200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Khóc giữa chiêm bao (Vương Trọng) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đã có lần con khóc giữa chiêm bao Khi hình mẹ hiện về năm khốn khó

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Đã có lần con khóc giữa chiêm bao

Khi hình mẹ hiện về năm khốn khó

Đồng sau lụt, bờ đê sụt lở

Mẹ gánh gồng xộc xệch hoàng hôn.

Anh em con chịu đói suốt ngày tròn

Trong chạng vạng ngồi co ro bậu cửa

Có gì nấu đâu mà nhóm lửa

Ngô hay khoai còn ở phía mẹ về…

Chiêm bao tan nước mắt dầm dề

Con gọi mẹ một mình trong đêm vắng

Dù tiếng lòng con chẳng thể nào vang vọng

Tới vuông đất mẹ nằm lưng núi quê hương.

(Trích Khóc giữa chiêm bao, Vương Trọng)

Câu 1

Những từ ngữ, hình ảnh nào thể hiện năm khốn khó trong đoạn trích?

Phương pháp giải

Tìm các từ ngữ, hình ảnh trực tiếp gợi hoàn cảnh thiên tai, thiếu thốn, đói khổ của gia đình trong đoạn thơ.

Lời giải chi tiết

- Những từ ngữ, hình ảnh thể hiện năm khốn khó trong đoạn trích:

+ Đồng sau lụt, bờ đê sụt lở

+ Anh em con chịu đói suốt ngày tròn

+ Trong chạng vạng ngồi co ro bậu cửa

+ Có gì nấu đâu mà nhóm lửa / Ngô hay khoai còn ở phía mẹ về

Giải thích:

Các hình ảnh trên vừa cho thấy thiên tai khắc nghiệt, vừa khắc họa cảnh gia đình thiếu thốn đến mức không có thức ăn, phải ngồi đói rét chờ mẹ trở về. Qua đó, những năm tháng tuổi thơ hiện lên đầy cơ cực, nhọc nhằn.

Mở rộng

- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 2

Chỉ ra và nêu tác dụng 01 biện pháp tu từ trong 2 dòng thơ sau:

"Dù tiếng lòng con chẳng thể nào vang vọng

Tới vuông đất mẹ nằm lưng núi quê hương."

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định cách diễn đạt đặc biệt trong câu thơ, sau đó nêu tác dụng về nội dung và cảm xúc.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ nói giảm nói tránh. Tác giả không nói trực tiếp về sự ra đi của người mẹ kính yêu của mình mà đã nói giảm nói tránh đi qua hình ảnh "vuông đất mẹ nằm" để thể hiện sự kính trọng, đồng thời giảm bớt sự đau thương của mình đối với người mẹ yêu dấu đã mất

Giải thích:

“Vuông đất mẹ nằm” gợi nơi người mẹ đã yên nghỉ. Cách diễn đạt không trực tiếp nói về cái chết khiến nỗi đau mất mẹ được thể hiện kín đáo nhưng càng trở nên thấm thía.

Mở rộng

- Nói giảm nói tránh là biện pháp tu từ dùng cách diễn đạt tế nhị, uyển chuyển để tránh gây cảm giác quá đau buồn, ghê sợ, nặng nề hoặc tránh thô tục, thiếu lịch sự.

- Tác dụng của nói giảm, nói tránh: giúp cách diễn đạt của mỗi cá nhân được lịch sự, nhẹ nhàng bớt phần nào hơn.

Một số link tham khảo:

Nói giảm nói tránh là gì? Tác dụng của nói giảm nói tránh

Bài tập trắc nghiệm tìm hiểu biện pháp Nói giảm nói tránh

Câu 3

Anh/chị hiểu dòng thơ sau như thế nào": "Mẹ gánh gồng xộc xệch hoàng hôn"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Phân tích các từ ngữ nổi bật, đặc biệt là hình ảnh “gánh gồng”, “xộc xệch”, “hoàng hôn”, từ đó làm rõ hình ảnh và tâm trạng của người con.

Lời giải chi tiết

Hình ảnh thơ trong câu thơ "Mẹ gánh gồng xộc xệch hoàng hôn" là một hình ảnh thơ đặc sắc. Đầu tiên, em cảm nhận được sự vất vả, lam lũ, cần cù, chịu thương chịu khó của người mẹ trong văn bản nói chung và những người phụ nữ Việt Nam nói riêng. Hình ảnh của họ với đôi quang gánh trĩu nặng trên vai, gánh vác bao lo toan nhọc nhằn mưu sinh cho gia đình. Và sự vất vả ấy kéo dài từ sáng sớm cho đến lúc hoàng hôn. Từ "xộc xệch" là từ láy đặc sắc có hai tầng nghĩa. Tầng nghĩa thứ nhất là chỉ sự lam lũ, vất vả đến không kịp chỉnh sửa áo quần của người mẹ, hai là gợi sự xúc động tột cùng của tác giả khi nghĩ về mẹ, nghĩ về những tháng ngày vất vả đó đến nỗi mà bức tranh trong tâm trí rung lên, tưởng như xộc xệch.

Giải thích:

“Gánh gồng” gợi những nhọc nhằn về thể chất, “xộc xệch” làm hiện lên dáng mẹ tất tả, không chăm chút được cho bản thân; đặt trong “hoàng hôn”, hình ảnh ấy càng nhấn mạnh một cuộc đời mưu sinh cơ cực. Đây cũng là hình ảnh khiến nỗi nhớ thương mẹ của người con trở nên da diết.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 4

Thông điệp mà anh (chị) tâm đắc nhất qua đoạn trích là gì? Nêu lí do chọn thông điệp đó.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung văn bản để rút ra thông điệp phù hợp

Lời giải chi tiết

Thông điệp mà em thấy tâm đắc nhất đó chính là tình cảm, sự kính trọng của tác giả đối với người mẹ của mình. Mẹ của tác giả giờ đã ra đi nhưng người mẹ vẫn luôn sống mãi trong tâm trí của người con. Trong cuộc sống, cha mẹ nào cũng rất yêu thương con cái mình và luôn cố gắng dành cho mình những điều tuyệt vời nhất, những điều tốt nhất trong khả năng của mình.

Giải thích:

Hình ảnh người mẹ “gánh gồng” trong những năm tháng đói khổ và nỗi đau của người con khi chỉ có thể gọi mẹ trong “đêm vắng” cho thấy những hi sinh của mẹ luôn in sâu trong tâm trí con. Đoạn thơ nhắc mỗi người biết trân trọng tình mẫu tử và những gì cha mẹ đã âm thầm dành cho mình.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?