ trở nên giàu hình ảnh, sinh động, ấn tượng.

Giải thích:

Chùm hoa bưởi không lên tiếng nhưng vẫn tỏa hương, cũng như cô gái không trực tiếp nói lời yêu nhưng tình cảm vẫn được bộc lộ qua hành động và sự hiện diện của mình. Cách so sánh khiến hình ảnh cô gái trở nên mềm mại, giàu chất thơ, đồng thời thể hiện vẻ đẹp tinh tế của một tình yêu thầm lặng.

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 5

Từ câu chuyện tình yêu của thế hệ trẻ Việt Nam thời kì kháng chiến chống Mĩ trong văn bản trên, anh/ chị hãy nêu quan niệm về một tình yêu đẹp.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Căn cứ vào nội dung văn bản và liên hệ bản thân

- Bày tỏ quan điểm cá nhân

Lời giải chi tiết

Một số gợi ý:

- Tình yêu trong sáng, thủy chung, chân thành, kín đáo.

- Cần biết gìn giữ và vun đắp tình yêu có như vậy chúng ta mới có được hạnh phúc thực sự.

- Cần biết đặt mối quan hệ cá nhân và cộng đồng một cách hợp lý. Có như vậy cuộc sống của chúng ta mới có giá trị.

- Tình yêu cá nhân phải hoà vào tình yêu đất nước, có như vậy đất nước mới phát triển và trường tồn tới muôn đời.

Đoạn văn tham khảo:

Từ câu chuyện tình yêu thầm lặng trong bài thơ Hương thầm, tôi cho rằng một tình yêu đẹp trước hết phải là tình yêu chân thành, trong sáng và biết nghĩ cho người khác. Tình yêu ấy không nhất thiết phải ồn ào hay phô trương mà có thể lặng lẽ, kín đáo nhưng sâu sắc và bền bỉ. Trong hoàn cảnh chiến tranh, thế hệ trẻ Việt Nam vẫn biết yêu, nhưng họ cũng sẵn sàng đặt tình yêu cá nhân sau nghĩa vụ với Tổ quốc. Vì thế, một tình yêu đẹp không chỉ dừng lại ở cảm xúc riêng tư mà còn phải gắn với trách nhiệm, lý tưởng sống và những giá trị chung của cộng đồng. Khi tình yêu hòa quyện với lòng yêu nước và ý thức trách nhiệm, nó sẽ trở thành nguồn động lực lớn lao giúp con người sống tốt hơn, cao đẹp hơn.

Giải thích:

Tình yêu trong Hương thầm rất kín đáo nhưng sâu đậm: cô gái không dám nói, chàng trai cũng không biết, song tình cảm vẫn được gửi gắm qua “hương thầm”. Khi chàng trai lên đường ra trận, tình yêu âm thầm theo bước người đi. Qua đó, bài thơ gợi vẻ đẹp của một tình yêu biết yêu thương, biết hi sinh và biết đặt tình cảm riêng trong những giá trị lớn lao của cuộc sống.