200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Có thể một sáng nào ngủ dậy (Bình Nguyên Trang) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Có thể một sáng nào ngủ dậy giấc mơ ngày xưa theo gió quay về

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Có thể một sáng nào ngủ dậy

giấc mơ ngày xưa theo gió quay về

ngoài khung cửa trời xanh màu quá khứ

và tim ta nao nức mùa hè

Nắng chất vấn ta về tuổi trẻ

những tháng năm lộng lẫy qua rồi

hay vẫn đấy trong phượng hồng rực cháy

môi thanh xuân còn tiếc một chân trời

Ta đã qua bao đoạn đường đời

phượng nhỏ máu những mặt đường bặt gió

bàn chân bỏng niềm đau vụn vỡ

vết dấu còn phía cuối một câu thơ

Ta biết mình còn nợ xa xưa

buồn không hết cơn mưa vui ngày không cạn đáy

ta mất người hay ta mất ta từ độ ấy

trong nắng Tháng Năm nhoè ướt nụ cười

Ta nằm mộng giữa mùa hè tóc rối

ký ức dội về như bão ngang qua

ngoài khung cửa vẫn cây vời vợi lá

vẫn mây bay như tiếng gọi bên đời

Ta buồn quá nhưng xin đừng khóc nhé

ve đã than lạc mất giọng rồi

thuyền đã mất dấu buồm, sông đã vội

về xa kia đâu biết lở bồi

Có thể một sáng nào, thôi nhé

phượng làm mưa rơi ướt chỗ ta nằm

đã qua hết chỉ còn giấc mộng

gửi vào trong thương nhớ âm thầm...

(Bình Nguyên Trang, Có thể một sáng nào ngủ dậy, in trong Đêm hoa vàng, NXB Hội Nhà văn, Hà Nội, 2024)

Câu 1

Chỉ ra dấu hiệu nhận biết thể thơ của văn bản.

Phương pháp giải

Dựa vào số tiếng, số dòng, cách gieo vần và nhịp điệu để xác định thể thơ.

Lời giải chi tiết

- Bài thơ sử dụng thể thơ: tự do

- Các dấu hiệu nhận biết thể thơ

+ Số câu và số chữ, niêm luật hay vần không cố định

+ Câu thơ ngắn dài khác nhau, được ngắt nhịp linh hoạt để phù hợp với mạch cảm xúc

+ Ngôn ngữ giàu hình ảnh, biểu cảm mang đậm chất trữ tình.

Giải thích:

Các dòng thơ có độ dài khác nhau và không tuân theo quy định cố định về số tiếng, vần, nhịp.

Mở rộng

Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.

Link tham khảo: Thể thơ tự do

Câu 2

Liệt kê những từ ngữ thể hiện vẻ đẹp của tuổi trẻ trong hai khổ đầu.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Tìm những từ ngữ trực tiếp gợi vẻ đẹp, sức sống, sự tươi trẻ và khát vọng của tuổi thanh xuân.

Lời giải chi tiết

Những từ ngữ thể hiện vẻ đẹp của tuổi trẻ trong hai khổ thơ đầu là:

+ giấc mơ ngày xưa

+ trời xanh màu quá khứ

+ nao nức

+ tuổi trẻ

+ những tháng năm lộng lẫy

+ phượng hồng rực cháy

+ môi thanh xuân

+ một chân trời

=> Qua những từ ngữ trên đã gợi nhắc về một thời thanh xuân rực rỡ tươi đẹp tràn đầy sức sống và khát vọng- nơi chất chứa những kỉ niệm và hoài bão thanh xuân.

Giải thích:

Các từ ngữ “lộng lẫy”, “rực cháy”, “nao nức”, “thanh xuân”, “chân trời” gợi một tuổi trẻ tươi đẹp, rực rỡ, giàu sức sống và đầy ước mơ, khát vọng.

Mở rộng

Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Phân tích tác dụng của phép lặp cấu trúc được sử dụng trong những dòng thơ in đậm.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định cấu trúc được lặp lại và phân tích tác dụng về nhịp điệu, nội dung, cảm xúc.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ lặp cấu trúc (điệp cấu trúc:) "Ta đã.."

- Tác dụng:

+ Giúp cho bài thơ thêm hay sinh động, giàu sức gợi tăng hiệu quả diễn đạt, tạo nhịp điệu trầm lắng hấp dẫn người đọc

+ Với việc sử dụng biện pháp điệp cấu trúc đã góp phần nhấn mạnh những trải nghiệm và nỗi hoài niệm của nhân vật trữ tình. Đó chính là quá khứ tươi đẹp cũng những khát khao của một thời trẻ đã qua trong những mất mát day dứt tiếc nuối của tác giả.

Giải thích:

Việc liên tục bắt đầu các câu thơ bằng “Ta” khiến dòng suy tư về quá khứ trở nên dồn dập nhưng trầm buồn. Qua đó, những trải nghiệm, mất mát và nỗi tiếc nuối về tuổi trẻ được nhấn mạnh.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

Câu 4

Nêu sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình trong văn bản.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Theo dõi sự thay đổi của hình ảnh và cảm xúc từ đầu đến cuối bài thơ để xác định mạch cảm xúc.

Lời giải chi tiết

Mạch cảm xúc của nhân vật trữ tình có sự vận động theo mạch thơ: Nhân vật trữ tình bắt đầu bằng sự hồi tưởng mong mỏi được trở về với tuổi trẻ tươi đẹp. Sau đó, chuyển dần sang cảm giác nuối xót xa cho những điều đã qua. Cuối cùng là lắng lại trong nỗi buồn sâu kín chấp nhận quá khứ đã qua và gửi gắm tất cả vào nỗi thương nhớ âm thầm.

Giải thích:

Ban đầu, tuổi trẻ hiện lên qua “những tháng năm lộng lẫy”, “phượng hồng rực cháy”; về sau xuất hiện “niềm đau vụn vỡ”, “nợ xa xưa”, “ta mất người hay ta mất ta”. Cuối bài, nhân vật chỉ còn biết gửi quá khứ “vào trong thương nhớ âm thầm”, cho thấy cảm xúc đã lắng xuống thành nỗi nhớ sâu kín.

Mở rộng

- Thơ trữ tình thể hiện cảm xúc của nhà thơ trước một đối tượng nào đó.

=> Cảm xúc là yếu tố đầu tiên, quan trọng nhất của thơ trữ tình.

- Cảm xúc vận động theo một trình tự và phát triển thành mạch. Mạch cảm xúc có nhiều cung bậc và sắc thái, chi phối các yếu tố nội dung và hình thức của một bài thơ trữ tình.

Link tham khảo: Mạch cảm xúc trong thơ

Câu 5

Nêu bài học sâu sắc nhất mà anh/chị nhận được từ văn bản? Lí giải? (Trình bày khoảng 5-7 dòng).

Xem lời giải

Phương pháp giải

Liên hệ bản thân để rút ra bài học phù hợp

Lời giải chi tiết

Tác phẩm trên đã để lại trong mỗi chúng ta những bài học quý giá: Hãy sống hết mình với những khát khao hoài bão ở thực tại đặc biệt là ở thời điểm vàng tuổi trẻ. Bởi tuổi trẻ là khoảng thời gian quý giá, rực rỡ nhất nhưng nó trôi qua rất nhau, nếu ta không trân trọng thì ta sẽ phải tiếc nuối vì bản thân đã bỏ lỡ nhiều cơ hội. Đồng thời, hãy biết nâng niu ký ức vì đó là một phần động lực để giúp ta hiểu và trân trọng cuộc sống hiện tại cũng như lựa chọn cách sống cho tương lai!

Giải thích:

Bài thơ là lời nhìn lại một tuổi trẻ “lộng lẫy” nhưng đã trở thành “quá khứ”, để lại nhiều “tiếc nuối” và “thương nhớ”. Qua đó, văn bản nhắc mỗi người đừng để tuổi trẻ trôi qua trong nuối tiếc mà hãy biết trân trọng và sống có ý nghĩa ngay từ khi chúng ta còn trẻ.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?