200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Con đường của những vì sao (Nguyễn Trọng Tạo) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

(1) Tuổi trẻ của tôi mười tám, hai mươi trong và tinh khiết như nước suối đá

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

CON ĐƯỜNG CỦA NHỮNG VÌ SAO

(1) Tuổi trẻ của tôi

mười tám, hai mươi

trong và tinh khiết như nước suối đá

khỏe và mơn mởn như mầm lá

rộng và dài như mơ ước, yêu thương

vươn lên và bền vững như con đường

gắn vào đất, tạc vào mặt đất

(2) Tuổi trẻ như sao trời mát mắt

khi yên bình hạnh phúc ngước nhìn lên

và cháy bùng như lửa thiêng liêng

khi giặc giã đụng vào bờ cõi

dẫu rụng xuống, vẫn chói lên lần cuối

gọi dậy những lớp người

dẫu rụng xuống, bầu trời không trống trải

trong mắt người sao vẫn mọc khôn nguôi…

(Trích Con đường của những vì sao, Nguyễn Trọng Tạo, Nguyễn Trọng Tạo tuyển tập – Thơ và nhạc, Tập một, NXB Văn học, 2019, tr. 549-550)

Câu 1

Xác định chủ thể trữ tình của đoạn thơ trên.

Phương pháp giải

Dựa vào đại từ xưng hô và người trực tiếp bộc lộ cảm xúc trong đoạn thơ.

Lời giải chi tiết

Chủ thể trữ tình của đoạn thơ trên: tôi.

Giải thích:

Đại từ “tôi” xuất hiện ngay ở câu thơ “Tuổi trẻ của tôi”, cho thấy người trực tiếp hồi tưởng, suy ngẫm và bộc lộ tình cảm về tuổi trẻ là chủ thể “tôi”.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 2

Chỉ ra những từ ngữ thể hiện vẻ đẹp của tuổi trẻ ở khổ thơ (1).

Xem lời giải

Phương pháp giải

Tìm các từ ngữ trực tiếp miêu tả đặc điểm, sức sống và vẻ đẹp của tuổi trẻ trong khổ thơ.

Lời giải chi tiết

Những từ ngữ thể hiện vẻ đẹp của tuổi trẻ ở khổ thơ thứ nhất: "trong, tinh khiết, khỏe, mơn mởn, rộng, dài, vươn lên, bền vững".

Giải thích:

Các từ ngữ trên lần lượt gợi vẻ đẹp trong sáng, tinh khôi, khỏe khoắn, tràn đầy sức sống, có ước mơ rộng lớn và ý chí vươn lên bền bỉ của tuổi trẻ.

Mở rộng

Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Nêu tác dụng của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong đoạn thơ sau:

"Tuổi trẻ như sao trời mát mắt

khi yên bình hạnh phúc ngước nhìn lên

và cháy bùng như lửa thiêng liêng

khi giặc giã đụng vào bờ cõi"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định những hình ảnh được dùng để so sánh với “tuổi trẻ”, sau đó phân tích đặc điểm tương đồng.

Lời giải chi tiết

Tác dụng của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong đoạn thơ: So sánh tuổi trẻ với sao trời mát mắt và lửa thiêng liêng

- Ca ngợi sức sống, nhiệt huyết của tuổi trẻ; khơi dậy lòng dũng cảm, tinh thần chiến đấu của tuổi trẻ khi ở trong sức sống ấy.

- Làm cho đoạn thơ giàu hình ảnh và giá trị biểu cảm.

Giải thích:

- Hình ảnh “sao trời mát mắt” gợi vẻ đẹp trong trẻo, tươi sáng, đem đến niềm vui và hi vọng của tuổi trẻ trong những năm tháng hòa bình, hạnh phúc.

- Hình ảnh “lửa thiêng liêng” gợi nhiệt huyết, lòng yêu nước và tinh thần chiến đấu mãnh liệt của tuổi trẻ khi Tổ quốc bị xâm phạm.

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 4

Anh/Chị trình bày cách hiểu về hình ảnh sao được thể hiện trong đoạn thơ trên.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Đặt hình ảnh “sao” trong toàn bộ đoạn thơ, đặc biệt trong mối liên hệ với hình ảnh tuổi trẻ.

Lời giải chi tiết

Hình ảnh sao trong đoạn thơ được hiểu: Là biểu tượng cho vẻ đẹp của tuổi trẻ: đầy nhiệt huyết, yêu nước, dũng cảm, sẵn sàng chiến đấu khi tổ quốc cần.

Giải thích:

Hình ảnh “sao trời” gắn với tuổi trẻ trong những năm tháng yên bình; đến khi “giặc giã đụng vào bờ cõi”, tuổi trẻ “cháy bùng như lửa”, thậm chí khi “rụng xuống” vẫn “chói lên lần cuối” và “trong mắt người sao vẫn mọc”. Vì vậy, “sao” còn gợi sự bất tử của tuổi trẻ và những cống hiến không bị lãng quên.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 5

Nhận xét tình cảm của tác giả dành cho tuổi trẻ qua đoạn thơ.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Dựa vào cách tác giả khắc họa vẻ đẹp của tuổi trẻ và thái độ thể hiện qua các hình ảnh, từ ngữ trong đoạn thơ để nhận xét tình cảm.

Lời giải chi tiết

Nhận xét về tình cảm của tác giả dành cho tuổi trẻ qua đoạn thơ:

- Trân trọng

- Cảm phục sự dũng cảm, tinh thần chiến đấu, hi sinh vì Tổ quốc

Đoạn văn tham khảo:

Qua đoạn thơ, tác giả đã thể hiện tình cảm trân trọng và niềm cảm phục dành cho thế hệ trẻ. Nhà thơ không chỉ khắc họa vẻ đẹp đầy nhiệt huyết, sẵn sàng lên đường chiến đấu khi Tổ quốc cần, mà còn ngợi ca tinh thần dũng cảm, sự hi sinh thầm lặng nhưng vĩ đại của họ vì độc lập, tự do của dân tộc. Tình cảm ấy được gửi gắm qua những hình ảnh thơ giàu sức gợi, thể hiện lòng biết ơn chân thành đối với những cống hiến tuổi xuân cho Đất Nước. Từ đó, đoạn thơ gửi đến thế hệ hôm nay bài học ý nghĩa về trách nhiệm sống, biết trân trọng giá trị của hòa bình và sẵn sàng cống hiến sức trẻ cho sự nghiệp xây dựng, bảo vệ quê hương.

Giải thích:

Tác giả gọi tuổi trẻ là “trong và tinh khiết”, “khỏe và mơn mởn”, “rộng và dài như mơ ước”, đồng thời ca ngợi họ “cháy bùng như lửa thiêng liêng” khi đất nước bị xâm phạm. Hình ảnh những vì sao “dẫu rụng xuống, vẫn chói lên lần cuối” thể hiện sự trân trọng và cảm phục trước những hi sinh của tuổi trẻ.

Mở rộng

- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.

- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...

- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ