200+ đề đọc hiểu Văn 9 | Luyện đề đọc hiểu lớp 9 80+ Đề đọc hiểu Truyện truyền kì - Luyện đề đọc hiểu Vă..

Đọc hiểu Chuyện con chó có nghĩa của một nhà nghèo (Phạm Quý Thích) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9


Đào Cảnh Long, hiệu là Vân Hiên cư sĩ, là một học trò nghèo sống vào cuối đời Lê Chiêu Thống, đức độ rộng rãi, tính tình chất phác, trọng danh nghĩa, chuộng khí khái. Năm Bính Thìn, vì nhà thiếu ăn, chàng phải đi dạy học thuê cho một nhà giàu

Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

(Lược một đoạn: Đào Cảnh Long, hiệu là Vân Hiên cư sĩ, là một học trò nghèo sống vào cuối đời Lê Chiêu Thống, đức độ rộng rãi, tính tình chất phác, trọng danh nghĩa, chuộng khí khái. Năm Bính Thìn, vì nhà thiếu ăn, chàng phải đi dạy học thuê cho một nhà giàu).

Ở chỗ dạy học, anh có nuôi một con chó già, sớm hôm chơi đùa với nó. Anh đi đâu, nó cũng đi theo. Anh ngồi đâu, nó cũng đứng chầu bên cạnh. Anh đặt tên nó là Hàn Lư. Anh thường đùa với nó:

- Mày được ta chăm nuôi, mày có chịu dốc sức liều chết vì ta không?

Con vật gật đầu, ngoe nguẩy đuôi như tỏ ý nhận lời.

Mấy tháng sau, anh có việc phải trở về quê hương. Con chó phải ở lại. Nó quanh quẩn ra vào ở cửa phòng học. Ban ngày xua đuổi gà lợn, ban đêm phòng giữ kẻ gian. Nhiều khi bọn trẻ lãng quên, không cho ăn, tiếng sủa của con chó không còn được sang sảng nữa.

Bấy giờ, trong làng có một phú ông họ Trương thấy vậy, thương hại, đem cơm đến cho ăn. Vừa bước vào cửa phòng học, liền bị con chó cắn phải. Ông trách mắng:

- Hàn Lư! Hàn Lư! Vì thương mày đói lâu nay, nên ta đến đưa cơm cho mày ăn. Ta đâu phải là kẻ bất nhân! Mày tuy là giống vật, nhưng cũng biết suy nghĩ chút ít. Sao mày lại lấy oán trả ân?

Ông chưa dứt lời, con vật chồm lên, nhe răng, giơ vuốt, nói bằng tiếng người:

- Ngày chủ tôi đi có căn dặn tôi phải bảo vệ phòng học, trông nom bọn trẻ. Ngăn chặn kẻ ác, cấm đoán kẻ gian là trách nhiệm của tôi. Ông tới đột ngột, lại không có chủ tôi đón tiếp, thì bị cắn một miếng là đúng lẽ thôi! Thế mà còn trách mắng nặng lời gì nữa!

Thấy con chó biết nói tiếng người, lại nói đúng lẽ, phú ông thầm nghĩ trong bụng nó là con vật kì lạ, ý muốn dụ dỗ, bèn nói:

- Ông chủ của mày bản chất là thầy đồ nghèo. Mình hắn chẳng đủ miếng ăn, lấy đâu ra dành cho mày nữa. Bây giờ chi bằng mày bỏ chỗ tối, tới chỗ sáng, bỏ nhà nghèo, tới nhà giàu, tìm nơi no đủ, sung sướng suốt đời, có phải hơn không? Tội gì mà phải chịu khổ mãi?

Con chó nói:

- Ôi! Ông cũng là người, sao nỡ mở miệng buông lời như thế. Kẻ sĩ trung nghĩa, không vì cùng hay thông mà thay đổi ý chí, cho nên đến mùa rét mới biết rõ bách tùng tươi tốt hơn các cây khác, gặp gió mạnh mới hay cây đứng được vững chắc. Giống súc vật tuy khác với loài người, song vẫn có tính trời phú, biết giữ vững khí tiết đối với chủ của mình. Huống hồ ông chủ của tôi lại là một người luôn biết giữ lòng chân chính, sống nghề quang minh, trung để thờ vua, tín để kết bạn, hiếu với cha mẹ, hòa thuận họ hàng, trời sắp giao cho trách nhiệm quan trọng, cho nên bắt phải cùng khổ thiếu thốn, để trau dồi cho được thành công tốt đẹp đó thôi! Ông nói năng lung tung chẳng đúng gì, nên tôi tha thứ cho. Nếu không miệng này sẽ cắn cho một miếng nữa, chẳng ngần ngại gì! Hãy mau mau lui về, chớ để sau phải hối tiếc!

Phú ông nghe xong, sửng sốt ngây dại, hiểu rõ con vật có nghĩa, không thể giành giật được, đành mang cơm ra về.

Vài hôm sau, Đào Cảnh Long trở về, con chó mừng rỡ ra cửa đón tiếp, hình dáng tiều tụy khôn xiết. Nghe xóm giềng kể lại câu chuyện, Đào Cảnh Long cảm động lắm, ngậm ngùi lấy làm lạ mãi. Anh kiểm tra lại phòng sách, thì khóa cửa không di chuyển, giường chiếu còn y nguyên, đều là nhờ con chó hết sức canh giữ.

Ôi! Con chó là loài súc vật, mà còn biết giữ lòng tiết nghĩa thờ chủ. Dù dùng lời đường mật dụ dỗ, cũng không thể lay chuyển lòng dạ sắt đá của nó. Huống gì con người ăn lộc nhà vua, nếu giữ vững đầy đủ cái lòng tiết nghĩa ấy để đền ơn nước, xông ra đánh giặc, giặc nào chẳng tan; cố sức giữ thành, thành nào chẳng vững…

Than ôi! Sao mà lòng người chẳng còn được như xưa, thói đời đổi thay nhiều dạng? Lúc nước nhà yên vui thì bợ đỡ cầu vinh, lúc cuộc đời rối ren thì trở mặt đổi giọng, bán nước kiếm ăn, theo thời cầu lợi, không còn chút liêm sỉ, thật là quá quắt!

Vì vậy, tôi cho rằng ở đời nhiều kẻ không bằng con Hàn Lư đấy! Nhân ghi lại mẩu chuyện để răn bảo người đời.

(Chuyện con chó có nghĩa của một nhà nghèo, Phạm Quý Thích, in trong Truyện truyền kì Việt Nam, Vũ Ngọc Khánh – Nguyễn Quang Ân sưu tầm, tuyển chọn, Nxb Chính trị Quốc gia – Sự thật, Hà Nội, 2023, tr.320 – 332)

Câu 1

Văn bản trên được kể lại từ ngôi thứ mấy?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Chú ý lời của người kể chuyện

Lời giải chi tiết

Văn bản được kể lại từ ngôi thứ ba.

Giải thích:

Người kể chuyện không xưng “tôi” mà gọi nhân vật bằng “Đào Cảnh Long”, “Hàn Lư”, “phú ông”, đồng thời đứng ngoài để thuật lại hành động, lời nói và suy nghĩ của các nhân vật. 

Mở rộng

Ngôi kể thứ ba: khi gọi các nhân vật bằng tên gọi của chúng, người kể tự giấu mình đi, người kể có thể kể linh hoạt tự do những gì diễn ra với nhân vật.

Link tham khảo: Ngôi kể và tác dụng của việc thay đổi ngôi kể

Câu 2

Văn bản trên có mấy nhân vật? Đó là những nhân vật nào? Đâu là nhân vật chính?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc và xác định các nhân vật xuất hiện trong văn bản

Lời giải chi tiết

Văn bản trên có 3 nhân vật: Đào Cảnh Long, chú chó Hàn Lư và phú ông họ Trương. Nhân vật chính là chú chó Hàn Lư.

Giải thích:

Câu chuyện xoay quanh Hàn Lư: từ việc được Đào Cảnh Long nuôi dưỡng, được giao nhiệm vụ trông nom phòng học, đến việc chống lại lời dụ dỗ của phú ông và giữ trọn lòng trung nghĩa với chủ. Vì vậy, Hàn Lư là nhân vật giữ vai trò trung tâm của câu chuyện.

Mở rộng

Nhân vật văn học là con người được nhà văn miêu tả trong tác phẩm bằng phương tiện văn học. Những con người này có thể được miêu tả kỹ hay sơ lược, sinh động hay không rõ nét, xuất hiện một hay nhiều lần, thường xuyên hay từng lúc, giữ vai trò quan trọng nhiều, ít hoặc không ảnh hưởng nhiều lắm đối với tác phẩm.

Link tham khảo: Khái niệm nhân vật văn học

Câu 3

Chỉ ra và phân tích tác dụng của yếu tố kì ảo được sử dụng trong truyện?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Tìm chi tiết khác thường, không có trong đời sống thực và phân tích vai trò của chi tiết đó đối với nội dung, nghệ thuật.

Lời giải chi tiết

- Yếu tố kì ảo: chú chó Hàn Lư biết nói tiếng người.

- Tác dụng:

+ Tăng sức hấp dẫn cho truyện kể

+ Giúp tác giả thể hiện tư tưởng về lòng trung nghĩa.

Giải thích:

Hàn Lư “nói bằng tiếng người”, biết phân tích đúng sai, khẳng định trách nhiệm với chủ và từ chối lời dụ dỗ của phú ông. Nhờ yếu tố kì ảo, phẩm chất trung nghĩa của một con vật được khắc họa nổi bật, tạo sự đối lập với những “kẻ không bằng con Hàn Lư” ở cuối truyện.

Mở rộng

Trong truyện truyền kì, yếu tố kì ảo hiện diện ở mọi thành phần cấu tạo chủ yếu của tác phẩm như nhân vật, sự việc và cả ở thủ pháp nghệ thuật.

- Nhân vật kì ảo: có năng lực siêu nhiên, xuất thân kì lạ, diện mạo khác thường, hành hung biến hoá…

- Sự việc kì ảo: các tình tiết, sự kiện, hành động,… kì ảo liên kết với nhau thành chuỗi, tạo nên cốt truyện có tính chất li kì, huyền hoặc.

- Thủ pháp nghệ thuật: sự kết hợp linh hoạt giữa yếu tố kì ảo (thường được nhận diện tương đối gồm kì – kì lạ, khác thường, siêu phàm,… và quái – quái dị, ma quỷ)

Một số link tham khảo:

Truyện truyền kì là gì? Cốt truyện, nhân vật, không gian, thời gian trong truyện truyền kì

Yếu tố kì ảo trong truyện truyền kì

Lời kể, ngôn ngữ trong truyện truyền kì

Câu 4

Xác định chủ đề của văn bản?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Từ nội dung rút ra chủ đề của văn bản

Lời giải chi tiết

Chủ đề của văn bản: Thông qua hình tượng chú chó Hàn Lư, tác giả cất lên tiếng nói ca ngợi những con người có tấm lòng trung nghĩa, đồng thời phê phán những kẻ bất trung bất nghĩa, vì ham vinh hoa phú quý mà sẵn sàng bán nước cầu vinh.

Giải thích:

Hàn Lư dù bị đói khổ và được phú ông dụ dỗ bằng cuộc sống sung sướng vẫn nhất quyết giữ lòng trung thành với chủ. Trái lại, tác giả phê phán những người “bợ đỡ cầu vinh, “bán nước kiếm ăn, theo thời cầu lợi”. Qua sự đối lập giữa Hàn Lư và những kẻ ấy, tác giả đề cao phẩm chất trung nghĩa.

Mở rộng

- Chủ đề là vấn đề chính hoặc ý tưởng trung tâm mà một tác phẩm văn học, nghệ thuật, hoặc bài viết muốn truyền tải đến người đọc hoặc người xem.

- Chủ đề thường phản ánh những suy nghĩ, cảm xúc, và quan điểm của tác giả về một vấn đề cụ thể trong cuộc sống hoặc xã hội.

- Để xác định chủ đề, thường phải trả lời câu hỏi: Vấn đề cơ bản mà tác phẩm nêu lên là gì? Cần phải hiểu rõ nội dung mới xác định đúng chủ đề của bài.

Link tham khảo: Chủ đề và cách xác định chủ đề

Câu 5

Anh/ chị rút ra được bài học gì cho bản thân sau khi đọc văn bản trên?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Từ nội dung rút ra bài học phù hợp

Lời giải chi tiết

Gợi ý:

- Con người sống ở đời phải có lòng trung nghĩa, giữ vững khí tiết dù ở trong bất cứ hoàn cảnh nào.

- Cần tránh xa lối sống bất nghĩa, vô ơn.

Giải thích:

Hàn Lư dù được phú ông hứa hẹn cuộc sống “no đủ, sung sướng” vẫn không thay đổi lòng trung thành với chủ. Qua đó, văn bản nhắc nhở mỗi người phải biết giữ vững khí tiết trước sự cám dỗ, trân trọng những người đã đối xử tốt với mình và không vì lợi ích cá nhân mà đánh mất lòng nghĩa tình.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?


Bình chọn:
4.9 trên 7 phiếu
Bài tiếp theo

>> Xem thêm

Luyện Bài Tập Trắc nghiệm Văn 9 - Xem ngay

Báo lỗi - Góp ý
BÌNH LUẬN
*Bình luận sẽ hiển thị sau khi được duyệt

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...

Các bài khác cùng chuyên mục


App Loigiaihay trên google play store App Loigiaihay trên apple store

Hãy viết chi tiết giúp Loigiaihay.com

Vui lòng để lại thông tin để ad có thể liên hệ với em nhé!

Vấn đề em gặp phải là gì ?

Hãy viết chi tiết giúp Loigiaihay.com

Cảm ơn bạn đã sử dụng Loigiaihay.com. Đội ngũ giáo viên cần cải thiện điều gì để bạn cho bài viết này 5* vậy?

Vui lòng để lại thông tin để ad có thể liên hệ với em nhé!

Copyright © 2021 loigiaihay.com

DMCA.com Protection Status
App Loigiaihay trên apple store App Loigiaihay trên google play store
Tra từ điển Anh - Việt