200+ đề đọc hiểu Văn 9 | Luyện đề đọc hiểu lớp 9

80+ Đề đọc hiểu Thơ thất ngôn bát cú - Luyện đề đọc ..

Đọc hiểu Đêm đông hoài cảm (Tản Đà) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi: ĐÊM ĐÔNG CẢM HOÀI Nỗi nọ, đường kia xiết nói năng! Chẳng nằm, chẳng nhắp, biết mần răng? Đầu cành, mấy tiếng chim kêu tuyết. Trước điểm, năm canh chó sủa trăng

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:

ĐÊM ĐÔNG CẢM HOÀI

Nỗi nọ, đường kia xiết nói năng!

Chẳng nằm, chẳng nhắp, biết mần răng?

Đầu cành, mấy tiếng chim kêu tuyết.

Trước điểm, năm canh chó sủa trăng.

Bảng lảng lòng quê khôn chợp được.

Canh gà eo óc đêm thanh thả,

Tâm sự này ai có biết chăng?

(Nguyễn Khuyến – tác phẩm, Nguyễn Văn Huyền, NXB TP Hồ Chí Minh, 2002)

Câu 1

Bài thơ trên sử dụng thể thơ gì?

Phương pháp giải

Đếm số chữ từng dòng và quan sát quy luật gieo vần, số câu trong bài để xác định thể thơ

Lời giải chi tiết

Thể thơ thất ngôn bát cú

Giải thích:

Bài thơ có 8 câu, mỗi câu 7 chữ, gieo vần theo luật Đường → đặc trưng thất ngôn bát cú Đường luật

Mở rộng

- Thơ thất ngôn bát cú là một thể thơ Đường luật, gồm 8 câu, mỗi câu 7 chữ. Đây là một thể thơ phổ biến trong văn học Việt Nam thời trung đại, có nguồn gốc từ Trung Quốc.

- Luật thơ là cách sắp đặt tiếng bằng, tiếng trắc trong các câu của một bài thơ.

- Thường được tóm tắt bằng câu: “nhất – tam – ngũ bất luận, nhị – tứ – lục phân minh”, tức là:

+ Các tiếng (âm tiết) thứ nhất, thứ ba, thứ năm trong câu không cần sắp xếp theo đúng luật bằng trắc

+ Các tiếng thứ hai, thứ tư, thứ sáu trong câu cần tuân theo luật bằng/ trắc rõ ràng.

- Nếu tiếng thứ hai của câu một là tiếng thanh bằng (thanh ngang hoặc thanh huyền) thì bài thơ làm theo luật bằng.

- Bố cục thường được chia theo các cặp câu:

+ Đề (câu 1,2: mở đầu và bắt đầu phát triển ý của bài thơ)

+ Thực (câu 3,4: triển khai ý cuẩ đề tài, miêu tả cụ thể về tình cảm, sự việc)

+ Luận (câu 7,8: thâu tóm ý nghĩa cả bài và kết ý).

- Tuy vậy, bố cục cũng có thể chia theo những cách khác như:

+ Bốn câu đầu – bốn câu cuối

+ Sáu câu đầu – hai câu cuối…

Link tham khảo:

Thể thơ Thất ngôn bát cú

Luật, niêm, đối trong thơ thất ngôn bát cú

Câu 2

Những từ ngữ: Chẳng nằm, chẳng nhắp, biết mần răng, khôn chợp được, mơ màng cuộc thế.. cho em hiểu Nguyễn Khuyến đang ở trong trạng thái như thế nào?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Dựa vào các từ ngữ miêu tả trạng thái (không ngủ, bồn chồn…) để suy ra tâm trạng nhân vật trữ tình.

Lời giải chi tiết

Những từ ngữ: Chẳng nằm, chẳng nhắp, biết mần răng, khôn chợp được, mơ màng cuộc thế.. cho em hiểu đêm đã khuya mà Nguyễn Khuyến vẫn không thể chợp mắt, cũng không thể làm được việc gì, nhà thơ đang trong trạng thái bồn chồn, lo lắng không yên, trong lòng nhiều mối ưu tư, suy nghĩ.

Giải thích:

Các từ “chẳng nằm, chẳng nhắp, khôn chợp được…” cho thấy tác giả mất ngủ, trằn trọc. Điều đó thể hiện tâm trạng lo âu, nhiều suy tư, nặng lòng với cuộc đời và thời thế.

Mở rộng

- Nghĩa của từ là nội dung (sự vật, tính chất, hoạt động, quan hệ…) mà từ biểu thị.

- Có thể hiểu nghĩa của từ chính là nội dung mà từ biểu thị để giúp chúng ta có thể hiểu và nhận diện được nội dung từ đó.

Link tham khảo: Nghĩa của từ

Câu 3

Tâm trạng chủ thể trữ tình được đặt trong bối cảnh thời gian không gian như thế nào?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định các chi tiết chỉ thời gian (đêm, canh gà…) và không gian (âm thanh, cảnh vật) rồi nhận xét.

Lời giải chi tiết

Tâm trạng chủ thể trữ tình được đặt trong bối cảnh:
- Thời gian: Đêm đông, khi trời đã khuya, âm thanh tiếng gà báo trời chuyển dần về sáng.
- Không gian: Vắng lặng, lạnh lẽo: Đêm mùa đông, chỉ có tiếng chim kêu, tiếng chó sủa, tiếng gà eo óc - bút pháp lấy động tả tĩnh.
Thời gian không gian ấy phù hợp với việc biểu đạt tâm trạng của người đang suy tư, trằn trọc

Giải thích:

Thời gian là đêm đông khuya khoắt; không gian tĩnh lặng, lạnh lẽo chỉ có tiếng chim, chó, gà. Bối cảnh này làm nổi bật tâm trạng cô đơn, thao thức, phù hợp với nỗi niềm suy tư của tác giả.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 4

Bài thơ cho em hiểu được điều gì về tầm lòng Nguyễn Khuyến đối với đất nước, quê hương?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Từ tâm trạng trằn trọc, liên hệ đến nguyên nhân sâu xa (lòng quê, cuộc thế) để rút ra tấm lòng tác giả.

Lời giải chi tiết

Bài thơ gợi lên hình ảnh Nguyễn Khuyến cả đêm thao thức, bồn chồn không thể chợp mắt vì canh cánh "lòng quê'," cuộc thế".

Giải thích:

Nguyễn Khuyến không ngủ vì lo cho “lòng quê”, “cuộc thế” → thể hiện tình yêu quê hương, đất nước sâu nặng. Ông đau đáu trước thời cuộc, thể hiện trách nhiệm và nỗi niềm của một trí thức yêu nước.

Mở rộng

- Thơ trữ tình thể hiện cảm xúc của nhà thơ trước một đối tượng nào đó.

=> Cảm xúc là yếu tố đầu tiên, quan trọng nhất của thơ trữ tình.

- Cảm xúc vận động theo một trình tự và phát triển thành mạch. Mạch cảm xúc có nhiều cung bậc và sắc thái, chi phối các yếu tố nội dung và hình thức của một bài thơ trữ tình.

Link tham khảo: Mạch cảm xúc trong thơ

Câu 5

Theo anh/chị, những phương diện thể hiện tình yêu quê hương, đất nước là gì?

Xem lời giải

Phương pháp giải

Liên hệ thực tế, chia theo hoàn cảnh (thời chiến – thời bình) để nêu các biểu hiện cụ thể của lòng yêu nước.

Lời giải chi tiết

Theo em, những phương diện thể hiện tình yêu quê hương đất nước là:
- Thời chiến: Lòng căm thù giặc, ý thức tự cường, tự hào dân tộc; ý chí quyết chiến, quyết thắng kẻ thù, tinh thần sẵn sàng chiến đấu, hi sinh vì đất nước..
- Thời bình: Niềm mong nhớ về quê hương, đất nước, tự hào về truyền thống lịch sử, văn hiến của đất nước; yêu cảnh vật bình dị quê nhà; gắn bó với quê hương, hướng về quê hương để xây dựng, phát triển quê hương, đất nước giàu mạnh.

Giải thích:

Yêu nước không chỉ là chiến đấu khi có giặc mà còn là giữ gìn, xây dựng đất nước trong thời bình

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

Bình luận

Chia sẻ

Bình chọn:

3.6 trên 5 phiếu

Bài tiếp theo

Đọc hiểu Đi thi tự vịnh (Nguyễn Công Trứ) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
Đi không há lẽ trở về không? Cái nợ cầm thư phải trả xong. Rắp mượn điền viên vui tuế nguyệt Trót đem thân thế hẹn tang bồng(1)
Đọc hiểu Thu ẩm (Nguyễn Khuyến) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
: Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: THU ẨM Năm gian nhà cỏ thấp le te, Ngõ tối đêm khuya đóm lập loè. Lưng giậu phất phơ màu khói nhạt,
Đọc hiểu Bữa cơm quê (Đoàn Văn Cừ) - Đề 2 | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: BỮA CƠM QUÊ Cơm ngày hai bữa dọn bên hè Mâm gỗ, muôi dừa, đũa mộc tre Gạo đỏ, cà thâm, vừng giã mặn, Chè tươi nấu đặc nước vàng hoe
Đọc hiểu Ngôn chí (Nguyễn Trãi) - Đề 2 | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
: Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: NGÔN CHÍ Am trúc hiên mai ngày tháng qua, Thị phi nào đến cõi yên hà. Bữa ăn dầu có dưa muối, Áo mặc nài chi gấm là.
Đọc hiểu Bữa cơm quê (Đoàn Văn Cừ) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: BỮA CƠM QUÊ Cơm ngày hai bữa dọn bên hè Mâm gỗ, muôi dừa, đũa mộc tre Gạo đỏ, cà thâm, vừng giã mặn, Chè tươi nấu đặc nước vàng hoe
Đọc hiểu Ngôn chí (Nguyễn Trãi) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9
: Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi: NGÔN CHÍ Am trúc hiên mai ngày tháng qua, Thị phi nào đến cõi yên hà. Bữa ăn dầu có dưa muối, Áo mặc nài chi gấm là.