200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Quê hương (Vũ Từ Trang) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Quê hương quê hương con đường gạch nghiêng cổng tò vò gạch cuốn

Câu hỏi

Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu nêu ở dưới:

Quê hương quê hương

con đường gạch nghiêng

cổng tò vò gạch cuốn

tiếng cổng gỗ đóng đêm khuya nặng nhọc

bức bối

tôi bỏ làng ra đi

Bỏ lại cây đa đầu làng, cây bàng sân đình, cây thị vườn đền, cây sến còng ngoài rừng ngập nắng

tôi bỏ con trâu đứng giữa sá cày nặng nhọc

bỏ cả cánh diều chao đảo chấp chới

ra phố phường

tôi vẫn nhớ góc sân nhà mưa dầm rêu mốc

nhớ mái ngói mèo xô mưa dột

nhớ dây phơi mẹ tôi áo rách

nhớ góc phản cha ngồi, chiếc điếu bát lặng yên

tiếng con thạch sùng trên mái nhà đêm đêm lạnh sắc

(Vũ Từ Trang, Trích Quê hương, Tuyển tập Thơ Vũ Từ Trang, NXB Hội Nhà văn, 2021)

Câu 1

Nhân vật "tôi" trong văn bản là ai?

Phương pháp giải

Dựa vào lời xưng hô và những cảm xúc, hành động được thể hiện trong đoạn thơ để xác định nhân vật trữ tình.

Lời giải chi tiết

Nhân vật " tôi" trong văn bản là người con của làng quê đang rời bỏ quê hương.

Giải thích:

Nhân vật tự kể “tôi bỏ làng ra đi”, “ra phố phường”, đồng thời bộc lộ nỗi nhớ về cảnh vật, gia đình và những kỉ niệm thân thuộc nơi quê nhà.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 2

Chỉ ra 01 biện pháp tu từ trong đoạn thơ?

"Quê hương quê hương

con đường gạch nghiêng

cổng tò vò gạch cuốn

tiếng cổng gỗ đóng đêm khuya nặng nhọc"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Vận dụng kiến thức về biện pháp tu từ để nhận biết

Lời giải chi tiết

Biện pháp tu từ: Điệp từ. Từ "quê hương" được lặp lại hai lần ở đầu bài thơ, nhấn mạnh tình yêu và nỗi nhớ sâu sắc của nhân vật trữ tình dành cho quê hương.

Giải thích:

Việc lặp lại từ “quê hương” ở đầu bài thơ nhấn mạnh đối tượng mà nhân vật trữ tình luôn hướng về, đồng thời gợi nỗi nhớ và tình cảm gắn bó sâu sắc với quê nhà.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

Câu 3

Tại sao nhân vật trữ tình lại bức bối mà bỏ làng đi?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Dựa vào những hình ảnh miêu tả cuộc sống quê hương và từ ngữ trực tiếp thể hiện tâm trạng của nhân vật.

Lời giải chi tiết

- Nhân vật trữ tình cảm thấy bức bối mà bỏ làng đi được thể hiện qua các câu thơ: Quê hương nghèo khó, đầy rẫy những khó khăn, gắn liền với hình ảnh “tiếng cổng gỗ đóng đêm khuya nặng nhọc”, “mái ngói mèo xô mưa dột”, “dây phơi mẹ tôi áo rách”.

- Những hình ảnh "tiếng cổng gỗ đóng đêm khuya nặng nhọc" và từ "bức bối" gợi lên cảm giác ngột ngạt, tù túng của cuộc sống làng quê nghèo khó, khiến nhân vật trữ tình không thể chịu đựng được nữa. Điều này là động lực khiến người con quê hương quyết định rời bỏ nơi chôn rau cắt rốn để tìm kiếm cơ hội đổi đời.

Giải thích:

Các hình ảnh “nặng nhọc”, “mưa dột”, “áo rách” cho thấy cuộc sống quê nhà còn nhiều thiếu thốn, vất vả. Chính hoàn cảnh ấy tạo nên cảm giác “bức bối” và thôi thúc nhân vật rời làng.

Câu 4

Những hình ảnh hiện lên trong nỗi nhớ quê hương của nhân vật trữ tình giúp ta hiểu điều gì về tấm lòng của người con xa xứ?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Phân tích những hình ảnh được nhân vật nhớ đến để nhận xét tình cảm của người con xa quê.

Lời giải chi tiết

Những hình ảnh trong nỗi nhớ quê hương của nhân vật trữ tình, như:“Cây đa đầu làng, cây bàng sân đình, cây thị vườn đền”“Dây phơi mẹ tôi áo rách”, “Góc phản cha ngồi, chiếc điếu bát lặng yên”, “Tiếng con thạch sùng trên mái nhà đêm đêm lạnh sắc”.Những hình ảnh này cho thấy nhân vật trữ tình mang trong lòng một nỗi nhớ da diết về quê hương, dù đã rời làng đi nhưng tâm hồn vẫn gắn bó sâu sắc với những gì gần gũi nhất. Điều này thể hiện một tình yêu quê hương bền chặt, sự trân trọng đối với gia đình và những ký ức tuổi thơ, dù cuộc sống ở quê nghèo khó và đầy vất vả. Nhân vật trữ tình không quên nguồn cội của mình, luôn đau đáu hướng về quê nhà với tình cảm chân thành và xúc động.

Giải thích:

Nhân vật nhớ không chỉ cảnh vật mà cả những hình ảnh gắn với cha mẹ và sinh hoạt gia đình. Điều đó cho thấy dù đã rời quê, người con vẫn không thể tách mình khỏi những gì thân thuộc và nguồn cội.

Mở rộng

- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.

- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...

- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 5

Anh/chị có đồng tình với quan điểm cho rằng :"Dù đi đâu,ai cũng mang theo quê hương của mình." Tại sao?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Nêu rõ quan điểm đồng tình hoặc không đồng tình, sau đó dùng lí lẽ và dẫn chứng từ văn bản để giải thích.

Lời giải chi tiết

Tôi đồng tình với quan điểm "Dù đi đâu, ai cũng mang theo quê hương của mình." Quê hương không chỉ là nơi sinh ra, lớn lên mà còn là nơi nuôi dưỡng tâm hồn, hình thành những giá trị tinh thần, cảm xúc và ký ức sâu sắc. Dù đi đâu, làm gì, những hình ảnh và kỷ niệm về quê hương sẽ luôn tồn tại trong lòng mỗi người. Những hình ảnh giản dị như cây đa, cây bàng, mái ngói rêu mốc hay những tiếng động quen thuộc của làng quê sẽ luôn hiện hữu trong tâm trí chúng ta, như một phần không thể thiếu trong cuộc sống. Quê hương là cội nguồn nuôi dưỡng tình yêu thương, lòng biết ơn và sự trân trọng, vì vậy, dù xa quê, người ta vẫn không thể quên được nơi mình xuất phát. Điều này cũng phản ánh trong bài thơ, khi nhân vật trữ tình dù đã bỏ làng đi nhưng vẫn luôn nhớ về những chi tiết thân thuộc, gần gũi, gắn bó với quê hương, chứng tỏ rằng quê hương là một phần không thể tách rời trong tâm hồn của mỗi người. Mỗi người con khi rời xa quê hương vẫn cần giữ trong lòng một niềm trách nhiệm lớn lao đối với nơi mình đã gắn bó, dù là làm việc, học tập hay sinh sống ở nơi khác. Đó là sự biết ơn, là sự tự nhắc nhở phải làm điều gì đó để quê hương không bị bỏ lại phía sau, để quê hương phát triển không chỉ bằng những nỗ lực của những người ở lại mà còn có sự đóng góp từ những người con xa xứ.

Giải thích:

Việc nhân vật đã rời quê nhưng vẫn nhớ từng cảnh vật, đồ vật và người thân cho thấy quê hương là những ký ức và tình cảm gắn bó với mỗi con người. Vì vậy, đi xa không có nghĩa là quê hương bị mất đi trong tâm hồn.