Đọc hiểu Thu ẩm (Nguyễn Khuyến) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Bài thơ cho thấy bức tranh mùa thu của làng quê đồng bằng Bắc Bộ xưa đồng thời thể hiện tâm trạng băn khoăn u uất của nhà thơ trước tình cảnh đau thương của đất nước.

Giải thích:

Các câu thơ đầu miêu tả cảnh thu ở làng quê: “nhà cỏ”, “ngõ tối”, “làn ao”, “bóng trăng”.
Câu “Mắt lão không vầy cũng đỏ hoe” thể hiện tâm trạng buồn, nhiều suy tư của tác giả. Vì vậy bài thơ vừa khắc họa bức tranh mùa thu, vừa bộc lộ tâm trạng trăn trở của nhà thơ trước tình cảnh đất nước.

Từ láy: “le te, lập lòe, phất phơ, lóng lánh”

Giải thích:

Những từ này có sự lặp lại âm thanh trong cấu tạo nên là từ láy, giúp miêu tả cảnh vật mùa thu sinh động và giàu hình ảnh hơn.

- Câu hỏi tu từ: Da trời ai nhuộm mà xanh ngắt?

- Tác dụng: Tạo ra sự suy ngẫm về vẻ đẹp của bầu trời xanh trong và nỗi lòng đầy tâm sự của nhân vật trữ tình. Câu hỏi tu từ không chỉ thể hiện sự thắc mắc mà còn gợi lên nỗi u uất, bất lực của nhân vật trữ tình trước những biến thiên của cuộc đời. Qua đó, giúp câu thơ thêm sinh động, hấp dẫn gợi hình gợi cảm.

Giải thích:

Câu “Da trời ai nhuộm mà xanh ngắt?” là câu hỏi tu từ vì tác giả không hỏi thật mà nhằm bộc lộ cảm xúc.

Nguyễn Khuyến trong bài thơ “Thu ẩm” thể hiện tình cảm sâu sắc với quê hương, đất nước qua hình ảnh mùa thu u buồn, tĩnh lặng. Tác giả đã khẳng họa khung cảnh thiên nhiên hiện lên với vẻ đẹp nhẹ nhàng cảnh vật thiên nhiên thanh bình trong thời gian tác giả về ở ẩn , nhưng ẩn sâu trong đó là nỗi niềm băn khoăn, lo lắng của nhà thơ trước tình hình đất nước. Những hình ảnh như “ngõ tối đêm khuya” hay “mắt lão không vầy cũng đỏ hoe” không chỉ phản ánh sự cô đơn của tác giả mà còn cho thấy nỗi trăn trở về vận mệnh dân tộc. Từng câu thơ như chứa đựng cả tâm trạng, sự trăn trở, nhà thơ không bộc lộ trực tiếp nhưng qua bức tranh thiên nhiên, bạn đọc phần nào cảm nhận được tấm lòng yêu nước của Nguyễn Khuyến với quê hương, đất nước.  Qua đó, khẳng định giá trị của tình yêu quê hương, đất nước trong trái tim mỗi người.

Giải thích:

Bài thơ miêu tả những cảnh vật quen thuộc của làng quê như nhà cỏ, ao nước, ánh trăng… nên thể hiện tình yêu và sự gắn bó của Nguyễn Khuyến với quê hương. Đồng thời các chi tiết như “ngõ tối đêm khuya”, “mắt lão… đỏ hoe” cho thấy nỗi buồn và sự trăn trở của nhà thơ trước tình cảnh đất nước.

- “Làn ao lóng lánh”

- “Đom đóm lập lòe”

- “Da trời… xanh ngắt”

Giải thích:

Những hình ảnh này không chỉ đặc tả thời tiết, không gian mùa thu mà còn mang đậm hồn cốt, hơi thở bình dị, mộc mạc của làng quê Bắc Bộ, không thể trộn lẫn với bất kỳ vùng miền nào khác.

- Từ tượng hình: “phất phơ”, “lóng lánh”

- Tác dụng:

+ Làm cho câu thơ trở nên cụ thể, sinh động, có giá trị biểu đạt cao

+ Làm nổi bật những màn sương đêm giăng “phất phơ” như màu khói nhạt bên lưng giậu, là hình ảnh “bóng trăng loe” nhàn nhạt đang “lóng lánh” trên mặt ao phẳng lặng trước sân nhà, gợi lên cảnh yên bình của làng quê

+ Cho thấy sự quan sát tinh tế và tâm hồn nhạy cảm của nhà thơ

Giải thích:

Các từ tượng hình giúp cụ thể hóa những nét vẽ chuyển động khẽ khàng của cảnh vật, khiến bức tranh thu đêm muộn trở nên sống động, có chiều sâu và giàu sức gợi hình, gợi cảm.

Dưới ngòi bút của Nguyễn Khuyến, bức tranh thu ở làng quê đồng bằng Bắc Bộ hiện lên với vẻ đẹp huyền ảo, lung linh mang đậm hồn thu đặc trưng của nông thôn vùng đồng bằng Bắc Bộ. Đồng thời đó còn là nỗi ưu tư về thời thế cố giấu kín in dấu trong cách nhìn cảnh vật.

Giải thích:

Bức tranh thu không chỉ là cảnh sắc thiên nhiên đơn thuần mà là một bức tranh "tâm cảnh", nơi cảnh vật nhuốm màu sắc u buồn, trăn trở của lòng người trước cảnh nước mất nhà tan.

Bài thơ bồi đắp cho chúng ta:

+ Tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước.

+ Gợi lên trách nhiệm của mỗi người trong tình cảnh đất nước mất chủ quyền.

Giải thích:

Tác phẩm khơi dậy trong lòng người đọc niềm tự hào về cảnh sắc, hồn hậu của quê hương và nhắc nhở chúng ta về trách nhiệm công dân, lối sống nghĩa tình đối với vận mệnh quốc gia.