200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Thư gửi mẹ (Nguyễn Quang Thiều) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Thưa mẹ! Con về với mẹ đây. Những ngọn gió thổi qua vườn cuối hạ,

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

THƯ GỬI MẸ

Thưa mẹ!

Con về với mẹ đây.

Những ngọn gió thổi qua vườn cuối hạ,

Lá xôn xao những cánh thư thầm.

Chiến tranh đã tắt cuối con đường,

Cau vẫn rụng vào những chiều thương nhớ,

Bầy sẻ nâu đã bao mùa sinh nở,

Con đã về, mẹ có thấy con không?

Cỏ đã lên mầm trên những hố bom,

Ôi, Tổ quốc lại một lần đứng dậy!

Gió thổi suốt bốn nghìn năm và mẹ,

Nước mắt đầy trên những vết nhăn.

Con đã về với mẹ, chiều nay.

Mà mẹ không nhìn thấy,

Con mèo thay con thức cùng với mẹ,

Lặng im theo bóng mẹ lưng còng

Chiến tranh qua rồi và mãi mãi con tin

Con ngủ quên dưới cánh rừng lá bạc

Khi gió thổi là con tỉnh giấc

Theo đường gió con về ngắm mẹ sau lưng…

Viên bi tròn vẫn lăn mãi qua sân,

Cần câu cũ buông vào từng kỷ niệm,

Cánh diều giấy trẻ con làng lại thả,

Tiếng sáo trăng tìm đến ngõ nhà mình.

Con đã về rón rén bước chân,

Như thuở nhỏ để òa trong nức nở,

Con đã về mẹ bớt ho mẹ nhé,

Bông hoa đèn lại nở sáng trong đêm.

Có tiếng gà gọi mẹ góc vườn xa

Con vẫn thế hò reo chùm khế ngọt

Cau lại trổ mẹ ơi cau sẽ bổ

Trong cơn mê tiếng trẻ nói vang nhà.

Chiến tranh qua rồi và mãi mãi con tin

Con không chết, con chỉ không lớn nữa

Và con sống suốt đời mười tám tuổi

Như buổi chiều chào mẹ con đi …

(Thơ hiện đại Việt Nam, Nguyễn Quang Thiều)

Chú thích:

Thư gửi mẹ - lời của một người lính đã hy sinh, trích trong Trường ca Những người lính của làng của nhà thơ Nguyễn Quang Thiều được viết tại thành phố Hồ Chí Minh, sau khi chiến tranh vừa kết thúc.

Câu 1

Xác định thể thơ của đoạn trích.

Phương pháp giải

Căn cứ vào các đặc điểm hình thức: số chữ mỗi dòng, cách gieo vần, ngắt nhịp, thi luật,...

Lời giải chi tiết

Thể thơ: Tự do.

Giải thích:

Các dòng thơ có số tiếng không đều, nhịp thơ linh hoạt.

Mở rộng

- Thơ tự do không có thể thức nhất định, không bị ràng buộc về số dòng, số chữ, vần,…

- Đặc điểm thơ tự do:

+ Khác với thơ văn xuôi, thơ tự do có phân dòng

+ Có thể là sự kết hợp của các đoạn làm theo nhiều thể khác nhau hoặc tự do hoàn toàn.

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt

Link tham khảo: Thơ tự do

Câu 2

Xác định nhân vật trữ tình trong đoạn trích.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Dựa vào người trực tiếp xưng “con” và bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ trong bài thơ.

Lời giải chi tiết

- Là người con đã mất, người lính đã hi sinh

- Hoặc linh hồn người lính

- Hoặc tác giả nhập vào người con đã mất, người lính đã hy sinh

Giải thích:

Các lời thơ “Con đã về với mẹ”, “Con ngủ quên dưới cánh rừng lá bạc”, “Con không chết, con chỉ không lớn nữa” cho thấy người con là một người lính đã hi sinh trong chiến tranh, nhưng trong tình cảm và kí ức vẫn luôn hướng về mẹ.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 3

Phân tích hiệu quả của phép điệp ngữ “Con đã về” trong đoạn trích.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Chỉ ra điệp ngữ và phân tích tác dụng trên ba phương diện: nhấn mạnh nội dung, thể hiện cảm xúc, tạo nhịp điệu.

Lời giải chi tiết

- Phép điệp ngữ “Con đã về”

- Hiệu quả:

+ Tạo nhịp điệu cho câu thơ, làm câu thơ hay hơn, sinh động hơn

+ Nhấn mạnh tình cảm tha thiết, yêu thương, khắc khoải người con dành cho mẹ

+ Bộc lộ sự đau xót, chua xót trong lòng con vì chỉ còn một bóng hình mẹ đơn côi.

Giải thích:

Sự lặp lại “Con đã về” khẳng định sự trở về trong tâm tưởng, từ đó làm nổi bật nỗi đau của một người con không thể trở về bằng hình hài, không thể thực hiện đạo hiếu với mẹ. Vì thế, câu thơ vừa ấm áp tình mẫu tử vừa thấm đẫm bi thương.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

Câu 4

Nhận xét về tình cảm của người con dành cho mẹ trong đoạn trích.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Dựa vào những lời xưng hô, hình ảnh, hành động và cảm xúc người con hướng về mẹ.

Lời giải chi tiết

- Tình cảm người con dành cho người mẹ của mình là xót thương vô hạn. Người con đã hi sinh, đã không thể báo hiếu,không thể chăm sóc cho mẹ. Vì lẽ đó lòng người con đau đớn,chua xót và rất đỗi thương người mẹ của mình.

- Thái độ của con dành cho mẹ thể hiện sự hiếu thảo, dù con đã hi sinh người con sẽ mãi ở bên, sẽ mãi nhớ về mẹ trong suốt cuộc đời mình.

Giải thích:

Những câu thơ như “Con đã về, mẹ có thấy con không?”, “Con đã về mẹ bớt ho mẹ nhé” và “Con không chết, con chỉ không lớn nữa” cho thấy người con luôn dõi theo mẹ. Đằng sau lời thơ là nỗi xót xa của người con đã nằm lại nơi chiến trường nhưng tình yêu dành cho mẹ vẫn còn nguyên vẹn.

Mở rộng

- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.

- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...

- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 5

Từ tình cảm người lính gửi tới mẹ qua bài thơ ,em có suy nghĩ gì về trách nhiệm của con cái trong việc đền đáp công ơn cha mẹ?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Nêu nhận thức về công ơn cha mẹ, sau đó chỉ ra những việc làm cụ thể thể hiện lòng hiếu thảo.

Lời giải chi tiết

- Luôn học tập, rèn luyện chăm chỉ, có trách nhiệm, giúp cha mẹ san sẻ công việc gia đình để cha mẹ luôn yên tâm, vui vẻ,hạnh phúc, không phải phiền lòng.

- Quan tâm đến cha mẹ, thường xuyên thăm hỏi sức khỏe của cha mẹ, tận tình chăm sóc khi ốm đau, ...

Đoạn văn tham khảo:

Từ tình cảm cảm động của người lính dành cho người mẹ trong bài thơ, ta càng nhận thức rõ ràng hơn về trách nhiệm đền đáp công ơn sinh thành của mỗi người con. Trước hết, chúng ta cần luôn nỗ lực học tập, rèn luyện chăm chỉ và sống có trách nhiệm để cha mẹ luôn được yên tâm, tự hào. Bên cạnh đó, việc chủ động đỡ đần, san sẻ công việc gia đình hàng ngày cũng là cách thiết thực để đem lại niềm vui, hạnh phúc cho đấng sinh thành. Không chỉ vậy, con cái phải luôn biết quan tâm, thường xuyên thăm hỏi và tận tình chăm sóc khi cha mẹ ốm đau, già yếu. Ta hãy trân trọng từng khoảnh khắc bên cha mẹ và thể hiện lòng hiếu thảo bằng những hành động cụ thể ngay từ hôm nay.

Giải thích:

Người lính trong bài thơ đã hi sinh khi còn rất trẻ và không còn cơ hội chăm sóc, báo đáp mẹ. Điều đó nhắc mỗi người càng phải biết trân trọng cha mẹ.