200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Mẹ miền trung nước lũ (Phạm Văn Mận) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Làng ở ven sông Mùa rét Nỗi xót xa lớn lên từng lưng đấu thóc

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

MẸ MIỀN TRUNG NƯỚC LŨ

Làng ở ven sông

Mùa rét

Nỗi xót xa lớn lên từng lưng đấu thóc

Ai cầm cố áo bông...

Mẹ lặng nhìn biển nước mênh mông

Ngầu ngầu sủi bọt

Nước xoáy sâu vào đất

Nỗi đau xoáy vào lòng

Hết một đời chưa hết long đong

Long đong giọt mồ hôi mùa bội thu trôi nổi

Gió lũ

Mưa cuồng

Xé lòng con sóng dậy

Nước ậm ào tuôn...

Những giọt mồ hôi nảy mầm sau nhiều đêm ngấm nước

Mẹ sảy

Mẹ sàng

Chén cơm nóng đỡ lòng chưa hết hoang mang

Phập phồng bong bóng nước

Con lớn lên thêm

Từ những điều vừa nhận được

Vươn vai thở với thiên nhiên...

(Theo H.Man – Phạm Văn Mận)

Chú thích: Phong cách sáng tác của tác giả Phạm Văn Mận có thể được miêu tả là mang đậm nét lãng mạn, giàu cảm xúc và giàu hình ảnh. Ông thường sử dụng ngôn ngữ gợi hình, giàu chất tượng trưng và ẩn dụ để thể hiện thế giới nội tâm sâu sắc của mình.

- Bài thơ Mẹ Miền Trung Nước Lũ của tác giả Phạm Văn Mận ra đời trong hoàn cảnh miền Trung Việt Nam phải oằn mình gánh chịu những trận lũ lụt tàn khốc. Bài thơ là lời bày tỏ nỗi lòng xót xa trước cảnh người dân đối mặt với mất mát, gian khó và mất mát tài sản. Tác giả viết bài thơ như một sự đồng cảm, chia sẻ và động viên tinh thần cho đồng bào miền Trung.

Câu 1

Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn thơ.

Phương pháp giải

Đọc toàn bộ đoạn thơ và xác định mục đích chính của người viết là bộc lộ cảm xúc, kể chuyện hay miêu tả.

Lời giải chi tiết

Phương thức biểu đạt chính: Biểu cảm

Giải thích:

Bài thơ chủ yếu bộc lộ niềm xót xa, thương cảm trước những nhọc nhằn, mất mát của người dân miền Trung trong thiên tai, đồng thời thể hiện sự trân trọng đối với nghị lực sống của con người.

Mở rộng

PTBĐ biểu cảm là một nhu cầu của con người trong cuộc sống bởi trong thực tế sống luôn có những điều khiến ta rung động (cảm) và muốn bộc lộ (biểu) ra với một hay nhiều người khác. Phương thức biểu cảm là dùng ngôn ngữ để bộc lộ tình cảm, cảm xúc của mình về thế giới xung quanh.

Link tham khảo: Các phương thức biểu đạt trong văn bản

Câu 2

Trong đoạn thơ, từ ngữ nào gợi lên không gian khắc nghiệt của vùng ven sông?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Tìm những từ ngữ, hình ảnh trực tiếp miêu tả thời tiết, dòng nước và sức tàn phá của lũ.

Lời giải chi tiết

Những từ ngữ gợi lên không gian khắc nghiệt của vùng ven sông: “mùa rét”, “biển nước mênh mông”, “ngầu ngầu sủi bọt”, “nước xoáy sâu”, “gió lũ”, “mưa cuồng”, “nước ậm ào tuôn”.

Giải thích:

Các từ ngữ trên vừa gợi cái rét, cái mênh mông, dữ dội của nước lũ, vừa diễn tả sức tàn phá khủng khiếp của thiên nhiên đối với cuộc sống con người.

Mở rộng

Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp tu từ liệt kê trong đoạn in đậm

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định các sự vật, hiện tượng được kể liên tiếp trong đoạn thơ và phân tích tác dụng của cách sắp xếp đó.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ liệt kê: “Gió lũ”, “Mưa cuồng”, “Xé lòng con sóng dậy”, “Nước ậm ào tuôn”

- Tác dụng:

+ Nhấn mạnh sự dữ dội, tàn phá liên tiếp của thiên tai.

+ Làm nổi bật hoàn cảnh sống khắc nghiệt của người dân miền Trung

+ Tăng sức gợi cảm, ám ảnh cho đoạn thơ.

Giải thích:

Hàng loạt hình ảnh về gió, mưa, sóng, nước được đặt liên tiếp tạo cảm giác thiên tai như đang dồn dập ập đến, qua đó làm nổi bật nỗi đau và sự khắc nghiệt mà con người phải đối mặt.

Mở rộng

Liệt kê là biện pháp tu từ mà người nói, người viết kể ra nhiều sự vật, sự việc, hoạt động, tính chất, trạng thái,... trong cùng một câu, một đoạn để tạo nên ấn tượng mạnh, hiệu quả cao trong miêu tả, kể chuyện hoặc biểu lộ tình cảm, cảm xúc.

Link tham khảo: Biện pháp tu từ Liệt kê

Câu 4

Hình ảnh “giọt mồ hôi nảy mầm” được hiểu theo nghĩa tả thực hay nghĩa biểu tượng? Giải thích.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xem xét mối liên hệ giữa hình ảnh “giọt mồ hôi” với động từ “nảy mầm” và nội dung những câu thơ xung quanh để xác định ý nghĩa.

Lời giải chi tiết

- Mang theo nghĩa biểu tượng

- Vì: Nó biểu tượng cho thành quả lao động, niềm hy vọng và sự sống được vun trồng từ sự vất vả, nhọc nhằn của con người sau thiên tai.

Giải thích:

Mồ hôi vốn không thể “nảy mầm” theo nghĩa thực. Cách kết hợp bất ngờ này cho thấy từ những gian lao, mất mát, con người vẫn có thể tạo dựng sự sống và hướng tới ngày mai.

Mở rộng

Biểu tượng là hình ảnh mang tính ngụ ý, vượt lên chức năng miêu tả, tạo hình đơn giản; chứa đựng nhiều tầng nghĩa phong phú; gợi cảm nhận, suy tư về những điều mang tính phổ quát.

Link tham khảo: Biểu tượng trong thơ

Câu 5

Từ nội dung đoạn thơ, em hãy chỉ ra một giá trị nhân văn mà tác giả muốn gửi gắm

Xem lời giải

Phương pháp giải

Từ hoàn cảnh của người mẹ và người dân miền Trung trong bài thơ, xác định một giá trị nhân văn nổi bật được tác giả đề cao.

Lời giải chi tiết

Từ nội dung đoạn thơ, tác giả đã thể hiện một giá trị nhân văn: sự trân trọng và ngợi ca con người trong nghịch cảnh. Bài thơ không chỉ bày tỏ lòng cảm thông, xót xa trước những mất mát và nỗi vất vả của người dân lao động, mà quan trọng hơn, còn cất lên lời ca về nghị lực sống kiên cường, về niềm tin bền bỉ vào tương lai giữa thiên tai. Giá trị nhân văn cao cả nhất được gửi gắm chính là sự ngợi ca tình mẫu tử thiêng liêng - thứ tình cảm đã trở thành sức mạnh nội tâm, là điểm tựa để con người vượt qua gian khó và tiếp tục nuôi dưỡng sự sống.

Giải thích:

Hình ảnh “mẹ sảy”, “mẹ sàng”, “chén cơm nóng đỡ lòng” cho thấy trong cảnh lũ lụt khắc nghiệt, người mẹ vẫn cố gắng gìn giữ cuộc sống và chăm lo cho con. Sự bền bỉ ấy làm nổi bật vẻ đẹp của con người trước nghịch cảnh.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?