200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Bản tôi (Nông Quang Khiêm) | Luyện đề đọc hiểu Văn lớp 12

Bản tôi nghèo Hạt phù sa lại trôi về phía biển Mẹ tôi hao gầy

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

BẢN TÔI

Bản tôi nghèo

Hạt phù sa lại trôi về phía biển

Mẹ tôi hao gầy

Đất quặn mình khát giọt mồ hôi

Gió quê tôi cồn cào qua đồi trống

Đá tai mèo vắt sữa nuôi cây lúa cây ngô

Chiều chăn trâu

Gặp ông bà ngủ vùi trong đá

Sáng dụi mắt

Thấy mẹ cha ở phía mặt trời

Tôi theo lên rẫy

Bàn chân rát bỏng…

Bầy đom đóm thắp đêm

Cùng mẹ cha theo khói lần về nhà

Cầm bát cơm

Hiện lên màu của nắng…

Tôi ngược con đường về bản

Mùa xa…

(Trích tập thơ Giọt núi, Nông Quang Khiêm, NXB Hội Nhà Văn, 2018, tr5)

Chú thích: Nông Quang Khiêm sinh năm 1984, người dân tộc Tày, quê ở Lào Cai, là Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Nông Quang Khiêm đã xuất bản hơn 10 đầu sách văn học ở các thể loại: Thơ song ngữ Việt-Tây, thơ thiếu nhi, bút kí, truyện ngắn và được nhận nhiều giải thưởng văn học của Hội Văn học nghệ thuật các dân tộc thiểu số Việt Nam, Liên hiệp các Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, Ban Tuyên giáo Trung ương... và nhiều đơn vị khác.

Câu 1

Chỉ ra dấu hiệu để xác định thể thơ của văn bản.

Phương pháp giải

Quan sát số tiếng ở các dòng thơ và cách tổ chức nhịp, vần.

Lời giải chi tiết

Dấu hiệu để xác định thể thơ: Số chữ trong các dòng thơ không bằng nhau là dấu hiệu để xác định thể thơ tự do của bài thơ.

Giải thích:

Các dòng thơ có độ dài khác nhau, không tuân theo khuôn mẫu cố định.

Mở rộng

- Thơ tự do không có thể thức nhất định, không bị ràng buộc về số dòng, số chữ, vần,…

- Đặc điểm thơ tự do:

+ Khác với thơ văn xuôi, thơ tự do có phân dòng

+ Có thể là sự kết hợp của các đoạn làm theo nhiều thể khác nhau hoặc tự do hoàn toàn.

+ Gieo vần, ngắt nhịp linh hoạt

Link tham khảo: Thơ tự do

Câu 2

Xác định nhân vật trữ tình của bài thơ.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Tìm chủ thể trực tiếp xuất hiện, quan sát và bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ trong bài thơ.

Lời giải chi tiết

- Nhân vật trữ tình của bài thơ: Nhân vật "tôi".

Giải thích:

Đại từ “tôi” xuất hiện trực tiếp trong các câu thơ “Tôi theo lên rẫy”, “Tôi ngược con đường về bản” và là người trực tiếp cảm nhận cảnh nghèo khó, sự vất vả của cha mẹ cũng như tình yêu đối với quê hương.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 3

Nêu hiệu quả của phép nhân hóa được sử dụng trong các dòng thơ sau:

"Đất quặn mình khát giọt mồ hôi

Gió quê tôi cồn cào qua đồi trống

Đá tai mèo vắt sữa nuôi cây lúa cây ngô"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định những từ ngữ vốn dùng để chỉ hoạt động, trạng thái của con người được dùng cho sự vật, sau đó làm rõ tác dụng đối với hình ảnh thiên nhiên và cảm xúc của nhân vật trữ tình.

Lời giải chi tiết

- Hiệu quả của phép nhân hóa:

+ Nhân hóa: Đất quặn mình khát, gió cồn cào, đá tai mèo vắt sữa nuôi cây.

+ Gợi tả sự khắc nghiệt của thiên nhiên, sự khắc nghiệt của điều kiện sống ở bản.

+ Thể hiện tình thương quê nghèo khó của nhân vật trữ tình.

+ Làm cho hình ảnh thiên nhiên trở nên có hồn, có sức sống, làm tăng tính gợi hình, gợi cảm, tính sinh động, hấp dẫn cho đoạn thơ.

Giải thích:

“Quặn mình”, “khát”, “cồn cào”, “vắt sữa” đều là những cách diễn đạt gắn với con người, khiến đất, gió, đá như mang tâm trạng và sức sống. Qua đó, thiên nhiên miền núi hiện lên vừa khắc nghiệt vừa có khả năng nuôi dưỡng con người, làm nổi bật cuộc sống nhọc nhằn nhưng giàu sức sống của quê hương.

Mở rộng

Nhân hóa là gọi vật hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,… bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người làm cho thế giới loài vật, đồ vật, cây cối,… trở nên gần gũi với con người, đồng thời biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.

Link tham khảo: Khái niệm nhân hóa

Câu 4

Anh/Chị hiểu như thế nào về nghĩa của những dòng thơ sau:

"Sáng dụi mắt

Thấy mẹ cha ở phía mặt trời

Tôi theo lên rẫy

Bàn chân rát bỏng."

Xem lời giải

Câu 5

Nội dung những dòng thơ sau gợi cho anh/chị suy nghĩ gì?

"Cầm bát cơm

Hiện lên màu của nắng..."

Xem lời giải

Phương pháp giải

Giải thích ý nghĩa hình ảnh “bát cơm” và “màu của nắng”, sau đó liên hệ với những hình ảnh về đất, cây lúa, công sức của cha mẹ trong toàn bài để rút ra suy nghĩ.

Lời giải chi tiết

- Nội dung của hai dòng thơ: Bát cơm là thành quả lao động của con người cũng là kết tinh của những gì tinh túy nhất của thiên nhiên; Thể hiện lòng biết ơn quê hương.

- Biết ơn những người làm ra hạt gạo; trân trọng quê hương dù quê hương còn nghèo khó; luôn lạc quan, tin tưởng, hi vọng ...

Đoạn văn tham khảo:

Hai dòng thơ "Cầm bát cơm / Hiện lên màu của nắng..." gợi cho tôi nhiều suy nghĩ sâu sắc về giá trị của những điều bình dị trong cuộc sống. Bát cơm không chỉ đơn thuần là món ăn nuôi sống con người mà còn là kết tinh của tinh hoa đất trời, của nắng, gió, của mồ hôi và công sức lao động. Hình ảnh "màu của nắng" hiện lên trong bát cơm gợi nhắc ta về sự nuôi dưỡng kỳ diệu của thiên nhiên dành cho con người. Từ đó, tôi cảm nhận được lòng biết ơn sâu sắc đối với những người nông dân đã một nắng hai sương làm ra hạt gạo. Đồng thời, đó còn là thái độ trân trọng quê hương, dẫu còn khó khăn, lam lũ nhưng vẫn luôn hào phóng ban tặng những điều tốt đẹp nhất. Dù ở đâu, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, mỗi khi cầm bát cơm trên tay, ta hãy nhớ về cội nguồn và thêm yêu mảnh đất đã sinh thành.

Giải thích:

“Màu của nắng” gợi ánh sáng và sức sống của thiên nhiên, đồng thời gợi cả mồ hôi, công sức của những người làm ra hạt gạo. Vì vậy, khi “cầm bát cơm”, nhân vật trữ tình không chỉ nhìn thấy một món ăn mà còn nhận ra trong đó đất đai, nắng gió và lao động của cha mẹ. Hình ảnh này làm nổi bật sự trân trọng, biết ơn đối với quê hương và những giá trị bình dị của cuộc sống.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?