200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Gửi sông Hồng (Vũ Quần Phương) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đồng hành cùng lịch sử chảy bên mỗi đời người mờ tỏ

Câu hỏi

GỬI SÔNG HỒNG

Vũ Quần Phương

Đồng hành cùng lịch sử

chảy bên mỗi đời người mờ tỏ

sông như lời ngợi ca,

như lời nhắc nhở:

thoắt cung điện đền đài, thoắt nương dâu bụi cỏ!

sông Hồng thở nhẹ

sóng về xuôi.

Sông Hồng chảy trong đêm

qua những cuộc đời nghèo

gió thầm thĩ qua đồng khoai bãi mía

hồn đất nước âm thầm trong cội rễ

mỗi đời dân

Ôi con sông quặn sóng của đời ta

ta lọt lòng, sông đã đỏ phù sa,

ta lớn lên, sông đổ sóng quanh nhà

cuồn cuộn chảy thương cha nhớ mẹ

Sông được về với bể

còn ta về thương nhớ với sông thôi

hạt phù sa im lặng chẳng nên lời

ta cũng lặng nhìn sông không thể nói.

Sông như hồn hư ảo

thân ta là ngọn sóng đầy vơi.

Ai gọi đò

xa thế

sông ơi!

Câu 1

Xác định nhân vật trữ tình trong văn bản.

Phương pháp giải

Dựa vào cách xưng hô và chủ thể trực tiếp bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ trong bài thơ để xác định nhân vật trữ tình.

Lời giải chi tiết

Nhân vật trữ tình trong văn bản là "ta"

Giải thích:

Các câu “ta lọt lòng”, “ta lớn lên”, “ta về thương nhớ”, “ta cũng lặng nhìn” cho thấy “ta” là chủ thể trực tiếp trải nghiệm và bộc lộ tình cảm với dòng sông. “

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 2

Chỉ ra biện pháp tu từ được sử dụng ở những câu thơ sau:

“sông Hồng thở nhẹ

sóng về xuôi.”

Xem lời giải

Phương pháp giải

Vận dụng kiến thức về các biện pháp tu từ để nhận biết

Lời giải chi tiết

Biện pháp tu từ được sử dụng:

- Nhân hóa: "sông Hồng thở nhẹ"

- Ẩn dụ: "sóng về xuôi"

Giải thích:

“Thở” vốn là hoạt động của con người nhưng được dùng để miêu tả dòng sông, khiến sông Hồng trở nên có sức sống, có tâm trạng. “Sóng về xuôi” không chỉ tả chuyển động của sóng mà còn gợi dòng chảy miên viễn của sông Hồng về phía hạ lưu.

Mở rộng

- Nhân hoá là gọi vật hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,… bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người làm cho thế giới loài vật, đồ vật, cây cối,… trở nên gần gũi với con người, đồng thời biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.

- Có ba kiểu nhân hoá thường gặp là:

+ Dùng những từ ngữ vốn gọi người để gọi vật.

+ Dùng những từ vốn chỉ hoạt động, tính chất của người để chỉ hoạt động, tính chất của vật.

+ Trò chuyện, xưng hô với vật như đối với người.

Link tham khảo: Biện pháp tu từ nhân hoá

- Ẩn dụ là một biện pháp tu từ mà ở đó có các sự vật và hiện tượng được nhắc đến qua việc gọi tên sự vật hiện tượng khác mà ở đó có những nét tương đối giống nhau.

- Ẩn dụ được phân thành 4 loại, hay còn gọi là 4 hình thức:

+ Ẩn dụ hình thức: nhằm mục đích là “dấu” đi một phần ý nghĩa mà không phải ai cũng biết.

+ Ẩn dụ phẩm chất: thay thế phẩm chất của sự vật, hiện tượng này có nét tương đồng với phẩm chất của sự vật, hiện tượng khác.

+ Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác: là cách thức nhận biết sự vật, hiện tượng bằng giác quan này nhưng khi miêu tả lại mang tính chất, đặc điểm của sự vật lại bằng cách sử dụng từ ngữ cho giác quan khác.

+ Ẩn dụ cách thức: là loại ẩn dụ có nhiều cách để thể hiện một vấn đề. Vì thế, người diễn đạt sẽ đưa hàm ý vào câu nói.

Link tham khảo: Ẩn dụ là gì? Đặc điểm của ẩn dụ

Câu 3

Anh/Chị hiểu lời nhắc nhở sau của dòng sông như thế nào?

“sông như lời ngợi ca,

như lời nhắc nhở:

thoắt cung điện đền đài, thoắt nương dâu bụi cỏ!”

Xem lời giải

Phương pháp giải

Giải thích ý nghĩa của hình ảnh thơ trong mối liên hệ với những từ ngữ đứng trước và sau nó.

Lời giải chi tiết

Lời nhắc nhở của dòng sông:

- Sông vừa là lời ca ngợi vẻ đẹp bền vững của đất nước, vừa là lời cảnh tỉnh về sự phù du của vật chất ("thoắt cung điện đền đài, thoắt nương dâu bụi cỏ").

- Ý nghĩa: Dù vinh hoa hay tiêu điều, tất cả đều thay đổi, chỉ có tinh thần dân tộc là trường tồn.

Giải thích:

Hai hình ảnh đối lập “cung điện đền đài” và “nương dâu bụi cỏ” nhấn mạnh sự thay đổi nhanh chóng của cảnh vật, cuộc đời qua dòng chảy lịch sử. Vì vậy, dòng sông vừa là chứng nhân của lịch sử, vừa như một lời nhắc nhở con người về quy luật biến thiên của cuộc sống.

Mở rộng

Nghĩa hàm ẩn là phần thông báo không được thể hiện trực tiếp bằng từ ngữ trong câu mà được suy ra từ câu chữ và ngữ cảnh. Đây là loại nghĩa mà người nói, người viết thật sự muốn đề cập đến

Link tham khảo: Khái niệm nghĩa hàm ẩn

Câu 4

Phân tích tác dụng của việc sử dụng thể thơ trong văn bản.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Căn cứ vào các đặc điểm hình thức để xác định thể thơ và phân tích tác dụng

Lời giải chi tiết

Tác dụng của thể thơ tự do:

- Linh hoạt: Câu ngắn dài đan xen tạo nhịp chảy như sóng sông.

- Phù hợp với mạch cảm xúc: Từ suy tư lịch sử ("đồng hành cùng lịch sử") đến tình cảm cá nhân ("ta lọt lòng, sông đã đỏ phù sa") đều được diễn đạt tự nhiên.

Giải thích:

Thơ tự do không bị giới hạn bởi số tiếng và nhịp điệu cố định nên tác giả có thể chủ động kéo dài hoặc rút ngắn câu thơ theo cảm xúc. Nhờ đó, hình tượng sông Hồng hiện lên vừa rộng lớn, gắn với lịch sử dân tộc, vừa gần gũi với những kỉ niệm của đời người.

Mở rộng

Thơ tự do là thể thơ không có quy định bắt buộc về số dòng trong bài, số chữ ở mỗi dòng, về vần, luật bằng trắc và nhịp điệu. Tất cả các yếu tố này đều có thể thay đổi tuỳ thuộc vào mục đích của người viết.

Link tham khảo: Thể thơ tự do

Câu 5

Anh/Chị hãy nhận xét tình cảm của tác giả đối với dòng sông Hồng được thể hiện trong văn bản.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Căn cứ vào nội dung văn bản để nhận xét tình cảm, thái độ nhân vật trữ tình

Lời giải chi tiết

Tình cảm của tác giả với sông Hồng:

- Gắn bó máu thịt: Sông như một phần đời ("ta lọt lòng, sông đã đỏ phù sa").

- Tri ân và hoài niệm: Sông chứng kiến đời nghèo ("qua những cuộc đời nghèo"), nuôi dưỡng tâm hồn ("hồn đất nước âm thầm trong cỗi rễ").

- Nỗi xót xa, bất lực: "ta cũng lặng nhìn sông không thể nói" → Sông vĩnh hằng, còn đời người ngắn ngủi.

Giải thích:

Các câu thơ “ta lọt lòng, sông đã đỏ phù sa”, “ta lớn lên, sông đổ sóng quanh nhà” cho thấy sông Hồng hiện diện trong suốt cuộc đời tác giả. Câu thơ “ta về thương nhớ với sông thôi” và “ta cũng lặng nhìn sông không thể nói” trực tiếp thể hiện nỗi nhớ thương, xúc động trước dòng sông thân thuộc.

Mở rộng

- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.

- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...

- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ