200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Bàn chân thầy giáo (Đăng Khoa) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Thầy ngồi ghế giảng bài Xếp cạnh bàn đôi nạng gỗ Một bàn chân đâu rồi?

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Thầy ngồi ghế giảng bài

Xếp cạnh bàn đôi nạng gỗ

Một bàn chân đâu rồi?

Chúng em không rõ

Sáng nào bom Mỹ dội

Phượng đổ ngổn ngang, mái trường tốc ngói

Mặt bảng đen lỗ chỗ vết bom bi

Thầy cầm súng ra đi

Bài tập đọc dạy chúng em dang dở

Hoa phượng

Hoa phượng cháy một góc trời như lửa

Năm nay thầy trở về

Nụ cười vui vẫn nguyên vẹn như xưa

Nhưng một bàn chân không còn nữa

Đôi bàn chân

Ôi bàn chân

In lên cổng trường những chiều giá buốt

In lên cổng trường những đêm mưa dầm

Dấu nạng hai bên như hai hàng lỗ đáo

Chúng em nhận ra bàn chân thầy giáo

Như nhận ra cái chưa hoàn hảo

Của cả cuộc đời mình

(Trần Đăng Khoa, Trích Bàn chân thầy giáo, Góc sân và khoảng trời, NXB Văn hóa dân tộc, 1999)

Câu 1

Xác định thể thơ của đoạn trích trên.

Phương pháp giải

Căn cứ vào các đặc điểm hình thức để xác định thể thơ

Lời giải chi tiết

Thể thơ tự do

Giải thích:

Các dòng thơ có số tiếng không đều nhau, cách ngắt nhịp và gieo vần linh hoạt, không bị ràng buộc bởi khuôn mẫu cố định.

Mở rộng

- Thơ tự do không có thể thức nhất định, không bị ràng buộc về số dòng, số chữ, vần,…

- Đặc điểm thơ tự do:

+ Khác với thơ văn xuôi, thơ tự do có phân dòng

+ Có thể là sự kết hợp của các đoạn làm theo nhiều thể khác nhau hoặc tự do hoàn toàn.

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt

Link tham khảo: Thơ tự do

Câu 2

Chỉ ra các biện pháp tu từ được thể hiện trong những dòng thơ sau:

"Đôi bàn chân

Ôi bàn chân

In lên cổng trường những chiều giá buốt

In lên cổng trường những đêm mưa dầm

Dấu nạng hai bên như hai hàng lỗ đáo"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Đọc kĩ đoạn thơ, xác định những từ ngữ hoặc cấu trúc được lặp lại và những hình ảnh có quan hệ so sánh.

Lời giải chi tiết

Các pháp tu từ nghệ thuật: Điệp từ (bàn chân), Lặp cú pháp (In lên cổng trường những ...), Liệt kê (chiều giá buốt, đêm mưa dầm), So sánh (Dấu nạng hai bên như hai hàng lỗ đáo).

Giải thích:

Việc lặp lại hình ảnh “bàn chân”, “in lên cổng trường” nhấn mạnh dấu vết của người thầy trong không gian trường học và trong kí ức học trò. Các hình ảnh “chiều giá buốt”, “đêm mưa dầm” gợi những hoàn cảnh khắc nghiệt; phép so sánh “dấu nạng” với “hai hàng lỗ đáo” làm nổi bật dấu tích của thương tật, qua đó khơi gợi niềm thương cảm và sự kính trọng đối với người thầy.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

- Liệt kê là biện pháp tu từ mà người nói, người viết kể ra nhiều sự vật, sự việc, hoạt động, tính chất, trạng thái,... trong cùng một câu, một đoạn để tạo nên ấn tượng mạnh, hiệu quả cao trong miêu tả, kể chuyện hoặc biểu lộ tình cảm, cảm xúc.

Link tham khảo: Biện pháp tu từ Liệt kê

- - So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 3

Những từ ngữ, hình ảnh nào trong bài thơ nói lên tội ác của giặc Mỹ?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Tìm những từ ngữ, hình ảnh trực tiếp miêu tả hậu quả của bom đạn chiến tranh đối với trường học và cuộc sống con người.

Lời giải chi tiết

Trong đoạn trích Bàn chân thầy, nhà thơ Trần Đăng Khoa đã dùng những từ ngữ, hình ảnh nói lên tội ác của giặc Mĩ: "Phượng đổ ngổn ngang, mái trường tốc ngói, Mặt bảng đen lỗ chỗ vết bom bi, Thầy cầm súng ra đi".

Giải thích:

Những hình ảnh về mái trường bị tốc ngói, cây phượng đổ, bảng đen đầy vết bom và hoa phượng như bốc cháy cho thấy bom đạn đã tàn phá cả không gian học tập vốn bình yên. Qua đó, bài thơ tố cáo sự tàn khốc của chiến tranh và những hậu quả đau thương mà chiến tranh gây ra cho con người.

Mở rộng

- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 4

Nêu nội dung của những dòng thơ sau:

"Năm nay thầy trở về

Nụ cười vui vẫn nguyên vẹn như xưa

Nhưng một bàn chân không còn nữa"

Xem lời giải

Câu 5

Từ những tình cảm của tác giả dành cho thầy giáo được thể hiện trong đoạn trích trên, anh/chị hãy rút ra một bài học về lẽ sống cho bản thân.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Từ tình cảm của tác giả dành cho người thầy, xác định một bài học về cách sống.

Lời giải chi tiết

- Trong bài thơ Bàn chân thầy giáo, tình cảm của tác giả dành cho thầy giáo được thể hiện đan xen nhiều cung bậc cảm xúc: yêu thương, xót xa, kính trọng, tự hào, cảm phục, biết ơn, ... Từ đó, bản thân em ý thức sâu sắc bài học về lẽ sống:

+ Biết yêu mến và kính trọng người thầy.

+ Tự hào và biết ơn những cống hiến, hi sinh của thế hệ trước;

+ Gìn giữ và phát huy những thành quả mà cha ông hi sinh xương máu để giành được;

+ Tuổi trẻ cần biết sống xứng đáng với những cống hiến, hi sinh của thế hệ cha anh.

Giải thích:

Bài học trên xuất phát từ hình ảnh người thầy trong bài thơ: thầy đã chịu thương tật vì chiến tranh nhưng vẫn trở về với nụ cười và tiếp tục gắn bó với học trò. Sự hi sinh ấy khiến người học trò thấy thương cảm và kính trọng, biết ơn; từ đó văn bản nhắn nhủ đến thế hệ trẻ cần sống tốt hơn, xứng đáng hơn với những gì thế hệ trước đã cống hiến.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?