200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Lục bát cho quê (Bình Nguyên) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Cuối con sông cải là quê Cuối con đường đất là về nhà ta

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

LỤC BÁT CHO QUÊ

Cuối con sông cải là quê

Cuối con đường đất là về nhà ta

Chị ta vẫn cái nón mê

Nhà ta bên gốc cây đa

Bàn chân lội giữa bộn bề nắng mưa

Bà ta bán nước đi xa lâu rồi

Vườn nhà rào giậu phên thưa

Ta về xào xạc ngày xưa vẫn còn

Gốc đa cái chỗ bà ngồi

Mẹ ra bán nước như hồi bà ta

Một trời hoa gạo tháng ba

Xóm làng bên núi bên non

Lời thưa tiếng gọi cứ tròn nết quê

Ríu ran chùm năng sang hè

Đỏ như mắt nhớ người xa chưa về

Tiếng ai như gọi ta về gốc đa...

(Bình Nguyên, Trăng hẹn một lần thu, Nxb Văn học, 2018, tr.62-63)

Câu 1

Xác định thể thơ của văn bản.

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về đặc điểm nhận diện thể thơ: số tiếng trong mỗi dòng thơ, cách tổ chức câu thơ.

- Đọc văn bản để xác định

Lời giải chi tiết

Văn bản được viết theo thể thơ lục bát.

Giải thích:

Các dòng thơ được tổ chức theo cặp 6 tiếng - 8 tiếng.

Mở rộng

Thơ lục bát (6 – 8) là thể thơ có từ lâu đời của dân tộc Việt Nam. Một cặp câu lục bát gồm một dòng 6 tiếng (dòng lục) và một dòng 8 tiếng (dòng bát)

Link tham khảo: Thơ lục bát và đặc điểm của thơ lục bát

Câu 2

Những người thân nào được nhân vật trữ tình nhắc tới trong bài thơ?

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Đọc kĩ văn bản

- Xác định các hình ảnh, chi tiết xuất hiện trực tiếp liên quan đến con người trong gia đình.

Lời giải chi tiết

− Những người thân được nhân vật trữ tình nhắc tới trong bài thơ: chị, bà, mẹ

+ "Chị ta vẫn cái nón mê"

+ "Bà ta bán nước đi xa lâu rồi"

+ "Mẹ ra bán nước như hồi bà ta"

Giải thích:

Đây đều là những người thân gắn bó với nhân vật trữ tình và với không gian quê nhà. Sự xuất hiện của họ góp phần làm cho bức tranh quê trở nên gần gũi, ấm áp và chan chứa kỉ niệm.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 3

Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong những câu thơ:

"Một trời hoa gạo tháng ba

Đỏ như mắt nhớ người xa chưa về"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định hình ảnh được so sánh, từ ngữ so sánh, sau đó làm rõ đặc điểm được nhấn mạnh và cảm xúc được biểu đạt.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ: So sánh (hoa gạo đỏ "như" mắt nhớ người xa chưa về)

- Tác dụng:

+ Tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt; tạo sự sinh động

+ Gợi màu sắc đặc trưng của hoa gạo. Hoa gạo đỏ rực, mang theo nỗi nhớ người thân, nhớ quê hương da diết. Qua đó khiến người đọc cảm nhận được cảnh quê như có hồn hơn bởi không chỉ nhớ cảnh mà còn nhớ người nữa.

Giải thích:

“Hoa gạo tháng ba” vốn có màu đỏ nổi bật; khi được liên tưởng với “mắt nhớ người xa chưa về”, sắc đỏ ấy mang thêm sắc thái cảm xúc, khiến hoa gạo như chứa đựng nỗi mong nhớ của người ở lại đối với người đi xa.

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 4

Những câu thơ sau gợi cho anh/chị suy nghĩ gì?

"Xóm làng bên núi bên non

Lời thưa tiếng gọi cứ tròn nết quê"

Xem lời giải

Câu 5

Từ tâm trạng của nhân vật trữ tình ta bộc lộ trong bài thơ, anh/chị hãy bày tỏ suy nghĩ về nơi tìm về của con người (trình bày khoảng 5-7 dòng).

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Liên hệ từ nội dung văn bản, kết hợp suy nghĩ cá nhân để viết đoạn văn ngắn nêu quan điểm và lí giải hợp lí.

Lời giải chi tiết

Nơi tìm về của con người luôn là quê hương. Sau những ngày tháng bôn ba với cuộc đời, họ mong mỏi tìm về với sự yên bình, yên ấm. Và nơi có đủ những yếu tố ấy chính là quê hương. Quê hương, nơi có gia đình, có bạn bè, có những kỉ niệm và kí ức không thể nào quên. Dù có đi xa đến đâu, có thành công hay thất bại thì con người rồi vẫn sẽ mong muốn được quay trở về quê hương của mình để nhìn lại, để sống dậy những khoảnh khắc tuổi thơ ngày bé. Thật vậy, quê hương đã trở thành bến đỗ tâm hồn, dẫn dắt con người tìm về nơi chốn bình yên.

Giải thích:

Trong bài thơ, hàng loạt hình ảnh như “nhà ta”, “gốc cây đa”, “bà”, “mẹ”, “xóm làng”, “nết quê” đều hướng nhân vật trữ tình về quê. Việc điệp lại ý “về” cho thấy quê hương là nơi lưu giữ những gì thân thuộc và luôn có sức gọi mời con người trở về.