200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Tháng Tư và câu hát ấy (Nguyễn Quang Thiều) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

“Tiến về Sài Gòn giải phóng…” đồng đội ơi Câu hát dài theo tháng năm đi đánh giặc

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

THÁNG TƯ VÀ CÂU HÁT ẤY

Nguyễn Quang Thiều

“Tiến về Sài Gòn giải phóng…” đồng đội ơi

Câu hát dài theo tháng năm đi đánh giặc

Chúng tôi nén trong mình một tháng Tư đỏ rực

Một tháng Tư mẹ khóc đón tôi về

Chúng tôi từng lo câu hát vơi đi

Mà phía ấy cứ thưa dần bóng mẹ

Cơn sốt rét và người đầy vết đạn

Chúng tôi vịn vào câu hát vượt rừng đêm

Chúng tôi đi có một tháng Tư

Chưa trọn vẹn nên vơi đầy phượng đỏ

Trường Sơn ơi, ve kêu khô rừng khộp

Phía Sài Gòn còn một cánh diều không?

Có lẽ nào đồng đội ơi lại để

Một tháng Tư góa bụa nữa trong đời

Có lẽ nào để cho câu hát

“tiến về Sài Gòn…” quay lại với rừng xanh

Đồng đội tôi bao người đã hy sinh

Sắc đỏ tháng Tư trào ra mặt đất

Tiếng đồng đội phút cuối cùng ngã xuống

Thành tín hiệu mở màn dông bão những đoàn quân

Và chúng tôi về thành phố tháng Tư ơi

Máu hòa máu, thịt da liền lại

Chúng tôi chạy như trẻ con trong tháng Tư đỏ rực

Trên những lá cờ đồng đội gọi tên nhau…

(Theo Báo Quân đội nhân dân, thứ 2, ngày 26/3/2021)

Câu 1

Xác định nhân vật trữ tình trong bài thơ.

Phương pháp giải

Xác định người trực tiếp bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ trong bài thơ qua các đại từ xưng hô.

Lời giải chi tiết

Nhân vật trữ tình trong bài thơ: “Chúng tôi”.

Giải thích:

Đại từ “chúng tôi” được lặp lại nhiều lần, gắn với những trải nghiệm chiến tranh (“đi đánh giặc”, “sốt rét”, “đầy vết đạn”, “vượt rừng đêm”, “đồng đội… đã hy sinh”). Qua đó, những người lính trở thành chủ thể trực tiếp hồi tưởng và bộc lộ cảm xúc.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 2

Chỉ ra những từ ngữ, hình ảnh gợi tả tháng tư trong văn bản.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Tìm những từ ngữ, hình ảnh trực tiếp miêu tả hoặc gợi liên tưởng về “tháng Tư” trong bài thơ.

Lời giải chi tiết

Những từ ngữ, hình ảnh gợi tả “tháng Tư”: "tháng Tư đỏ rực, tháng Tư mẹ khóc đón tôi về, tháng Tư…vơi đầy phượng đỏ, Một tháng Tư góa bụa, Sắc đỏ tháng Tư trào ra mặt đất".

Giải thích:

Các hình ảnh đều gắn “tháng Tư” với sắc đỏ của phượng, máu, cờ và với nước mắt, sự mất mát, ngày chiến thắng. Vì vậy, “tháng Tư” vừa là thời gian lịch sử, vừa trở thành biểu tượng giàu cảm xúc trong kí ức người lính.

Mở rộng

- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Anh/ chị hiểu thế nào về hai câu thơ sau:

"Cơn sốt rét và người đầy vết đạn

Chúng tôi vịn vào câu hát vượt rừng đêm."

Xem lời giải

Câu 4

Chỉ ra và phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ trong các câu thơ sau:

"Có lẽ nào đồng đội ơi lại để

Một tháng Tư góa bụa nữa trong đời

Có lẽ nào để cho câu hát

“tiến về Sài Gòn…” quay lại với rừng xanh."

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định biện pháp tu từ qua những từ ngữ được lặp lại, sau đó phân tích tác dụng đối với nội dung và cảm xúc.

Lời giải chi tiết

- Điệp từ: “Có lẽ nào”.

- Tác dụng:

+ Gợi hình, gợi cảm cho câu thơ, làm câu thơ trở nên có vần điệu, nhịp điệu.

+ Lời thơ là sự tự nhủ về tinh thần trách nhiệm, thể hiện ý chí kiên cường, sự quyết tâm chiến đấu bảo vệ đất nước, hướng đến ngày toàn thắng.

Giải thích:

Cụm từ “Có lẽ nào” bộc lộ sự thôi thúc: không thể để “một tháng Tư góa bụa”, không thể để “câu hát” phải “quay lại với rừng xanh”, qua đó làm nổi bật ý chí chiến đấu và khát vọng hoàn thành mục tiêu giải phóng.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

Câu 5

Thông điệp tâm đắc nhất của anh/chị sau khi đọc bài thơ?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Chọn một thông điệp nổi bật từ nội dung và cảm xúc của bài thơ, sau đó nêu ngắn gọn ý nghĩa của thông điệp ấy.

Lời giải chi tiết

Thông điệp tâm đắc nhất có thể là: Sự hi sinh của thế hệ đi trước không bao giờ được phép lãng quên, và nhiệm vụ của thế hệ hôm nay là phải trân trọng, gìn giữ và bảo vệ nền hòa bình, độc lập mà họ đã đánh đổi bằng máu xương. Bài thơ nhắc nhở chúng ta về giá trị đắt giá của tự do, về lòng biết ơn sâu sắc đối với các anh hùng liệt sĩ, và về trách nhiệm xây dựng đất nước để xứng đáng với những gì cha ông đã hy sinh.

Giải thích:

Bài thơ gợi lại những năm tháng chiến tranh qua hình ảnh người lính “đầy vết đạn”, những đồng đội “đã hy sinh” và “sắc đỏ tháng Tư”. Hòa bình hôm nay được đánh đổi bằng máu và tuổi trẻ của nhiều thế hệ, vì vậy mỗi người cần biết ơn quá khứ, trân trọng hòa bình và có trách nhiệm với đất nước.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?