200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Miền Trung (Hoàng Trần Cương) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Bao giờ em về thăm Mảnh đất quê anh một thời ngún lửa Miền Trung mỏng và sắc như cật nứa

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

MIỀN TRUNG

Bao giờ em về thăm

Mảnh đất quê anh một thời ngún lửa

Miền Trung mỏng và sắc như cật nứa

Chuốt ruột mình thành dải lụa sông Lam

Miền Trung

Tấm lưng trần đen sạm

Những đốt sống Trường Sơn lởm chởm dăng màn

Thoáng bóng giặc núi bửa thành máng súng

Những đứa con văng như mảnh đạn

Thương mẹ một mình trời sinh đá mồ côi

Miền Trung

Đã bao đời núi với bể kề đôi

Ôi! Biển Đông - giọt nước mắt của muôn ngàn thế hệ

Nóng hổi như vừa lăn xuống

Theo những tảng đá cụt đầu của Trường Sơn uy nghiêm

Miền Trung

Câu ví dặm nằm nghiêng

Trên nắng và dưới cát

Đến câu hát cũng hai lần sàng lại

Sao lọt tai rồi vẫn day dứt quanh năm

Miền Trung

Bao giờ em về thăm

Mảnh đất nghèo mồng tơi không kịp rớt

Lúa con gái mà gầy còm úa đỏ

Chỉ gió bão là tốt tươi như cỏ

Không ai gieo mọc trắng mặt người

Miền Trung

Eo đất này thắt đáy lưng ong

Cho tình người đọng mật

Em gắng về

Đừng để mẹ già mong.

(5-1990)

(Hoàng Trần Cương, Trầm tích, NXB Hội nhà văn, 1996)

Câu 1

Xác định chủ thể trữ tình của bài thơ.

Phương pháp giải

Dựa vào cách xưng hô và người trực tiếp bộc lộ cảm xúc trong bài thơ để xác định chủ thể trữ tình.

Lời giải chi tiết

Chủ thể trữ tình của bài thơ là nhân vật “anh”

Giải thích:

Cách xưng hô “quê anh”, “em”, “em gắng về” cho thấy người nói trong bài thơ là “anh”, một người con của miền Trung đang tha thiết giới thiệu và mời gọi “em” trở về thăm quê.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 2

Dáng hình mảnh đất miền Trung được khắc hoạ qua những từ ngữ, hình ảnh nào?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Đọc các khổ thơ miêu tả trực tiếp hình dáng, địa thế của miền Trung và xác định những từ ngữ, hình ảnh tiêu biểu.

Lời giải chi tiết

- Dáng hình miền Trung được khắc họa qua những từ ngữ, hình ảnh:

+ “Mảnh đất một thời ngún lửa”

+ “Mỏng và sắc như cật nứa”

+ “Tấm lưng trần đen sạm”, “đốt sống Trường Sơn lởm chởm”

+ “Eo đất thắt đáy lưng ong”

Giải thích:

Những hình ảnh trên vừa gợi địa thế hẹp, dài, nhiều núi và cát, vừa khắc họa một miền đất khắc nghiệt, từng trải qua chiến tranh và thiên tai, qua đó làm nổi bật vẻ đẹp rắn rỏi của miền Trung.

Mở rộng

- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Phân tích hiệu quả của phép tu từ so sánh được sử dụng trong những dòng thơ sau:

"Ôi! Biển Đông - giọt nước mắt của muôn ngàn thế hệ

Nóng hổi như vừa lăn xuống"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định hình ảnh so sánh, sau đó làm rõ đặc điểm được nhấn mạnh và tình cảm của tác giả.

Lời giải chi tiết

- Phép tu từ so sánh :" Biển Đông - giọt nước mắt ","Nóng hổi như vừa lăn xuống "

- Tác dụng

+ Tăng sức gợi hình gợi cảm

+ Nhấn mạnh đặc điểm ,tính chất của biển Đông như giọt nước mắt mà con người nơi đây xây dựng giữ gìn

+ Tác giả thể hiện tình yêu với quê hương dải đất miền Trung

Giải thích:

“Giọt nước mắt” gợi nỗi đau và mất mát; “nóng hổi” cho thấy những cảm xúc ấy vẫn còn nguyên vẹn, như vừa xảy ra. Vì vậy, hình ảnh Biển Đông mang chiều sâu lịch sử và cảm xúc, khiến tình yêu quê hương trong câu thơ trở nên da diết hơn.

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 4

Anh/ chị hiểu như thế nào về hình ảnh “thắt đáy lưng ong” được sử dụng trong câu "Eo đất này thắt đáy lưng ong"?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Giải thích nghĩa hình ảnh “thắt đáy lưng ong” trong mối liên hệ với đặc điểm địa lí và ý nghĩa biểu tượng của miền Trung.

Lời giải chi tiết

Hình ảnh “thắt đáy lưng ong” trước hết gợi dáng hình địa lí eo hẹp, thon nhỏ của miền Trung. Ẩn sau vẻ duyên dáng ấy là sự khắc nghiệt, gồng mình chịu đựng thiên tai, lịch sử. Song, chính từ sự chắt chiu, khó nhọc ấy lại tạo nên vẻ đẹp tâm hồn và tình người đậm đà, ngọt ngào như mật ong được kết tinh.

Giải thích:

Thắt đáy lưng ong” vừa gợi đúng đặc điểm hẹp ngang của miền Trung, vừa tạo liên tưởng đến sự chắt chiu, chịu thương chịu khó. Chính trong hoàn cảnh khắc nghiệt ấy, tình người càng trở nên quý giá và đậm đà.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 5

Anh/Chị rút ra những bài học gì từ những đoạn thơ sau?

"Miền Trung

Eo đất này thắt đáy lưng ong

Cho tình người đọng mật

Em gắng về

Đừng để mẹ già mong."

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định những giá trị được nhấn mạnh trong đoạn thơ, từ đó rút ra bài học phù hợp với bản thân.

Lời giải chi tiết

Đoạn thơ đem đến những bài học quý giá về lẽ sống. Đó là tình yêu và trách nhiệm với quê hương, thể hiện qua lời thiết tha mời gọi người thân trở về. Đồng thời, nó nhắc nhở ta về đạo hiếu và tình cảm gia đình - đừng để cha mẹ già phải cô đơn mong ngóng. Quan trọng hơn, đoạn thơ dạy ta biết trân trọng những giá trị tinh thần, rằng dù cuộc sống có khó khăn thì tình người vẫn là thứ "mật ngọt" đáng quý nhất, cần được vun đắp và giữ gìn.

Giải thích:

Hình ảnh “tình người đọng mật” cho thấy tình người là giá trị quý giá trong cuộc sống; còn lời nhắn “Đừng để mẹ già mong” nhấn mạnh trách nhiệm của mỗi người đối với cha mẹ. Vì vậy, bài học mà đoạn thơ truyền tải là tình yêu quê hương, tình yêu gia đình.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?