200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Còn lại gì từ năm mười tám tuổi (Đinh Hoàng Anh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Còn lại gì từ năm mười tám tuổi Lửa đã tắt và tro đã nguội

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

CÒN LẠI GÌ TỪ NĂM MƯỜI TÁM TUỔI

(1) Còn lại gì từ năm mười tám tuổi

Lửa đã tắt và tro đã nguội

Lạc mất mùi hương trên những đóa hồng khô

Năm tháng rơi như lá phủ mặt hồ

(2) Còn lại gì ngoài ngôi sao ngày xưa

Dẫu muốn tắt mà không sao tắt được

Rưng rưng mãi mà không tan thành nước

Không phải đau mà có lẽ vẫn còn đau

(3) Khát vọng như gió đã lạc về đâu

Ước mơ như sương dâng thành đêm tối

Biết trách ai ngời hoàng hôn cháy vội

Có giọt nắng nào rơi xuống nở thành hoa

(4) Còn lại gì con đường đã lùi xa

Mỗi bài thơ là một lời ly biệt

Điệu nhạc tắt, chỉ nỗi buồn da diết

Như dòng tơ xâu chuỗi thời gian

(5) Nắng mùa thu xưa còn giữ lại chút vàng

Dẫu lá rụng mà hình như chưa héo

Cầu vồng ngơ ngác giữa cơn mưa lạc nẻo

Vươn về đâu hun hút những chân trời

(6) Qua biết bao miền đất lạ xa xôi

Nơi cuối đường chính là ta đứng đó

Nơi chân mây là cánh buồm thuở nhỏ

Chở mộng mơ vào đáy mắt thẳm xanh

(7) Bao hồi ức xưa bỏ lại không đành

Thì xin nhuộm cho mướt màu cỏ dại

Để tim ta không ngừng đi mãi...

Nơi cuối trời ngôi sao trắng vẫn chờ ta.

(Đinh Hoàng Anh, Những mảnh ghép của huyền thoại, Nguyễn Thanh Tâm tuyển chọn và giới thiệu, NXB Văn học 2024, tr.96-97)

Câu 1

Xác định nhân vật trữ tình trong văn bản.

Phương pháp giải

Đọc kĩ văn bản, chú ý các đại từ xưng hô, cảm xúc và tiếng nói được bộc lộ trong bài thơ.

Lời giải chi tiết

Nhân vật trữ tình: “ta”.

Giải thích:

“Ta” là người trực tiếp hồi tưởng, suy ngẫm về tuổi mười tám, về những ước mơ, khát vọng và trải nghiệm của bản thân.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 2

Trong khổ thơ (1), tác giả đã dùng những hình ảnh nào để thể hiện sự tàn phai, mất mát của thời gian?

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Đọc kĩ khổ thơ (1).

- Tìm các hình ảnh mang ý nghĩa gợi sự phai tàn, mất mát.

Lời giải chi tiết

Hình ảnh thể hiện sự tàn phai, mất mát của thời gian: "Lửa đã tắt và tro đã nguội; Lạc mất mùi hương trên những đóa hồng khô; Năm tháng rơi như lá phủ mặt hồ".

Giải thích:

Các hình ảnh đều gợi sự phôi pha, nguội lạnh, cho thấy tuổi trẻ và những cảm xúc đẹp dần trở thành kỉ niệm xa xôi.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Nêu ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh cánh buồm thuở nhỏ trong khổ thơ (6).

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Xác định hình ảnh mang tính biểu tượng.

- Liên hệ với nội dung toàn bài để lí giải ý nghĩa của hình ảnh.

Lời giải chi tiết

- Ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh cánh buồm thuở nhỏ:

+ Biểu tượng cho ước mơ, khát vọng đẹp đẽ, tinh khôi thuở thiếu thời của mỗi đời người.

+ Gửi gắm thông điệp: khát vọng của tuổi trẻ là hành trang quan trọng, tiếp thêm niềm tin, nghị lực và định hướng tương lai cho con người,...

Giải thích:

“Cánh buồm” thường gắn với hành trình ra khơi, vì vậy hình ảnh này tượng trưng cho những mơ ước và khát vọng vươn xa của con người thời tuổi trẻ.

Mở rộng

Nghĩa hàm ẩn là phần thông báo không được thể hiện trực tiếp bằng từ ngữ trong câu mà được suy ra từ câu chữ và ngữ cảnh. Đây là loại nghĩa mà người nói, người viết thật sự muốn đề cập đến

Link tham khảo: Khái niệm nghĩa hàm ẩn

Câu 4

Phân tích hiệu quả của phép lặp cấu trúc được sử dụng trong văn bản

Xem lời giải

Phương pháp giải

Tìm những cụm từ được lặp lại, xác định nội dung được nhấn mạnh và phân tích tác dụng về nhịp điệu, cảm xúc.

Lời giải chi tiết

- Phép lặp cấu trúc: "Còn lại gì...," hiệu quả của biện pháp lặp cấu trúc:

+ Tăng tính liên kết; tạo nhịp điệu da diết; giọng điệu day dứt, suy tư cho bài thơ.

+ Nhấn mạnh cảm giác buồn bã, hẫng hụt, tiếc nuối của nhân vật trữ tình khi nhìn lại quá khứ;

từ đó nhắc nhở mỗi người cần nỗ lực theo đuổi khát vọng ngay từ khi tuổi còn trẻ.

Hoặc:

- Phép lặp cấu trúc: "Nơi ...," hiệu quả của biện pháp lặp cấu trúc:

+ Tăng tính liên kết; tạo nhịp điệu chậm rãi, trầm lắng; giọng điệu suy tư cho bài thơ.

+ Nhấn mạnh những “điểm đến” mang ý nghĩa biểu tượng trong hành trình đời người; từ đó gợi chiều sâu triết lí: dù đi đến cuối đường, chân mây hay cuối trời, con người vẫn hướng về bản ngã và những giá trị bền vững của ký ức, ước mơ.

Giải thích:

Sự lặp lại của các cấu trúc tạo âm hưởng thống nhất cho bài thơ, đồng thời diễn tả dòng hồi tưởng liên tục của nhân vật trữ tình: từ sự mất mát, tiếc nuối về quá khứ đến hành trình tìm kiếm và giữ gìn những giá trị đẹp đẽ của tuổi trẻ.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

Câu 5

Nội dung hai câu thơ: "Qua biết bao miền đất lạ xa xôi/ Nơi cuối đường chính là ta đứng đó" gợi cho anh/chị suy nghĩ gì về giá trị của những trải nghiệm đối với tuổi trẻ?

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Giải thích nội dung hai câu thơ.

- Trình bày suy nghĩ về vai trò của trải nghiệm đối với tuổi trẻ.

Lời giải chi tiết

Gợi ý:

Nội dung của hai câu thơ: sau khi đã đi qua hành trình khám phá, trải nghiệm, con người mới nhận ra điều quan trọng nhất là tìm thấy chính mình và thấu hiểu mình.

Suy nghĩ: những trải nghiệm phong phú giúp tuổi trẻ trưởng thành, mở rộng tầm nhìn, hiểu biết về thế giới và về chính bản thân mình (ước mơ, khát vọng, năng lực...).

Đoạn văn tham khảo:

Hai câu thơ cho thấy sau những hành trình và trải nghiệm, con người có cơ hội khám phá thế giới, hiểu rõ bản thân và tìm thấy hướng đi của mình. Với tuổi trẻ, trải nghiệm giúp mở rộng hiểu biết, rèn luyện bản lĩnh, nhận ra năng lực và khát vọng của bản thân. Vì vậy, tuổi trẻ cần chủ động trải nghiệm, dám bước ra khỏi vùng quen thuộc và biết rút ra bài học từ những điều đã trải qua.

Giải thích:

“Qua biết bao miền đất lạ xa xôi” gợi một hành trình nhiều trải nghiệm; “nơi cuối đường chính là ta đứng đó” cho thấy đích đến quan trọng không chỉ là một nơi chốn mà còn là sự nhận thức và tìm thấy chính mình. Trải nghiệm vì thế trở thành hành trang giúp con người trưởng thành và định hình con đường tương lai.