200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Mẹ tôi (Nguyễn Trọng Tạo) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

mẹ tôi dòng dõi nhà quê trầu cau từ thuở chưa về làm dâu áo sồi nâu, mẫn bùn nâu

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

MẸ TÔI

- Nguyễn Trọng Tạo -

mẹ tôi dòng dõi nhà quê

trầu cau từ thuở chưa về làm dâu

áo sồi nâu, mẫn bùn nâu

trắng trong dải yếm bắc cầu nên duyên

cha tôi chẳng đỗ trạng nguyên

ông đồ hay chữ thường quên việc nhà

mẹ tôi chẳng tiếng kêu ca

hai tay đồng áng lợn gà nồi niêu

chồng con duyên phận phải chiều

ca dao ru lúa câu Kiều ru con

gái trai bảy đứa vuông tròn

chiến tranh mình mẹ ngóng con, thờ chồng

bây giờ phố chật người đông

đứa nam đứa bắc nâu sồng mẹ thăm

(tuổi già đi lại khó khăn

thương con nhớ cháu đêm nằm chẳng yên)

mẹ tôi tóc bạc răng đen

nhớ thương xanh thẳm một miền nhà quê.

Câu 1

Chỉ ra dấu hiệu xác định thể thơ của văn bản

Phương pháp giải

Căn cứ vào các đặc điểm hình thức để xác định các dấu hiệu nhận biết thể thơ

Lời giải chi tiết

- Dấu hiệu: văn bản gồm một câu sáu tiếng và một câu 8 tiếng tạo thành một cặp lục bát, bài thơ là các cặp lục bát nối tiếp nhau. Vần của tiếng thứ 6 câu lục vần với tiếng thứ 8 câu bát, tiếng 8 câu bát vần với tiếng thứ 6 câu lục dưới.

- Thể thơ: lục bát.

Giải thích:

Những đặc điểm về số tiếng và cách gieo vần trên là dấu hiệu đặc trưng của thể thơ lục bát.

Mở rộng

Thơ lục bát (6 – 8) là thể thơ có từ lâu đời của dân tộc Việt Nam. Một cặp câu lục bát gồm một dòng 6 tiếng (dòng lục) và một dòng 8 tiếng (dòng bát)

Link tham khảo: Thơ lục bát và đặc điểm của thơ lục bát

Câu 2

Tìm các từ ngữ miêu tả ngoại hình người người mẹ trong đoạn 1 của bài thơ.

Xem lời giải

Câu 3

Anh/Chị hiểu như thế nào về hình ảnh người mẹ qua câu thơ: “ca dao ru lúa câu Kiều ru con".

Xem lời giải

Phương pháp giải

Giải thích ý nghĩa của từng hình ảnh, từ đó khái quát vẻ đẹp của người mẹ được thể hiện qua câu thơ.

Lời giải chi tiết

Hình ảnh người mẹ qua câu thơ: “ca dao ru lúa câu Kiều ru con"

- Ca dao ru lúa: Hình ảnh này thể hiện sự gắn bó sâu sắc của người mẹ với công việc đồng áng, với cuộc sống lao động.

- Câu Kiều ru con: Việc dùng câu thơ Kiều để ru con cho thấy người mẹ rất coi trọng việc giáo dục con cái. Người mẹ muốn con mình được tiếp xúc với những giá trị văn hóa, đạo lý tốt đẹp từ khi còn nhỏ.

=> Câu thơ này cho thấy hình ảnh một người mẹ tần tảo, đảm đang. Hết lòng chăm lo con con cái, trân trọng những giá trị văn hóa của dân tộc.

Giải thích:

Hai hình ảnh gắn với lao động và chăm sóc con cái cho thấy mẹ vừa chịu thương chịu khó, vừa hết lòng vun đắp đời sống tinh thần cho con, đồng thời thể hiện sự trân trọng những giá trị văn hóa truyền thống.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 4

Phân tích tác dụng của biện pháp tu từ chêm xen được sử dụng trong đoạn thơ:

"bây giờ phố chật người đông

đứa nam đứa bắc nâu sồng mẹ thăm

(tuổi già đi lại khó khăn

thương con nhớ cháu đêm nằm chẳng yên)"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định phần chêm xen, sau đó nêu nội dung được bổ sung và tác dụng biểu đạt, biểu cảm của nó.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn thơ: chêm xen.

(tuổi già đi lại khó khăn

thương con nhớ cháu đêm nằm chẳng yên)

- Hiệu quả:

+ Bổ sung thông tin khắc hoạ hình ảnh người mẹ đã già yếu nhưng vẫn giàu tình cảm, luôn thương con nhớ cháu. Từ đó cho thấy được vẻ đẹp của tấm lòng người mẹ.

+ Thể hiện sự thấu hiểu, xót xa và tình thương yêu, kính trọng của người con với mẹ.

+ Câu thơ trở nên giàu sắc thái biểu cảm, hấp dẫn hơn.

Giải thích:

Nếu hai câu thơ trước chủ yếu kể về việc mẹ đi thăm những người con ở xa, thì phần chêm xen làm rõ hoàn cảnh và tâm trạng phía sau hành động ấy, nhờ vậy tình mẫu tử và nỗi niềm của người mẹ được nhấn mạnh hơn. Cách đặt phần thơ trong ngoặc đơn cũng tạo điểm nhấn cảm xúc.

Mở rộng

Biện pháp chêm xen là biện pháp khi tác giả xen thêm một thành phần biệt lập ngay sau bộ phận thể hiện thông tin chính trong câu để bổ xung ý nghĩa hoặc gia tăng tính hình tượng, sắc thái biểu cảm cho câu.

Link tham khảo Biện pháp chêm xen

Câu 5

Thông điệp ý nghĩa nhất với anh chị là gì? Vì sao?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định thông điệp nổi bật từ nội dung văn bản, sau đó lí giải bằng những chi tiết tiêu biểu trong bài thơ.

Lời giải chi tiết

Thông điệp ý nghĩa nhất đối với em là tình mẫu tử thiêng liêng luôn trường tồn bất chấp mọi đổi thay của cuộc đời và khoảng cách không gian. Dù xã hội có biến chuyển, cuộc sống có phân tán con cái khắp nơi, thì tấm lòng của mẹ với nỗi nhớ thương con cháu da diết vẫn là hằng số vĩnh hằng, bất biến. Thông điệp này nhắc nhở chúng ta về sức mạnh vô điều kiện của tình yêu thương gia đình, đặc biệt là tình mẹ, và trách nhiệm biết ơn, trân trọng những hy sinh thầm lặng ấy khi mẹ còn bên ta.

Giải thích:

Thông điệp xuất phát từ hình ảnh người mẹ tảo tần, hi sinh cả cuộc đời cho gia đình và đến khi tuổi già vẫn “thương con nhớ cháu”. Qua đó, bài thơ nhắc mỗi người không nên vô tâm trước tình yêu và những hi sinh thầm lặng của mẹ.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?