200+ đề đọc hiểu Văn 9 | Luyện đề đọc hiểu lớp 9

80+ Đề đọc hiểu Thơ song thất lục bát - Luyện đề đọc hi..

Đọc hiểu Khóc Dương Khuê (Nguyễn Khuyến) - Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Bác Dương thôi đã thôi rồi, Nước mây man mác ngậm ngùi lòng ta. Nhớ từ thuở đăng khoa ngày trước, Vẫn sớm hôm tôi bác cùng nhau

Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

KHÓC DƯƠNG KHUÊ

“Bác Dương thôi đã thôi rồi,

Nước mây man mác ngậm ngùi lòng ta.

Nhớ từ thuở đăng khoa ngày trước,

Vẫn sớm hôm tôi bác cùng nhau;

Kính yêu từ trước đến sau,

Trong khi gặp gỡ khác đâu duyên trời?

Cũng có lúc chơi nơi dặm khách,

Tiếng suối nghe róc rách lưng đèo;

Có khi từng gác cheo leo,

Thú vui con hát lựa chiều cầm xoang.

Cũng có lúc rượu ngon cùng nhắp,

Chén quỳnh tương ăm ắp bầu xuân.

Có khi bàn soạn câu văn,

Biết bao đông bích, điển phần trước sau.

Buổi dương cửu cùng nhau hoạn nạn,

Phận đẩu thăng chẳng dám tham trời;

Bác già, tôi cũng già rồi,

Biết thôi, thôi thế thì thôi mới là!

Muốn đi lại tuổi già thêm nhác,

Trước ba năm gặp bác một lần;

Cầm tay hỏi hết xa gần,

Mừng rằng bác hãy tinh thần chưa can.

Kể tuổi tôi còn hơn tuổi bác,

Tôi lại đau trước bác mấy ngày;

Làm sao bác vội về ngay,

Chợt nghe, tôi bỗng chân tay rụng rời.

Ai chẳng biết chán đời là phải,

Sao vội vàng đã mải lên tiên ;

Rượu ngon không có bạn hiền,

Không mua không phải không tiền không mua.

Câu thơ nghĩ đắn đo không viết,

Viết đưa ai, ai biết mà đưa.

Giường kia treo cũng hững hờ,

Đàn kia gảy cũng ngẩn ngơ tiếng đàn.

Bác chẳng ở, dẫu van chẳng ở,

Tôi tuy thương, lấy nhớ làm thương;

Tuổi già hạt lệ như sương,

Hơi đâu chuốc lấy hai hàng chứa chan!”

- Nguyễn Khuyến -

Câu 1

Chỉ ra những đặc điểm của thể thơ song thất lục bát qua bài Khóc Dương Khuê?

Phương pháp giải

Nhận diện cấu trúc khổ thơ, số tiếng ở từng dòng, cách phối hợp thanh điệu và cách gieo vần, ngắt nhịp của thể thơ song thất lục bát trong văn bản.

Lời giải chi tiết

Đặc điểm của thể thơ song thất lục bát qua bài Khóc Dương Khuê là:

- Về hình thức, bài thơ bắt đầu bằng câu lục bát (6 và 8 tiếng), sau đó kết hợp đan xen từng cặp câu 7 tiếng (song thất).

- Về thanh điệu, thanh bằng (B) và trắc (T) của các tiếng ở một số vị trí là cố định. Mỗi khổ thơ đều có một vần trắc và ba vần bằng.

- Về cách ngắt nhịp, các câu có thể ngắt nhịp 3/4 hoặc 3/2/2; hai câu sáu – tám ngắt theo thể lục bát phù hợp với đặc trưng của thể thơ.

Giải thích:

Bài thơ kết cấu theo từng khổ bốn câu (hai câu 7 tiếng tiếp đến hai câu 6-8 tiếng) tuần hoàn. Vần trắc gieo ở câu song thất, vần bằng gieo nối tiếp ở câu lục bát, tạo nên nhạc điệu uyển chuyển, co duỗi nhịp nhàng.

Câu 2

Sự kiện tạo ra nguồn cảm xúc để Nguyễn Khuyến viết bài thơ là gì? Sự kiện ấy chi phối bố cục của bài thơ như thế nào? Cho biết ý chính của mỗi phần theo bố cục đó.

Xem lời giải

Câu 3

Hãy phân tích để thấy được việc thể hiện tình cảm của Nguyễn Khuyến trong hai dòng thơ đầu khi nghe tin bạn mất.

Xem lời giải

Câu 4

Những kỷ niệm nào về tình bạn đã được tác giả hồi tưởng như thế nào và theo trình tự nào trong đoạn thơ từ dòng 3 đến dòng 22?

Xem lời giải

Câu 5

Hãy phân tích tâm trạng của nhà thơ được diễn tả trong đoạn thơ từ dòng 23 đến hết?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Phân tích nỗi đau qua các hành động bị triệt tiêu (không uống rượu, không viết thơ) và ý nghĩa ẩn dụ của các điển tích (giường treo, đàn ngẩn ngơ), câu thơ kết về giọt nước mắt tuổi già.

Lời giải chi tiết

- Nỗi trống vắng khi bạn mất được biểu hiện qua những hình ảnh:

+ Chân tay rụng rời: nỗi đau tinh thần chuyển hóa thành nỗi đau thể xác.

+ Rượu ngon không có bạn hiền, câu thơ nghĩ đắn đo không viết, viết đưa ai, ai biết mà đưa: không có người tri âm, tri kỷ, không có người thấu hiểu.

+ Giường kia treo cũng hững hờ, đàn kia gảy cũng ngẩn ngơ tiếng đàn: vật còn mà người đi vật, đồ vật trở nên vô tri.

- Biện pháp tu từ:

+ Phép điệp liên hoàn, điệp vòng tròn: Không mua không phải không tiền không mua; Viết đưa ai, ai biết mà đưa.

+ Thủ pháp đối lập giữa cái còn và cái mất, vật còn mà người đã đi xa

+ Sử dụng thể thơ song thất lục bát, thể thơ quen thuộc của ngâm khúc để bày tỏ cảm xúc da diết, quặn thắt.

Giải thích:

Khi mất đi người tri âm, mọi giá trị tinh thần và thú vui trên đời (thơ, rượu, đàn) đều vô nghĩa. Câu kết "Tuổi già hạt lệ như sương" thể hiện nỗi đau đớn tột cùng nhưng được dồn nén, khóc không thành tiếng vì nước mắt đã cạn kiệt theo tuổi tác.

Câu 6

Phân tích tác dụng của một số biện pháp tu từ nổi bật trong bài Khóc Dương Khuê.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Chỉ ra các biện pháp tu từ chính (nói giảm, nhân hóa, so sánh, điệp ngữ, liệt kê) và nêu tác dụng tổng hợp của chúng trong việc bộc lộ cảm xúc đau xót.

Lời giải chi tiết

- Cách nói giảm: Bác Dương thôi đã thôi rồi! nhằm làm giảm đi những mất mát đau thương.

- Biện pháp nhân hóa: “Nước mây man mác”, diễn tả sự ra đi của bạn cũng khiến đất trời thương xót.

- Biện pháp so sánh: Tuổi già giọt lệ như sương.

- Các câu hỏi tu từ trong đoạn cuối bài thơ. Hàng loạt các câu thơ như: “Làm sao bác vội về ngay?; Vội vàng sao đã mải lên tiên?” để rồi lắng đọng trong những câu thơ và lòng người những hụt hẫng, chơi vơi

- Biện pháp liệt kê: “Có lúc, có khi, cũng có khi”…. nhằm tái hiện những kỉ niệm về tình bạn thân thiết và tấm lòng của nhà thơ đối với bạn.

- Ngoài ra, tác giả đã dùng một loạt điển tích, điển cố về tình bạn tri âm để diễn tả nỗi đau mất bạn một cách sâu sắc ở đoạn thơ cuối cùng.

Giải thích:

Sự kết hợp đa dạng các biện pháp tu từ giúp cụ thể hóa nỗi đau trừu tượng thành hình khối, âm thanh. Phép điệp và liệt kê giúp mạch cảm xúc lúc dồn dập, tiếc nuối, lúc lại lắng đọng, nghẹn ngào.

Câu 7

Bài thơ Khóc Dương Khuê giúp em có thêm nhận thức gì về tình bạn, tình người trong cuộc sống.

Xem lời giải