200+ đề đọc hiểu Văn 9 | Luyện đề đọc hiểu lớp 9 80+ Đề đọc hiểu Thơ 7, 8 chữ - Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Đọc hiểu Nhớ ngoại (Bảo Ngọc) - Đề 1 | Luyện đề đọc hiểu Văn 9


Đọc đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏi NHỚ NGOẠI Con về quê cũ trời thưa vắng Ngõ cúc buồn tênh dậu cúc già Bên thềm trầu úa không người hái Cau đã mấy mùa quên trổ hoa.

Câu hỏi

Đọc đoạn thơ sau và trả lời các câu hỏi

NHỚ NGOẠI

Con về quê cũ trời thưa vắng
Ngõ cúc buồn tênh dậu cúc già
Bên thềm trầu úa không người hái
Cau đã mấy mùa quên trổ hoa.

 

Nhớ xưa bóng ngoại nghiêng chiều nắng
Tóc trắng cùng mây trắng dưới trời
Xòe tay ngoại đếm từng thu cuối
Con nào hay biết mỗi thu vơi.

 

Con đi mỗi bước xa, xa mãi
Dáng ngoại bên hiên. Nắng tắt dần
Lá nghiêng về cội con tìm ngoại 
Tê tái chiều buông tím góc sân.

 (Nhớ ngoại, Bảo Ngọc, Giữ lửa, NXB Hội nhà văn 2015, trang 62)

Câu 1

Bài thơ trên thuộc thể thơ nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đếm số tiếng trong mỗi dòng thơ (7 tiếng/dòng) kết hợp cách gieo nhịp, xác định thể thơ.

Lời giải chi tiết

Thể thơ 7 chữ (Thơ thất ngôn)

Giải thích:

Các dòng thơ đều có 7 chữ, nhịp điệu đều: đặc trưng thể thơ 7 chữ

Mở rộng

- Thơ bảy chữ là thể thơ mỗi dòng có bảy chữ. Mỗi bài gồm nhiều khổ, mỗi khổ thường có bốn dòng thơ và có cách gieo vần, ngắt nhịp đa dạng.

- Thơ bảy chữ thường gieo vần chân hoặc vần cách

- Các dòng trong bài thơ thường ngắt nhịp 4/3, cũng có khi ngắt nhịp 3/4.

Link tham khảo: Thơ bảy chữ là gì? Một số yếu tố của thơ bảy chữ

Câu 2

Tìm những chi tiết miêu tả hình ảnh ngoại.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ đoạn thơ và xác định các từ ngữ, chi tiết miêu tả hình ảnh (ngoại hình, hành động) của bà ngoại

Lời giải chi tiết

Hình ảnh ngoại hiện lên qua những chi tiết: “Bóng ngoại nghiêng chiều nắng, tóc trắng, xòe tay…”

Giải thích:

Hình ảnh ngoại hiện lên qua “bóng ngoại nghiêng chiều nắng”, “tóc trắng”, “xòe tay…

Mở rộng

Hình ảnh thơ là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra

những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 3

Phân tích tác dụng của một biện pháp tu từ được sử dụng trong khổ thơ sau: 

Con về quê cũ trời thưa vắng
Ngõ cúc buồn tênh dậu cúc già
Bên thềm trầu úa không người hái
Cau đã mấy mùa quên trổ hoa.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Chú ý các từ ngữ gán đặc điểm con người cho sự vật (khổ 1)

Xác định nhân hóa và nêu tác dụng.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ nhân hóa: “Ngõ cúc - buồn tênh”; “dậu cúc - già”; “cau - quên trổ hoa”

- Tác dụng: 

+Biện pháp nghệ thuật trên khắc họa nỗi buồn nhớ khôn nguôi về ngoại khi trở về ngôi nhà xưa nhưng ngoại không còn nữa. Nỗi buồn ấy như lan truyền, bao trùm lên cảnh vật.

+ Làm cho hình ảnh thơ trở nên gần gũi, sinh động.

+ Tình yêu, nỗi nhớ bà sâu sắc của thi sĩ.

Giải thích:

Các hình ảnh “ngõ cúc buồn tênh”, “dậu cúc già”, “cau quên trổ hoa” là nhân hóa, làm cảnh vật mang tâm trạng, qua đó thể hiện nỗi buồn, sự trống vắng khi ngoại không còn

Mở rộng

- Nhân hoá là gọi vật hoặc tả con vật, cây cối, đồ vật,… bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người làm cho thế giới loài vật, đồ vật, cây cối,… trở nên gần gũi với con người, đồng thời biểu thị được những suy nghĩ, tình cảm của con người.

- Có ba kiểu nhân hoá thường gặp là:

+ Dùng những từ ngữ vốn gọi người để gọi vật.

+ Dùng những từ vốn chỉ hoạt động, tính chất của người để chỉ hoạt động, tính chất của vật.

+ Trò chuyện, xưng hô với vật như đối với người.

Link tham khảo: Biện pháp tu từ nhân hoá

Câu 4

Nêu chủ đề và căn cứ đề xác định chủ đề của bài thơ trên

Xem lời giải
Phương pháp giải

Khái quát nội dung toàn bài, dựa vào hình ảnh, cảm xúc lặp lại để xác định chủ đề và căn cứ.

Lời giải chi tiết

- Chủ đề: Bài thơ thể hiện nỗi nhớ thương da diết và lòng biết ơn sâu nặng của người cháu dành cho người bà (ngoại), cùng với sự nuối tiếc vì những tháng năm không thể ở bên chăm sóc bà.

- Căn cứ xác định:

+ Các hình ảnh về không gian vườn cũ, dậu cúc, hàng cau, thềm trầu đều gắn với kỷ niệm về ngoại.

+ Những câu thơ nói về sự thay đổi, hoang vắng nơi xưa phản ánh sự mất mát, vắng bóng người thân.

Giải thích:

Bài thơ thể hiện nỗi nhớ thương và lòng biết ơn ngoại; căn cứ ở các hình ảnh gợi kỉ niệm và không gian vắng lặng cho thấy sự mất mát, thiếu vắng người thân.

Mở rộng

- Chủ đề là vấn đề chính hoặc ý tưởng trung tâm mà một tác phẩm văn học, nghệ thuật, hoặc bài viết muốn truyền tải đến người đọc hoặc người xem.

- Chủ đề thường phản ánh những suy nghĩ, cảm xúc, và quan điểm của tác giả về một vấn đề cụ thể trong cuộc sống hoặc xã hội.

- Để xác định chủ đề, thường phải trả lời câu hỏi: Vấn đề cơ bản mà tác phẩm nêu lên là gì? Cần phải hiểu rõ nội dung mới xác định đúng chủ đề của bài.

Link tham khảo: Chủ đề và cách xác định chủ đề

Câu 5

Đoạn thơ đánh thức trong anh/ chị tình cảm gì? 

Xem lời giải
Phương pháp giải

Từ nội dung bài thơ, liên hệ cảm xúc cá nhân về tình cảm gia đình.

Lời giải chi tiết

Bài thơ đánh thức trong em tình cảm: Tình yêu, lòng biết ơn, trân trọng bà…

Giải thích:

Đoạn thơ gợi lên tình yêu thương, sự biết ơn và trân trọng đối với bà, đồng thời nhắc nhở phải quan tâm người thân khi còn có thể.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

Câu 6
Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ khổ thơ đầu, tìm chi tiết nói về hoàn cảnh không gian, thời gian hoặc hành động cụ thể của nhân vật trữ tình làm nảy sinh tâm trạng hoài niệm. 

Lời giải chi tiết

Sự việc khơi nguồn cảm hứng: nhân vật trữ tình con trở về quê cũ.

Giải thích:

Khi đặt chân lên mảnh đất quen thuộc nhưng không còn bóng dáng người thân, sự đối lập giữa cảnh cũ và sự vắng bóng của ngoại đã trực tiếp đánh thức dòng cảm xúc hoài niệm, đau xót và nhớ thương. 

Mở rộng

- Cảm hứng chủ đạo là tình cảm, thái độ được thể hiện xuyên suốt tác phẩm đối với những vấn đề cuộc sống được nêu ra 

- Cách xác định cảm hứng chủ đạo:

+ Thường được thể hiện qua các hình ảnh, từ ngữ và cảm xúc trong tác phẩm

+ Thường gắn liền với một tư tưởng hoặc thông điệp cụ thể mà tác giả muốn truyền tải.

Link tham khảo: 

Cảm hứng chủ đạo trong tác phẩm và cách xác định

Cảm hứng chủ đạo trong thơ

Câu 7
Xem lời giải
Phương pháp giải

Căn cứ vào đại từ nhân xưng và cái "tôi" phát ngôn, bộc lộ tình cảm, cảm xúc xuyên suốt toàn bộ tác phẩm để định danh nhân vật trữ tình. 

Lời giải chi tiết

Nhân vật trữ tình: người cháu, xưng con, đã lớn, trưởng thành đi xa và nay trở về quê cũ.

Giải thích:

Việc gọi ngoại và xưng "con" thể hiện mối quan hệ ruột thịt gần gũi, sự gắn bó và kính trọng tuyệt đối của người cháu dành cho ngoại. 

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả. 

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 8
Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc quét khổ thơ thứ nhất và liệt kê chính xác tên các loài hoa, loài cây xuất hiện trong không gian sân vườn nhà ngoại. 

Lời giải chi tiết

Những loài cây được miêu tả trong không gian nhà ngoại: dậu cúc, trầu, cau

Giải thích:

Đây là những loài cây, loài hoa vô cùng quen thuộc và mang tính biểu tượng ở các làng quê Việt Nam 

Mở rộng

Hình ảnh trong trữ tình là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định đối với người đọc. 

Link tham khảo: Đặc điểm thơ trữ tình

Câu 9
Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định từ ngữ được lặp lại nhằm mục đích nghệ thuật và hình ảnh mang tính tương đồng, từ đó phân tích hiệu quả biểu cảm và nội dung. 

Lời giải chi tiết

Cách giải: 

- Biện pháp tu từ điệp ngữ: tóc trắng, mây trắng 

- Tác dụng:

+ Tăng tính sinh động, gợi hình, gợi cảm.

+ Làm rõ nỗi vất vả của bà trong cuộc sống, nhấn mạnh dấu hiệu thời gian trên mái tóc bà. Đồng thời nhấn mạnh vẻ đẹp thanh thản, nhẹ nhàng của bà

+ Từ đó NVTT bộc lộ niềm thương cảm, ân hận, nuối tiếc cũng như tình yêu thương vô bờ với bà.

Giải thích:

Ngoại hòa mình vào thiên nhiên, nhẹ nhàng và hiển hiện như mây trời. 

Mở rộng

- Điệp ngữ (hay điệp từ) là một biện pháp tu từ trong văn học, trong đó tác giả lặp lại một từ, một cụm từ hoặc cả một câu với dụng ý cụ thể nhằm tăng tính biểu cảm cho đoạn văn, đoạn thơ.

- Tác dụng của điệp ngữ: nhấn mạnh, tạo nhịp điệu, tăng tính biểu cảm.

- Phân loại điệp ngữ:

+ Điệp ngữ cách quãng

+ Điệp ngữ nối tiếp

+ Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp vòng)

Link tham khảo: Điệp ngữ là gì? Tác dụng của điệp ngữ

Câu 10
Xem lời giải
Phương pháp giải

Phân định rõ tầng nghĩa bề mặt dựa trên câu chữ (tường minh) và tầng nghĩa sâu kín, kín đáo được gợi ra từ hiện thực đó (hàm ẩn). 

Lời giải chi tiết

- Nghĩa tường minh: NVTT về lại nhà bà, nhưng chỉ thấy cây cau, dây trầu không có người chăm sóc.

- Nghĩa hàm ẩn: NVTT về lại nhà bà, nỗi buồn, sự mất mát khi không còn bà khiến nhân vật trữ tình cảm nhận nỗi buồn, sự mất mát đó như bao trùm không gian, cảnh vật. Bà không còn nữa, những loài cây gắn bó với bà cũng như héo úa, thiếu sức sống, như mất mát…

Giải thích:

Nhà thơ mượn sự tàn tạ của hai loài cây tri kỷ với người già để nói giảm nói tránh về sự ra đi của ngoại, khiến nỗi đau trở nên trầm lắng nhưng thấm sâu. 

Mở rộng

- Nghĩa của từ là nội dung (sự vật, tính chất, hoạt động, quan hệ…) mà từ biểu thị.

- Có thể hiểu nghĩa của từ chính là nội dung mà từ biểu thị để giúp chúng ta có thể hiểu và nhận diện được nội dung từ đó.

Link tham khảo: Nghĩa của từ

Câu 11
Xem lời giải
Phương pháp giải

Rút ra bài học từ sự thức tỉnh muộn màng của nhân vật trữ tình

Lời giải chi tiết

- Nối nuối tiếc, ân hận: nuối tiếc vì đã không hiểu được thời gian qua mau, bà đã già nên không trân trọng khi ở bên bà; ân hận vì khi trưởng thành đã không còn bà nữa

- Cách yêu thương:

+ Trân trọng những ngày tháng ở bên ông bà, cha mẹ.

+ Luôn lắng nghe lời dạy bảo của ông bà, cha mẹ.

+ Quan tâm, yêu thương ông bà, cha mẹ bằng hành động, lời nói cụ thể: nói năng lễ phép, chăm sóc…

+…

Giải thích:

Học sinh có thể tùy biến lập luận, đảm bảo cấu trúc ngắn gọn và chân thành 

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?


Bình chọn:
4 trên 3 phiếu
Bài tiếp theo

>> Xem thêm

Luyện Bài Tập Trắc nghiệm Văn 9 - Xem ngay

Báo lỗi - Góp ý
BÌNH LUẬN
*Bình luận sẽ hiển thị sau khi được duyệt

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...

Các bài khác cùng chuyên mục


App Loigiaihay trên google play store App Loigiaihay trên apple store

Hãy viết chi tiết giúp Loigiaihay.com

Vui lòng để lại thông tin để ad có thể liên hệ với em nhé!

Vấn đề em gặp phải là gì ?

Hãy viết chi tiết giúp Loigiaihay.com

Cảm ơn bạn đã sử dụng Loigiaihay.com. Đội ngũ giáo viên cần cải thiện điều gì để bạn cho bài viết này 5* vậy?

Vui lòng để lại thông tin để ad có thể liên hệ với em nhé!

Copyright © 2021 loigiaihay.com

DMCA.com Protection Status
App Loigiaihay trên apple store App Loigiaihay trên google play store
Gửi bài tập - Có ngay lời giải