200+ đề đọc hiểu Văn 12 | Luyện đề đọc hiểu lớp 12

80+ Đề đọc hiểu Thơ - Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Đọc hiểu Những câu thơ viết đợi mặt trời (Hoàng Nhuận Cầm) | Luyện đề đọc hiểu Văn 12

Nửa đêm thức không làm sao ngủ lại Đốt lửa lên, chỉ nhớ mặt trời thôi Cơn gió thoảng như bàn tay của bạn,

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

NHỮNG CÂU THƠ VIẾT ĐỢI MẶT TRỜI

Hoàng Nhuận Cầm

Nửa đêm thức không làm sao ngủ lại

Đốt lửa lên, chỉ nhớ mặt trời thôi

Cơn gió thoảng như bàn tay của bạn,

Hơ vội vàng trên ngọn lửa cùng tôi.

Nhà tôi nằm bên bờ cát loi thoi

Kỉ niệm thổi u u trong vỏ ốc

Bạn nhặt vỏ sò bỗng quây quần trong phút chốc

Đêm trong rừng dự cảm lắm bạn ơi.

Thức lại quanh tôi những chuyện cổ xa xôi

Tà áo xanh đung đưa trong quả thị

Nghe lập cập ngựa Mỵ Châu - Trọng Thủy

Đầu voi chín ngà… và ngựa chín hồng mao

Cuối cánh rừng, rơi xuống mấy ngôi sao

Ngày mai ở đấy sẽ bay lên tiếng hát

Chung quanh đây nhiều hố bom rách nát

Chung quanh đây nhiều chồi non dịu mát

Sẽ là nơi tôi thức đợi mặt trời.

Sẽ là nơi tôi hát và đánh giặc

Đồng đội ơi! Thương mến đến không cùng

Con suối hát những điều tôi chửa hát

Mưa rơi đều, tiếng rất nhỏ và rung.

Đêm thôi thức bên lửa và bên súng

Sáng cửa rừng, bạn dậy sưởi cùng tôi

Đêm không ngủ là đêm nhiều mơ ước,

Là đêm nhiều dự cảm tới ngày mai…

Trường Sơn, 1972

( Trích Những câu thơ viết đợi mặt trời, Hoàng Nhuận Cầm, NXB Hội nhà văn, 2007)

Câu 1

Xác định nhân vật trữ tình của bài thơ.

Phương pháp giải

Dựa vào đại từ xưng hô, lời bộc lộ cảm xúc và hoàn cảnh được thể hiện trong bài thơ để xác định nhân vật trữ tình.

Lời giải chi tiết

Nhân vật trữ tình của bài thơ là “tôi” - người lính Trường Sơn.

Giải thích:

Nhân vật “tôi” trực tiếp bộc lộ những suy nghĩ, cảm xúc, ước mơ và tình cảm với đồng đội trong không gian chiến trường Trường Sơn.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 2

Chỉ ra những hình ảnh gợi liên tưởng đến các truyện cổ trong đoạn thơ:

"Thức lại quanh tôi những chuyện cổ xa xôi

Tà áo xanh đung đưa trong quả thị

Nghe lập cập ngựa Mỵ Châu - Trọng Thuỷ

Đầu voi chín ngà... và ngựa chín hồng mao"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Tìm những hình ảnh, chi tiết được sử dụng để gợi nhắc trực tiếp đến các truyện cổ.

Lời giải chi tiết

Những hình ảnh gợi liên tưởng đến các truyện cổ trong đoạn thơ:

- tà áo xanh, quả thị gợi đến truyện Tấm Cám.

- Ngựa Mị Châu, Trọng Thủy gợi đến truyện An Dương Vương và Mị Châu, Trọng Thủy

- Voi chín ngà, ngựa chín hồng mao gợi nhớ truyện Sơn Tinh, Thủy Tinh

Giải thích:

Đây đều là những hình ảnh, chi tiết tiêu biểu gắn với các truyện cổ quen thuộc của dân tộc nên dễ khơi gợi những câu chuyện, kí ức văn hóa trong tâm trí người đọc.

Mở rộng

Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Phân tích hiệu quả nghệ thuật của biện pháp lặp cấu trúc ngữ pháp trong đoạn thơ:

"Cuối cánh rừng, rơi xuống mấy ngôi sao

Ngày mai ở đấy sẽ bay lên tiếng hát

Chung quanh đây nhiều hố bom rách nát

Chung quanh đây nhiều chồi non dịu mát

Sẽ là nơi tôi thức đợi mặt trời"

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định cấu trúc được lặp lại, sau đó phân tích tác dụng về nhịp điệu và ý nghĩa nội dung.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp lặp cấu trúc Chung quanh đây nhiều…

- Hiệu quả nghệ thuật:

+ BPTT lặp cấu trúc góp phần làm tăng giá trị biểu đạt; tạo nhịp điệu, âm hưởng mạnh mẽ, rắn rỏi cho câu thơ, đoạn thơ; tạo nên tính liên kết cho lời thơ và hình ảnh thơ.

+ BPTT lặp cấu trúc còn khẳng định, nhấn mạnh chiến tranh dù đau thương khốc liệt đến chừng nào cũng không ngăn nổi sức sống mạnh mẽ của cỏ cây, không thể dập tắt được vẻ đẹp mát lành của thiên nhiên cùng niềm tin vào tương lai của những người lính trẻ.

+ Qua đó, nhà thơ ngợi ca thái độ kiên định, mạnh mẽ của người người lính Trường Sơn trong những năm kháng chiến chống Mĩ gian khổ, ác liệt.

Giải thích:

Việc đặt hai hình ảnh đối lập trong cùng một cấu trúc giúp người đọc cảm nhận rõ: giữa chiến tranh khốc liệt vẫn nảy mầm sự sống và niềm tin vào tương lai.

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

Câu 4

Bài thơ giúp anh/ chị hiểu được điều gì tuổi trẻ thời chống Mỹ?

Xem lời giải

Câu 5

Từ bài thơ, theo anh/chị, thế nào là “thức đợi mặt trời” ở thế hệ trẻ hôm nay?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Giải thích ý nghĩa hình ảnh “thức đợi mặt trời” trong hoàn cảnh bài thơ, sau đó liên hệ với khát vọng và hành động của tuổi trẻ hôm nay.

Lời giải chi tiết

- Người lính trong bài thơ "Thức đợi mặt trời" là thức đợi ngày mai tươi sáng, đất nước được hòa bình, con người được tự do...

- Người trẻ hôm nay Thức đợi mặt trời là

+ mong mỏi hướng đến xây dựng đất nước phát triển hùng cường.

+ hi vọng nhân loại không còn chiến tranh, xung đột

+ Ước mơ về cuộc sống bình an, không phải đối mặt với dịch bệnh, với những biến động bất ngờ và sự biến đổi dữ dội của thiên nhiên.

+ tin tưởng vào những thành tựu về khoa học công nghệ đưa con người đến với bước tiến mới…

- Nếu không có khát vọng tương lai, ko biết “thức đợi mặt trời” con người sẽ ko thể có cuộc sống tốt đẹp như mong đợi.

- Mỗi người trẻ hãy hướng mình tới những điều tươi sáng và tốt đẹp nhất trong hiện tại, trong tương lai và hành động để tìm thấy mặt trời cuộc sống mà ta luôn kì vọng.

Đoạn văn tham khảo:

Từ bài thơ trên, có thể thấy khái niệm “thức đợi mặt trời” đối với thế hệ trẻ hôm nay chính là biểu tượng cho khát vọng hướng về một tương lai tươi sáng và những giá trị tốt đẹp của cuộc sống. Khác với người lính năm xưa "thức đợi" ngày hòa bình, độc lập, tuổi trẻ thời đại mới luôn mang trong mình hoài bão lớn lao về việc xây dựng một đất nước phát triển hùng cường và một thế giới hòa bình, không còn xung đột. Đó còn là ước mơ về cuộc sống bình an trước những biến động thiên tai, dịch bệnh, đồng thời là niềm tin vững chắc vào sức mạnh của khoa học công nghệ nhằm đưa nhân loại bước sang trang mới. Nếu thiếu đi khát vọng ấy, con người sẽ dễ rơi vào lối sống thụ động và không thể chạm tới một tương lai hạnh phúc. Vì vậy, mỗi người trẻ hôm nay cần luôn hướng mình về phía "mặt trời", không ngừng hành động tích cực để biến những kỳ vọng tốt đẹp thành hiện thực ngay trong hiện tại và mai sau.

Giải thích:

Nếu người lính năm xưa hướng về ánh sáng của hòa bình giữa chiến tranh thì người trẻ hôm nay cần hướng về những mục tiêu tốt đẹp trong cuộc sống và thực hiện hóa niềm tin, khát vọng ấy.