200+ đề đọc hiểu Văn 9 | Luyện đề đọc hiểu lớp 9 80+ Đề đọc hiểu Truyện ngắn - Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Đọc hiểu Tiếng hót con chim đen (Trương Tiếp Trương) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9


Lược trích: Hai cha con ông Tư đã sống ở bìa rừng núi Hòn Hèo được mười năm. Tâm mồ côi mẹ năm lên bốn tuổi. Ông Tư ở vậy, một mình gà trống nuôi con. Ngoài một miếng rẫy con con để trồng mít và hoa màu, ông hầu như không có nguồn thu nhập nào khác. Có chăng là mùa nước lũ, nước tràn về bưng trũng dưới chân núi Hòn Hèo, nước trắng xóa mênh mênh mông mông, cá về đàn đàn lũ lũ, hai cha con cùng đi bắt cá, chuột đồng, cúm núm.

Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

(Lược trích: Hai cha con ông Tư đã sống ở bìa rừng núi Hòn Hèo được mười năm. Tâm mồ côi mẹ năm lên bốn tuổi. Ông Tư ở vậy, một mình gà trống nuôi con. Ngoài một miếng rẫy con con để trồng mít và hoa màu, ông hầu như không có nguồn thu nhập nào khác. Có chăng là mùa nước lũ, nước tràn về bưng trũng dưới chân núi Hòn Hèo, nước trắng xóa mênh mênh mông mông, cá về đàn đàn lũ lũ, hai cha con cùng đi bắt cá, chuột đồng, cúm núm.)

Tâm có một bí mật, mà nếu nói ra, thế nào cha nó cũng cho là dở hơi. Tâm mới phát hiện một con chim rất lạ ở sau đồi. Nó đen như chèo bẻo, nhưng lại không phải chèo bẻo. Tiếng hót của nó thật khó tả. Tâm có cảm giác chừng như không phải là tiếng chim. Có một cái gì đó quá thân thuộc ở con chim này, cho dù trước đây Tâm chưa nhìn thấy nó. Và điều đặc biệt là nó có hai con chim non, đang mọc lông, mỏ còn vàng, lúc Tâm trèo lên xem, thấy hai cái miệng há ra, nhìn phát ghét. Phát ghét tức là yêu lắm lắm. Tâm có cảm giác như đứa trẻ mồ côi vừa tìm thấy gia đình. Nó chạy vô nhà lấy một ít lúa, rải dưới gốc cây. Nó sung sướng nhìn chim mẹ sà xuống ăn, rồi bay lên mớm cho hai đứa con. Xong, chim mẹ cất tiếng hót, tiếng hót như không hề là tiếng chim, của một con chim đen như chèo bẻo nhưng không phải chèo bẻo.

Bây giờ mà đốt rẫy, Tâm biết thế nào lửa cũng bén tới cái gia đình bé nhỏ tội nghiệp kia. Nghĩ tới cảnh đó, tự nhiên Tâm buông đũa. Nó rơm rớm nước mắt. Cha nó càng lấy làm lạ. Nó nhìn cha, nói khẩn khoản, “cha, con nhớ mẹ quá ... Cha hứa với con, mai hãy đốt rẫy nghe cha”.

Ông Tư lấy làm lạ. Giữa hai chuyện đốt rẫy và chuyện nó nhớ mẹ, có liên quan gì nhau?

Nhưng dạo này ông đã quen với việc không hiểu nổi con mình, nên ông làm thinh, khe khẽ gật đầu. Ăn cơm xong, Tâm cắp cặp xuống núi. Nó chào ông Tư, “Con đi học đây. Hôm nay nước xuống rồi, cha khỏi chèo ghe đưa con".

Con đường qua bên kia cánh đồng vẫn còn ngập nhưng Tâm lội được. Nửa tiếng sau nó đã vào lớp. Ngồi trong lớp mà nó cứ nhấp nhổm không yên, mắt nhìn ra cửa sổ về phía đông. Nơi đó là Hòn Hèo hầu như lúc nào cũng có mây phủ. Ở ngọn đồi tiếp giáp chân núi, là rẫy nhà ông Tư, cha nó, mà nơi đây, ngồi trong lớp học nhìn ra cửa sổ nó có thể trông thấy được. Và rồi một làn khói đã len lén vươn lên từ sau rẫy nhà nó. Và Tầm tức thì xin cô giáo cho nghỉ học sớm, nhà có chuyện gấp. Nó chạy như bay về nhà. Lúc đi nửa tiếng mà lúc về chỉ khoảng mươi phút.

Lửa lúc này đã bén ngút. Tâm chạy vòng qua đám lửa, lại đầu trên. Ôi thôi, lửa đã tiến rất sát lùm cây có tổ con chim đen, khói nghi ngút ác độc. Tâm leo lên phiến đá để nhìn cho rõ hơn. Chim mẹ đang đập cánh trong tuyệt vọng. Phải làm sao đây? Có đủ thời gian cho nó leo lên ngọn cây, mang cái tổ xuống rồi chạy ngược trở ra hay không? Nếu Tâm không làm như vậy, chắc con chim mẹ sẽ chết chung với hai con của nó. Khi đó ai sẽ hót cho nó nghe, tiếng hót thân thuộc như một người quen, một người mà nó luôn tiếc nhớ.

Rồi Tâm nhắm mắt làm liều. May sao lúc đó thím Hai đang phơi bắp ngoài sân và tự hỏi sao ông Tư năm nay đốt rẫy sớm thế, rồi lại tự hỏi sao thằng con ông làm gì mà chạy vô đám lửa vậy, sao mà liều mình thế không biết. Nhưng thím nghĩ đây đâu phải lúc để hỏi, phải làm cái gì đó chứ. Và thím chạy sang lán nhà ông Tư, dậm cẳng dậm chân. “Bở Tư! Vô cứu con mày mau Tư ơi!”.

Khi Tâm mở mắt, nó nhìn thấy thím Hai. Nó mấp máy môi, thím Hai phải cúi xuống thật thấp mới nghe nó nói gì. “Mẹ đâu?", Tâm nói. Thím Hai mim cười, thím nghĩ chắc nó còn mê. Thím chỉ sang giường bên. “Cha con kìa. Cha cũng không sao". Tâm liếc sang, thấy cha nó chẳng khác gì con cúm núm nướng, nó cũng chẳng khác gì con cúm núm nướng. Rồi nước mắt lăn dài, nó lại nói, “còn mẹ đâu?", thím Hai ngơ ngần.

Có một điều kì diệu đã xảy ra với ba mẹ con con chim đen. Tâm đã ngã xuống trước khi kịp tới lùm cây, rồi sau đó được ông Tư cõng ra. Nhưng ngay khi ngọn lửa chừng như muốn nuốt sống tổ chim non, một trận mưa cuối mùa ở đâu đổ ào xuống, dập tắt đám cháy.

Một mai khi Tâm rời bệnh viện về nhà, nó sẽ lại được nghe tiếng hót con chim đen, trên những tàn tro. Tiếng nói thân quen như từ năm nảo năm nào.

(Trích Tiếng hót con chim đen, Trương Tiếp Trương, Đan vịt bơi qua sông, NXB Giáo dục Việt Nam, 2012)

Câu 1

Chỉ ra lời người kể chuyện và lời nhân vật trong đoạn văn: Và thím chạy sang lán nhà ông Tư, dậm cẳng dậm chân. "Bở Tư! Vô cứu con mày mau Tư ơi!".

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định lời người kể chuyện dựa vào dấu hiệu: lời kể không có dấu ngoặc kép

Xác định lời nhân vật dựa vào lời trong ngoặc kép

Lời giải chi tiết

- Lời người kể chuyện: “Và thím chạy sang lán nhà ông Tư, dậm cẳng dậm chân”

- Lời nhân vật: “Bớ Tư! Vô cứu con mày mau Tư ơi!”

Giải thích:

- Phần “Và thím chạy…” là lời kể vì chỉ tường thuật hành động (ngoài ngoặc kép).

- Phần “Bớ Tư!...” nằm trong ngoặc kép, thể hiện lời nói trực tiếp: là lời nhân vật.

Mở rộng:

- Trong truyện ngắn, lời người kể chuyện nhằm giới thiệu, miêu tả nhân vật, bối cảnh; bình luận, dẫn dắt câu chuyện, tạo thành giọng chủ đạo của truyện.

- Lời nhân vật là phương tiện bộc lộ ý nghĩ, tâm trạng, cá tính của nhân vật trong từng tình huống cụ thể, góp phần thể hiện phẩm chất, tính cách nhân vật.

Link tham khảo: Lời người kể chuyện và lời nhân vật trong truyện ngắn

Câu 2

Xác định thành phần biệt lập trong câu văn: “Ôi thôi, lửa đã tiến rất sát lùm cây có tổ con chim đen, khói nghi ngút ác độc”.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Tìm từ ngữ biểu lộ cảm xúc, có thể đứng tách biệt và không ảnh hưởng nghĩa chính.

Lời giải chi tiết

Thành phần biệt lập: “ôi thôI”

Giải thích:

“Ôi thôi” là từ cảm thán thể hiện sự hoảng hốt trước cảnh lửa cháy.

Mở rộng:

- Thành phần biệt lập là thành phần phụ có tính độc lập với nòng cốt câu, không tham gia diễn đạt nghĩa sự việc của câu.

- Thành phần biệt lập gồm:

+ Thành phần phụ chú: bổ sung một số chi tiết cho nội dung chính của câu, thường được tách biệt bằng dấu gạch ngang, dấu phẩy, dấu ngoặc đơn hoặc dấu hai chấm.

+ Thành phần gọi - đáp: gọi đáp, tạo lập hoặc duy trì quan hệ giao tiếp.

+ Thành phần cảm thán: diễn tả cảm xúc của người nói.

+ Thành phần tình thái: diễn tả thái độ, cách đánh giá của người nói đối với sự việc được nói đến trong câu

Link tham khảo: Thành phần biệt lập là gì? Phân loại thành phần biệt lập

Câu 3

Cho biết tác dụng của ngôi kể được sử dụng trong văn bản.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định ngôi kể qua đại từ (xưng “tôi” hoặc người kể giấu mặt)

Nêu tác dụng: bao quát, linh hoạt miêu tả nhiều nhân vật và nội tâm

Lời giải chi tiết

- Ngôi kể thứ 3

- Tác dụng:

+ Giúp người kể dễ dàng miêu tả bao quát sự việc, hành động, diễn biến tâm trạng của nhiều nhân vật.

+ Tạo sự khách quan cho câu chuyện nhưng vẫn bộc lộ được suy nghĩ, cảm xúc của nhân vật chính (Tâm) một cách sinh động, chân thực.

+ Tăng tính hấp dẫn và truyền cảm cho câu chuyện.

Giải thích:

Truyện kể về Tâm, ông Tư bằng “nó”, “ông”: ngôi thứ ba giúp kể được cả hành động lẫn suy nghĩ của Tâm (đoạn lo cho tổ chim), câu chuyện khách quan nhưng vẫn giàu cảm xúc.

Mở rộng:

Ngôi kể thứ ba: khi gọi các nhân vật bằng tên gọi của chúng, người kể tự giấu mình đi, người kể có thể kể linh hoạt tự do những gì diễn ra với nhân vật.

Link tham khảo: Ngôi kể và tác dụng của việc thay đổi ngôi kể

Câu 4

Vì sao khi biết cha có ý định đốt rẫy, nhân vật Tâm lại nhìn cha, khẩn khoản “cha, con nhớ mẹ quá ... Cha hứa với con, mai hãy đốt rẫy nghe cha"?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc đoạn trước (phát hiện tổ chim) + đoạn đốt rẫy => tìm nguyên nhân thật.

Chú ý lời nói “nhớ mẹ” có thể là cái cớ => suy ra dụng ý nhân vật.

Lời giải chi tiết

Vì: 

- Vì Tâm vừa phát hiện một tổ chim lạ với tiếng hót thân thuộc, khiến Tâm liên tưởng tới tình thương của người mẹ đã mất.

- Tâm sợ việc đốt rẫy sẽ thiêu cháy tổ chim, mất đi tiếng hót thân quen ấy.

- Nhưng vì sợ cha không hiểu được lý do thật sự nên Tâm lấy cớ “nhớ mẹ” để trì hoãn việc đốt rẫy, mong giữ lại sự sống cho tổ chim và tiếng hót mà Tâm quý mến.

Giải thích:

- Tâm lo tổ chim sẽ bị thiêu (đoạn “lửa bén tới cái gia đình bé nhỏ”).

- Vì sợ cha không hiểu nên lấy cớ “nhớ mẹ” để trì hoãn => Tâm yêu thương, bảo vệ sự sống nhỏ bé.

Mở rộng:

- Truyện ngắn là tác phẩm văn xuôi cỡ nhỏ, ít nhân vật, ít sự kiện phức tạp; cốt truyện thường không chia thành nhiều tuyến; chi tiết cô đúc; lời văn mang nhiều ẩn ý;…

- Truyện ngắn thường phản ánh một “khoảnh khắc”, một tình huống độc đáo, một sự kiện gây ấn tượng mạnh, có ý nghĩa nhất trong cuộc đời nhân vật.

- Tính cách nhân vật là những đặc điểm riêng tương đối ổn định của nhân vật, được bộc lộ qua mọi hành động, cách ứng xử, cảm xúc, suy nghĩ,… Tính cách nhân vật còn được thể hiện qua các mối quan hệ, qua lời kể và suy nghĩ của nhân vật khác.

Link tham khảo: Nhân vật và tính cách nhân vật trong truyện

Câu 5

Rút ra một thông điệp ý nghĩa từ văn bản và lí giải.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào toàn bộ câu chuyện (cao trào cứu chim, mưa dập lửa).

Rút ra bài học khái quát về cách sống, tránh kể lại nội dung

Lời giải chi tiết

Thông điệp:

- Trong cuộc sống, mỗi sự sống đều đáng trân trọng, dù là nhỏ bé nhất.

- Tình yêu thương, lòng nhân hậu và sự thấu cảm với muôn loài không chỉ giúp con người sống đẹp hơn mà còn gìn giữ những điều tốt lành, ý nghĩa trong cuộc đời.

Giải thích:

Tâm liều mình cứu tổ chim => đề cao sự trân trọng sự sống.

Mở rộng:

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?


Bình chọn:
4.9 trên 7 phiếu
Bài tiếp theo

>> Xem thêm

Luyện Bài Tập Trắc nghiệm Văn 9 - Xem ngay

Báo lỗi - Góp ý

Tham Gia Group Dành Cho Lớp 9 - Ôn Thi Vào Lớp 10 Miễn Phí

BÌNH LUẬN
*Bình luận sẽ hiển thị sau khi được duyệt

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...

Các bài khác cùng chuyên mục


App Loigiaihay trên google play store App Loigiaihay trên apple store

Hãy viết chi tiết giúp Loigiaihay.com

Vui lòng để lại thông tin để ad có thể liên hệ với em nhé!

Vấn đề em gặp phải là gì ?

Hãy viết chi tiết giúp Loigiaihay.com

Cảm ơn bạn đã sử dụng Loigiaihay.com. Đội ngũ giáo viên cần cải thiện điều gì để bạn cho bài viết này 5* vậy?

Vui lòng để lại thông tin để ad có thể liên hệ với em nhé!

Copyright © 2021 loigiaihay.com

DMCA.com Protection Status
App Loigiaihay trên apple store App Loigiaihay trên google play store