200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Tân xuất ngục học Đăng Sơn | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Vân ủng trùng sơn, sơn ủng vân, Giang tâm như kính, tịnh vô trần.

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

TÂN XUẤT NGỤC HỌC ĐĂNG SƠN

(Mới ra tù tập leo núi)

Phiên âm:

Vân ủng trùng sơn, sơn ủng vân,

Giang tâm như kính, tịnh vô trần.

Bồi hồi độc bộ Tây Phong lĩnh,

Dao vọng Nam thiên ức cổ nhân.

Dịch nghĩa:

Mây ôm dãy núi, núi ôm mây,

Lòng sông như gương, không chút bụi;

Một mình bồi hồi dạo bước trên đỉnh núi Tây Phong

Trông về phía trời Nam xa xăm nhớ bạn cũ.

Dịch thơ:

Núi ấp ôm mây, mây ấp núi,

Lòng sông gương sáng, bụi không mờ.

Bồi hồi dạo bước Tây Phong lĩnh,

Trông lại trời Nam, nhớ bạn xưa.

Nam Trân dịch

(Nhà xuất bản Chính trị quốc gia - sự thật, Hà Nội, 2015)

Câu 1

Bài thơ viết theo thể loại gì?

Phương pháp giải

Căn cứ vào đặc điểm hình thức để xác định

Lời giải chi tiết

Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật

Giải thích:

Bài thơ gồm 4 câu, mỗi câu 7 chữ, có cách gieo vần và tổ chức thanh điệu theo đặc trưng của thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.

Mở rộng

- Thất ngôn tứ tuyệt là một thể thơ có kết cấu ngắn gọn, súc tích nhưng giàu hình ảnh và cảm xúc.

- Cấu tạo: Gồm 4 câu, mỗi câu 7 chữ, tổng cộng 28 chữ.

- Luật bằng trắc:

+ Luật bằng (câu 1 kết thúc bằng thanh bằng).

+ Luật trắc (câu 1 kết thúc bằng thanh trắc).

- Niêm luật: Câu 1 niêm với câu 2, câu 3 niêm với câu 4 (tức là các câu này phải có thanh điệu hài hòa với nhau).

- Gieo vần: Vần thường gieo ở cuối câu 1 - 2 - 4 (có thể theo vần bằng hoặc vần trắc, nhưng chủ yếu là vần bằng).

- Bố cục:

+ Câu 1 (Khai – Mở bài): Giới thiệu nội dung, khung cảnh, cảm xúc.

+ Câu 2 (Thừa – Tiếp nối): Mở rộng thêm ý thơ.

+ Câu 3 (Chuyển – Chuyển ý, tạo cao trào hoặc bước ngoặt).

+ Câu 4 (Hợp – Kết bài, kết luận hoặc tạo dư âm).

Link tham khảo: Thơ tứ tuyệt Đường luật là gì?

Câu 2

Chỉ ra vẻ đẹp của bức tranh thiên nhiên trong bài thơ.

Xem lời giải

Câu 3

Phân tích về tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Theo dõi sự vận động của cảm xúc qua cảnh vật và những từ ngữ trực tiếp thể hiện tâm trạng của nhân vật trữ tình.

Lời giải chi tiết

Tâm trạng của nhân vật trữ tình trong bài thơ được thể hiện qua nhiều cung bậc cảm xúc sâu lắng. Sau khi ra tù, nhân vật trữ tình cảm thấy bồi hồi, xúc động khi một mình dạo bước giữa thiên nhiên rộng lớn. Trước cảnh núi mây trùng điệp, sông nước trong trẻo, tâm hồn con người trở nên thanh thản, nhẹ nhõm, hòa hợp với thiên nhiên. Tuy nhiên, ẩn sau niềm vui tự do ấy là nỗi nhớ da diết hướng về trời Nam, nhớ bạn bè, đồng chí và quê hương đất nước. Những cảm xúc ấy hòa quyện, thể hiện tâm hồn giàu tình cảm, yêu thiên nhiên, yêu con người của Hồ Chí Minh.

Giải thích:

Từ “bồi hồi” trực tiếp diễn tả trạng thái xúc động, xao xuyến; còn hình ảnh “trời Nam” và nỗi “nhớ bạn cũ” cho thấy dù đang đứng giữa thiên nhiên đẹp đẽ, tâm hồn nhân vật trữ tình vẫn hướng về những người thân yêu và quê hương. Qua đó, tâm hồn Hồ Chí Minh hiện lên vừa nhạy cảm trước thiên nhiên vừa giàu tình người, tình nước.

Mở rộng

- Thơ trữ tình thể hiện cảm xúc của nhà thơ trước một đối tượng nào đó.

=> Cảm xúc là yếu tố đầu tiên, quan trọng nhất của thơ trữ tình.

- Cảm xúc vận động theo một trình tự và phát triển thành mạch. Mạch cảm xúc có nhiều cung bậc và sắc thái, chi phối các yếu tố nội dung và hình thức của một bài thơ trữ tình.

Link tham khảo: Mạch cảm xúc trong thơ

Câu 4

Theo anh/chị, bài thơ thể hiện đặc điểm nào trong phong cách nghệ thuật Hồ Chí Minh.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Dựa vào hình thức nghệ thuật và cảm xúc được thể hiện trong bài thơ để chỉ ra đặc điểm phong cách nghệ thuật Hồ Chí Minh.

Lời giải chi tiết

- Sự kết hợp hài hòa giữa chất cổ điển và tinh thần hiện đại:

+ Bác dùng thể thơ thất ngôn tứ tuyệt cổ điển, câu chữ gọn gàng, súc tích, hình ảnh giàu tính ước lệ, vừa gần gũi với thi pháp xưa. Tuy nhiên, bài thơ vẫn toát lên tinh thần hiện đại: niềm vui sau khi ra tù, ý thức về tự do và tình cảm gắn bó với đồng chí, quê hương. Điều này phản ánh đặc trưng “cổ điển mà vẫn hiện đại” trong phong cách thơ Hồ Chí Minh.

- Ngôn ngữ thơ giản dị, giàu tính gợi: Từ ngữ không quá cầu kỳ, hoa mỹ nhưng chắt lọc, giàu hình ảnh, gây ấn tượng mạnh về sự trong sáng và tinh khiết của cảnh vật.

- Tâm hồn lớn, tình yêu thiên nhiên gắn với tình yêu con người, yêu quê hương: Thiên nhiên trong thơ Bác luôn chan chứa tình người, gắn liền với nỗi niềm hoài vọng về đất nước. Đó cũng là cảm hứng nhân văn nổi bật, xuyên suốt thơ Hồ Chí Minh.

Giải thích:

Những yếu tố như mây, núi, sông, trời Nam và thể thơ Đường luật tạo nên màu sắc cổ điển; trong khi hoàn cảnh “mới ra tù”, niềm vui tự do và tình cảm hướng về đất nước lại mang dấu ấn của con người hiện đại, người chiến sĩ cách mạng. Sự kết hợp này tạo nên nét riêng trong phong cách thơ Hồ Chí Minh.

Mở rộng

Phong cách nghệ thuật

- Thống nhất:

+ Về mục đích sáng tác, quan điểm sáng tác, nguyên tắc sáng tác.

+ Về cách viết ngắn gọn.

- Đa dạng:

+ Văn chính luận: ngắn gọn, súc tích, lập luận chặt chẽ, lý lẽ đanh thép, bằng chứng thuyết phục, giàu tính luận chiến, kết hợp nhuần nhuyễn mạch luận lý với mạch cảm xúc, giọng điệu uyển chuyển.

+ Truyện và kí hiện đại, giàu tính chiến đấu, nghệ thuật trào phúng sắc bén, nhẹ nhàng, hóm hỉnh nhưng thâm thúy, sâu cay.

+ Thơ ca: thơ tuyên truyền cách mạng mộc mạc, giản dị, dễ nhớ, dễ thuộc; thơ nghệ thuật kết hợp hài hòa giữa yếu tố cổ điển với yếu tố hiện đại, cô đọng, súc tích.

Link tham khảo: Phong cách nghệ thuật của Hồ Chí Minh

Câu 5

So sánh câu thơ "Giang tâm như kình, tịnh vô trấn" trong phần phiên âm với câu thơ "Lòng sông gương sáng, bụi không mờ" ở phần dịch thơ.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Đối chiếu trực tiếp hai câu thơ ở bản phiên âm và bản dịch, tập trung vào hình ảnh và sắc thái ý nghĩa.

Lời giải chi tiết

- Nội dung tương đồng: “Giang tâm như kính” - “Lòng sông gương sáng”, đều nói lên sự trong trẻo, phẳng lặng như gương của dòng sông. “Tịnh vô trần” - “Bụi không mờ”, cùng khẳng định sự tinh khiết, không vướng chút bụi trần.

- Sắc thái khác biệt: Nguyên tác “tịnh vô trần” mang hàm nghĩa tuyệt đối, không có một hạt bụi nào. Đó là trạng thái thanh khiết hoàn toàn, vừa tả thực, vừa nhuốm sắc thái thiền vị (vô trần, không nhuốm bụi tục). Bản dịch “bụi không mờ” hơi nhấn mạnh vào ý bụi không làm mờ được (tức có thể có bụi, nhưng không đủ sức che phủ). Đây là cách diễn đạt khá tương đương, nhưng giảm bớt chút ý “tuyệt đối không bụi” mà nghiêng về phủ định tác động của bụi.

Giải thích:

“Như kính” và “gương sáng” tương đồng về hình ảnh và ý nghĩa; còn “tịnh vô trần” nhấn mạnh sự sạch trong tuyệt đối. Vì vậy, bản dịch thơ cơ bản giữ được vẻ đẹp của nguyên tác nhưng sắc thái “thanh sạch, vô trần” của câu chữ Hán có phần giảm nhẹ.