200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Một thân cây một tàng lá một bông hoa (Hoàng Phủ Ngọc Tường) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Chắc em sẽ không quên Dù chúng mình chỉ về những ngày rất vội Hà Nội - phố dài - mái ngói

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Chắc em sẽ không quên

Dù chúng mình chỉ về những ngày rất vội

Hà Nội - phố dài - mái ngói

Và màu lá xanh như ngọc trên đầu

Chắc em nhớ hoài

Cây liễu xưa vẫn đứng bên hồ

Như một bóng người Hy Lạp cổ

Trên thân hình vạm vỡ

Nỗi trầm tư mơ mộng nghìn năm

Mùa hè là con chim ăn trái xanh

Làm rụng sấu xuống mặt đường im lặng

Cây cơm nguội ửng vàng nhớ nắng

Những phố bàng đông đúc trẻ con

Anh đã qua những thành phố biếc xanh

Thành phố đường me lá nhỏ rung rinh

Thành phố tóc thề áo trắng

Thành phố đứng bên hồ trầm lặng

Giữa đồi thông mặc áo sương mù

Những nơi đó anh lớn lên

Những năm còn trẻ

Ôi những năm không yên

Có nhiều khi anh lặng nhìn một ngọn lá xanh bên đường

Chợt sững sờ muốn khóc

Như trong anh một cái gì đã mất

Thế đấy, nhưng có bao giờ, bao giờ

Như giữa lòng Hà Nội chiều nay

Anh đưa em đi dưới những hàng cây

Mà bỗng thấy lòng mình yên tĩnh quá

Nỗi yên như điều kỳ lạ

Ngỡ lòng anh chưa có bao giờ.

(Trích Một thân cây một tàng lá một bông hoa, Hoàng Phủ Ngọc Tường, Trăm năm còn gió heo may, Lâm Thị Mỹ Dạ, Hoàng Phủ Ngọc Tường, NXB Hội Nhà văn, 2024, tr.116-117)

Câu 1

Chỉ ra dấu hiệu xác định thể thơ của văn bản.

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về các thể thơ

- Xác định đặc điểm hình thức của văn bản: số chữ trong dòng thơ, cách gieo vần, ngắt nhịp, số câu trong khổ.

Lời giải chi tiết

- Văn bản thuộc thể thơ tự do:

+ Các dòng thơ có số chữ không đều nhau

+ Không có vần điệu cố định, không chia khổ theo số câu nhất quán.

Giải thích:

Các dòng thơ dài ngắn khác nhau như “Chắc em sẽ không quên”, “Dù chúng mình chỉ về những ngày rất vội”, “Anh đã qua những thành phố biếc xanh”.

Mở rộng

- Thơ tự do không có thể thức nhất định, không bị ràng buộc về số dòng, số chữ, vần,…

- Đặc điểm thơ tự do:

+ Khác với thơ văn xuôi, thơ tự do có phân dòng

+ Có thể là sự kết hợp của các đoạn làm theo nhiều thể khác nhau hoặc tự do hoàn toàn.

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt

Link tham khảo: Thơ tự do

Câu 2

Xác định hình ảnh được sử dụng để so sánh với cây liễu xưa trong đoạn trích.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Tìm câu thơ có chứa hình ảnh cây liễu xưa

- Vận dụng kiến thức về biện pháp so sánh

Lời giải chi tiết

Hình ảnh được sử dụng để so sánh với cây liễu xưa: một bóng người Hy Lạp cổ.

Giải thích:

Câu thơ: “Cây liễu xưa vẫn đứng bên hồ / Như một bóng người Hy Lạp cổ”

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 3

Trình bày hiệu quả của việc sử dụng hình thức lời tâm sự của anh với em trong đoạn trích.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Liệt kê các câu thơ có sử dụng hình thức lời tâm sự của anh với em

- Phân tích tác dụng về nội dung và nghệ thuật

Lời giải chi tiết

Hiệu quả của việc sử dụng hình thức lời tâm sự của anh với em:

- Tạo giọng điệu tâm tình tha thiết, sâu lắng.

- Thể hiện tình cảm gắn bó sâu sắc của nhân vật trữ tình anh với Hà Nội

Giải thích:

Cách xưng hô “anh - em” cùng những lời kể “Chắc em sẽ không quên”, “Chắc em nhớ hoài”, “Anh đã qua những thành phố” tạo cảm giác như một cuộc trò chuyện riêng tư. Nhờ vậy, những kỉ niệm và cảm xúc vốn sâu kín được chia sẻ trực tiếp, chân thành.

Mở rộng

Tâm sự thường dùng khi chia sẻ cảm xúc, suy nghĩ cá nhân với người thân, bạn bè.

Link tham khảo: Khái niệm tâm sự

Câu 4

Nêu sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình anh trong đoạn trích.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Theo dõi những đối tượng và trạng thái cảm xúc được thể hiện từ đầu đến cuối đoạn thơ, chú ý sự thay đổi ở phần kết.

Lời giải chi tiết

Sự vận động cảm xúc của nhân vật trữ tình anh:

- Nhớ về Hà Nội trong quá khứ và những thành phố anh đã đi qua, những nơi anh lớn lên, những năm còn trẻ;

- Tìm thấy được sự bình yên trong tâm hồn khi đi giữa Hà Nội ở hiện tại.

Giải thích:

Ban đầu, “anh” nhớ Hà Nội qua “cây liễu xưa”, “cây cơm nguội”, “phố bàng”, đồng thời nhớ những thành phố từng gắn với tuổi trẻ. Những hồi tưởng ấy gợi nỗi buồn khi “như trong anh một cái gì đã mất”. Nhưng khi “đưa em đi dưới những hàng cây” ở Hà Nội hiện tại, anh bất ngờ cảm nhận “lòng mình yên tĩnh quá”, tìm thấy một trạng thái bình yên mà trước đó chưa từng có.

Mở rộng

- Thơ trữ tình thể hiện cảm xúc của nhà thơ trước một đối tượng nào đó.

=> Cảm xúc là yếu tố đầu tiên, quan trọng nhất của thơ trữ tình.

- Cảm xúc vận động theo một trình tự và phát triển thành mạch. Mạch cảm xúc có nhiều cung bậc và sắc thái, chi phối các yếu tố nội dung và hình thức của một bài thơ trữ tình.

Link tham khảo: Mạch cảm xúc trong thơ

Câu 5

Từ tâm trạng của nhân vật trữ tình anh khi ở giữa lòng Hà Nội chiều nay, anh/chị hãy bày tỏ suy nghĩ về chốn bình yên trong tâm hồn mỗi người (trình bày khoảng 5-7 dòng)

Xem lời giải

Phương pháp giải

Từ trạng thái bình yên của nhân vật trữ tình, trình bày suy nghĩ về ý nghĩa và cách mỗi người tìm thấy, nuôi dưỡng sự bình yên trong tâm hồn.

Lời giải chi tiết

Đoạn văn tham khảo:

Từ tâm trạng của nhân vật “anh” sau bao xao xuyến, nhớ thương, bồi hồi mới chợt nhận ra sự yên tĩnh kỳ lạ trong lòng Hà Nội, tôi nghĩ rằng chốn bình yên trong tâm hồn mỗi người không phải là nơi tránh né thực tại hay lãng quên quá khứ. Bình yên đích thực là trạng thái ta có thể đối diện với những thăng trầm, những mất mát, những xáo động mà vẫn thấy lòng an nhiên, thuộc về. Nó được kiến tạo từ những điều thân thuộc, giản dị, từ việc biết lắng nghe và trân trọng hiện tại. Cũng như “anh” tìm thấy sự yên ả khi đi dưới hàng cây Hà Nội, mỗi người cần biết nuôi dưỡng chốn bình yên từ chính những giá trị bình dị, gắn bó xung quanh mình, để tâm hồn có nơi neo đậu giữa dòng đời vội vã.

Giải thích:

Đoạn văn xuất phát từ sự đối lập trong tâm trạng của “anh”: từng mang nhiều xao động, mất mát nhưng cuối cùng lại tìm thấy “nỗi yên” giữa Hà Nội. Qua đó, chốn bình yên được hiểu không chỉ là một địa điểm mà trước hết là một trạng thái thanh thản, vững vàng trong tâm hồn.