200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Bài thơ thời gian (Lê Quốc Hán) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Thời gian như chuyến tốc hành, Mang theo lá đỏ và anh trở về Tóc xanh vừa lỗi lời thề

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Thời gian như chuyến tốc hành,

Mang theo lá đỏ và anh trở về

Tóc xanh vừa lỗi lời thề

Thoắt, thành mây trắng cuối hè bay ngang

Ngu ngơ chạm phải ao làng

Sen chưa kịp hái đã tàn trên tay

Trái đất ơi! Ngược vòng quay

Cho ta gặp lại cái ngày đầu tiên.

(Bài thơ thời gian, Lê Quốc Hán)

Câu 1

Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong bài thơ.

Phương pháp giải

Đọc toàn bộ đoạn thơ và xác định mục đích chính của người viết là bộc lộ cảm xúc, kể chuyện hay miêu tả.

Lời giải chi tiết

Phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong bài thơ: biểu cảm

Giải thích:

Bài thơ chủ yếu bộc lộ nỗi niềm, suy ngẫm của nhân vật trữ tình trước sự trôi chảy của thời gian và những đổi thay, mất mát của tuổi trẻ, tình yêu.

Mở rộng

PTBĐ biểu cảm là một nhu cầu của con người trong cuộc sống bởi trong thực tế sống luôn có những điều khiến ta rung động (cảm) và muốn bộc lộ (biểu) ra với một hay nhiều người khác. Phương thức biểu cảm là dùng ngôn ngữ để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của mình về thế giới xung quanh.

Link tham khảo: Các phương thức biểu đạt trong văn bản

Câu 2

Xác định nội dung chính của đoạn thơ.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Khái quát hình ảnh, cảm xúc nổi bật và sự vận động của cảm xúc trong toàn bài.

Lời giải chi tiết

Đoạn thơ thể hiện sự cảm nhận về sự trôi chảy nhanh chóng, nghiệt dã của thời gian (khiến tuổi trẻ trôi qua, cảnh vật và con người biến đổi); qua đó bày tỏ nỗi niềm nuối tiếc, xót xa trước những dở dang, mất mát của quá khứ và khao khát mãnh liệt được trở lại giây phút ban đầu để trân trọng và giữ gìn những điều đẹp đẽ.

Giải thích:

Hình ảnh “tóc xanh” thoắt đã thành “mây trắng”, “sen chưa kịp hái đã tàn” cho thấy thời gian trôi nhanh, khiến con người chưa kịp níu giữ thì những điều đẹp đẽ đã qua. Vì thế, nhân vật trữ tình mong “ngược vòng quay” để được trở lại “cái ngày đầu tiên”.

Mở rộng

Nội dung là hiện thực cuộc sống được miêu tả, phản ánh trong văn bản từ cách nhìn nhận, suy nghĩ và lựa chọn của tác giả. Bao gồm các yếu tố như: đề tài, chủ đề, tư tưởng, cảm hứng chủ đạo…

Link tham khảo: Nội dung và hình thức của văn bản văn học

Câu 3

Nêu hiệu quả nghệ thuật biện pháp tu từ trong câu thơ: "Thời gian như chuyến tốc hành."

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định biện pháp tu từ và phân tích hình ảnh được dùng để so sánh với “thời gian”, từ đó làm rõ ý nghĩa và cảm xúc.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ: So sánh: “thời gian” được so sánh với “chuyến tốc hành”.

- Tác dụng: Hình ảnh “chuyến tốc hành” gợi sự nhanh chóng, liên tục, không chờ đợi của thời gian. Cách so sánh cụ thể hóa dòng chảy vốn vô hình của thời gian, đồng thời nhấn mạnh nỗi tiếc nuối, xót xa của nhân vật trữ tình trước tuổi trẻ và những điều đẹp đẽ đang nhanh chóng trôi qua.

Giải thích:

“Chuyến tốc hành” là chuyến đi nhanh, liên tục và khó níu giữ. Vì vậy, hình ảnh này diễn tả chính xác cảm giác thời gian trôi quá nhanh, con người chưa kịp giữ gìn thì những năm tháng đẹp đẽ đã trở thành quá khứ.

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 4

Những từ ngữ chỉ màu sắc trong bài thơ có hàm ý gì?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Đặt các từ chỉ màu sắc trong mối liên hệ với hình ảnh và sự vận động của thời gian trong bài thơ.

Lời giải chi tiết

Trong bài thơ có sử dụng những từ ngữ chỉ màu sắc như: "lá đỏ, mây trắng, tóc xanh". Việc sử dụng những từ ngữ chỉ màu sắc tươi tắn này có tác dụng gợi lên sự mỏng manh, yếu đuối, sự lụy tàn dần cái đẹp của tình yêu, tuổi trẻ trước thời gian.

Giải thích:

“Tóc xanh” gợi tuổi trẻ, còn “mây trắng” gợi sự đổi thay, dấu vết của thời gian. “Lá đỏ” cũng gợi bước chuyển của mùa và sự trôi chảy của thời gian. Các màu sắc vì thế góp phần diễn tả sự ngắn ngủi, mong manh của tuổi trẻ và những điều đẹp đẽ trong đời người.

Mở rộng

Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 5

Thông điệp mà anh/chị tâm đắc nhất qua bài thơ.

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Liên hệ nội dung bài thơ.

- Rút ra thông điệp ý nghĩa.

Lời giải chi tiết

Thông điệp mà em tâm đắc nhất trong bài thơ đó là sự nhìn nhận ra được quy luật khắc nghiệt của thời gian, thời gian cứ trôi mãi mà không đợi một ai, nó không có điểm dừng để bản thân được nghỉ ngơi. Vì vậy học được cách trân trọng cuộc sống này, trân trọng những phút giây quý giá, sống đẹp như những bông hoa, nở rộ giữa bầu trời rộng lớn này.

Đoạn văn tham khảo:

Thời gian vốn là một dòng chảy lặng lẽ trôi qua và chưa từng dừng lại trước bất kỳ ai. Đọc bài thơ của Lê Quốc Hán, ta càng thấm thía hơn sự mong manh của tuổi trẻ và những lỡ làng, dở dang của đời người trước quy luật vũ trụ. Chính vì thời gian hữu hạn, mỗi chúng ta càng phải biết trân quý hiện tại khoảnh khắc duy nhất mà ta đang thực sự làm chủ. Sống trân trọng từng ngày không có nghĩa là vội vã, mà là sống sâu sắc, yêu thương chân thành và tận hiến hết mình cho những giá trị tốt đẹp. Thay vì nuối tiếc "ngược vòng quay" về quá khứ hay để thời gian trôi đi trong vô nghĩa, hãy hành động ngay hôm nay để khi nhìn lại, ta không phải thốt lên hai tiếng "giá như".

Giải thích:

Bài thơ cho thấy thời gian “như chuyến tốc hành”, những gì đẹp đẽ có thể nhanh chóng đổi thay: “tóc xanh” thành “mây trắng”, “sen chưa kịp hái đã tàn”. Đến khi muốn “ngược vòng quay”, con người không thể trở lại ngày đầu tiên. Vì vậy, mỗi người cần biết trân trọng hiện tại và chủ động sống hết mình với những điều có ý nghĩa khi còn có thể.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?