200+ đề đọc hiểu Văn 9 | Luyện đề đọc hiểu lớp 9 80+ Đề đọc hiểu Văn bản nghị luận - Luyện đề đọc hiể..

Đọc hiểu Sức gợi tả của hình ảnh trong bài thơ "Thu điếu" (Trần Đình Sử) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9


Mở đầu bài thơ, tác giả đã cho thấy một cảnh câu cá với ao thu và thuyền câu. Chiếc thuyền bé tẻo teo làm cho ao trở nên rộng: Ao thu lạnh lẽo nước trong veo, Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo

Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

SỨC GỢI TẢ CỦA HÌNH ẢNH TRONG BÀI THƠ “THU ĐIẾU”

Mở đầu bài thơ, tác giả đã cho thấy một cảnh câu cá với ao thu và thuyền câu.

Chiếc thuyền bé tẻo teo làm cho ao trở nên rộng:

Ao thu lạnh lẽo nước trong veo,

Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo.

Nhưng cái đáng chú ý trong cảnh này là không khí “lạnh lẽo” của mùa thu và làn nước “trong veo”, gợi ra một khung cảnh thật tinh khiết. Cả ao và thuyền như chỉ gợi ra cảnh câu cá, đúng hơn là một biểu trưng câu cá, tưởng như cảnh câu cá xinh xắn giữa một hòn non bộ nào. Nghĩa là nước trong, thuyền bé, gợi ra một cái thú chơi thanh tao, thoát tục, chứ không phải cuộc làm ăn kiếm lợi của ngư ông.

Phong cảnh ao thu thật tươi tắn và yên tĩnh:

Sóng biếc theo làn hơi gợn tí,

Là vàng trước gió khẽ đưa vèo.

Hai câu thơ dùng nét động để miêu tả cảnh tĩnh. “Sóng biếc” tương phản với “lá vàng” làm cho màu sắc sáng tươi, nổi bật, mĩ lệ.

Nhưng đáng chú ý hơn là không khí vắng lặng như ngự trị không gian. Sóng biếc theo làn gió nhẹ chỉ hơi gợn một tí, một cái gợn rất mơ hồ, phải chú ý lắm mới thấy rõ. Có lẽ do thuyền câu bất động. Còn chiếc lá vàng rơi vừa sẽ, vừa nhanh (“khẽ đưa vèo”), không gây được một xao động nhỏ nào trong cái tĩnh mịch chung quanh.

Tầng mây lơ lửng trời xanh ngắt,

Ngõ trúc quanh co khách vắng teo.

“Tầng mây lơ lửng” ở giữa trời, chứng tỏ trời trong xanh, yên tĩnh cao vút thăm thẳm như mở ra chiều cao sâu vô tận. “Ngõ trúc quanh co’, chứng tỏ ngõ dài, uốn khúc, có chiều sâu và vẫn “vắng teo”. Cả hai chiều không gian cao, rộng đều vắng lặng hầu như tuyệt đối.

“Khách” là người khác, đối lại với chủ. “Khách vắng teo” là biểu trưng cho khung cảnh thanh tao, thoát tục như trong thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm: “Ta dại ta tìm nơi vắng vẻ/ Người khôn, người đến chốn lao xao”. “Khách vắng teo” chứng tỏ ông câu cá hình như hoàn toàn làm chủ khung cảnh nên thơ, vắng lặng của mình. [...]

(Trần Đình Sử, Thu điếu (trích), in trong Đọc văn học văn, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2001)

Câu 1

Đoạn trích trên thuộc kiểu văn bản nào?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc nhan đề, xác định mục đích của văn bản và cách triển khai nội dung.

Lời giải chi tiết

Đoạn trích thuộc kiểu văn bản nghị luận.

Giải thích:

Văn bản đưa ra nhận định về sức gợi tả của hình ảnh trong bài thơ Thu điếu, sử dụng lí lẽ và dẫn chứng từ tác phẩm để phân tích, làm sáng tỏ ý kiến của người viết. Đây là đặc trưng của văn bản nghị luận.

Mở rộng

- Văn nghị luận là thể loại văn được viết ra nhằm xác lập cho người đọc, người nghe một tư tưởng, tưởng tượng nào đó đối với các sự việc, hiện tượng trong đời sống hay trong văn học bằng các lập luận

- Mục đích của văn bản nghị luận là để thuyết phục người đọc, người nghe về ý kiến, quan điểm của người viết trước một vấn đề đời sống hoặc văn học.

- Nội dung chính của văn bản nghị luận là ý kiến, quan điểm mà người viết muốn thuyết phục người đọc.

- Mọi vấn đề của đời sống xã hội, văn học, nghệ thuật, khoa học,… đều có thể được nêu ra để bàn trong văn bản nghị luận.

- Trong văn bản nghị luận, phương thức biểu đạt chính là nghị luận

Link tham khảo: Văn nghị luận là gì? Các yếu tố cơ bản trong văn bản nghị luận

Câu 2

Nêu vấn đề chính được nói đến trong đoạn trích trên.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định nhan đề và nội dung trọng tâm của đoạn trích.

Lời giải chi tiết

Vấn đề chính được nói đến trong đoạn trích là sức gợi tả của các hình ảnh trong bài thơ Thu điếu của Nguyễn Khuyến, qua đó làm nổi bật vẻ đẹp thanh sơ, tĩnh lặng của cảnh thu và thú câu cá thanh tao.

Giải thích:

Toàn bộ đoạn trích tập trung phân tích các hình ảnh: ao thu, thuyền câu, sóng biếc, lá vàng, tầng mây, ngõ trúc... để làm rõ giá trị gợi hình, gợi cảm của bức tranh mùa thu trong bài thơ.

Mở rộng

Luận đề trong văn bản nghị luận là vấn đề chính (về tác phẩm, tác giả, thể loại,…) được bàn luận trong văn bản, thường thể hiện ở nhan đề, phần mở đầu hoặc được suy luận từ toàn bộ văn bản.

Một số link tham khảo:

Văn bản nghị luận là gì? Các yếu tố cơ bản trong văn bản nghị luận

Luận đề, luận điểm, lí lẽ, bằng chứng trong văn bản nghị luận

Câu 3

Nhận xét những lí lẽ, dẫn chứng được sử dụng trong đoạn văn sau:

“Chiếc thuyền bé tẻo teo làm cho ao trở nên rộng:

Ao thu lạnh lẽo nước trong veo,

Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo.

Nhưng cái đáng chú ý trong cảnh này là không khí “lạnh lẽo” của mùa thu và làn nước “trong veo”, gợi ra một khung cảnh thật tinh khiết. Cả ao và thuyền như chỉ gợi ra cảnh câu cá, đúng hơn là một biểu trưng câu cá, tưởng như cảnh câu cá xinh xắn giữa một hòn non bộ nào. Nghĩa là nước trong, thuyền bé, gợi ra một cái thú chơi thanh tao, thoát tục, chứ không phải cuộc làm ăn kiếm lợi của ngư ông.”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định lí lẽ và dẫn chứng, sau đó nhận xét về tính phù hợp và sức thuyết phục.

Lời giải chi tiết

- Đoạn văn sử dụng lí lẽ rõ ràng, hợp lí kết hợp với dẫn chứng tiêu biểu, chính xác.

+ Dẫn chứng là hai câu thơ:

"Ao thu lạnh lẽo nước trong veo,

Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo."

+ Lí lẽ là việc phân tích ý nghĩa của các từ ngữ "lạnh lẽo", "trong veo", "bé tẻo teo" để khẳng định bức tranh thu trong trẻo, thanh tĩnh; hình ảnh ao thu và thuyền câu gợi thú câu cá thanh tao, thoát tục chứ không phải mưu sinh.

Giải thích:

Lí lẽ được triển khai theo trình tự từ dẫn chứng → phân tích → nhận xét, bám sát từng chi tiết nghệ thuật của bài thơ nên có sức thuyết phục cao, giúp người đọc hiểu rõ giá trị biểu cảm của hình ảnh thơ.

Mở rộng

- Lí lẽ trong văn bản nghị luận là những điều được nêu ra một cách có căn cứ, hợp lô-gic để làm rõ tính đúng đắn của luận điểm. Có thể đan xen yếu tố biểu cảm, nhưng cần chặt chẽ, khúc chiết, sắc bén, tránh dài dòng và cảm tính

- Bằng chứng trong văn bản nghị luận là những câu văn, đoạn văn, dòng thơ, chi tiết, hình ảnh,… được dẫn từ tác phẩm văn học; hoặc những tài liệu, trích dẫn liên quan được dùng để làm sáng tỏ cho luận điểm.

Một số link tham khảo:

Văn bản nghị luận là gì? Các yếu tố cơ bản trong văn bản nghị luận

Luận đề, luận điểm, lí lẽ, bằng chứng trong văn bản nghị luận

Câu 4

Phân tích tác dụng của 01 biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn sau: “Cả ao và thuyền như chỉ gợi ra cảnh câu cá, đúng hơn là một biểu trưng câu cá, tưởng như cảnh câu cá xinh xắn giữa một hòn non bộ nào.”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định biện pháp tu từ, sau đó phân tích tác dụng đối với nội dung và nghệ thuật.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ so sánh:

- Tác dụng:

+ Giúp người đọc hình dung cảnh câu cá hiện lên nhỏ nhắn, tinh tế và hài hòa như một hòn non bộ.

+ Qua đó nhấn mạnh vẻ đẹp thanh nhã, yên bình, tĩnh lặng của bức tranh mùa thu, đồng thời làm nổi bật thú câu cá mang tính thưởng ngoạn, thanh cao chứ không nhằm mục đích mưu sinh.

Giải thích:

Việc so sánh cảnh câu cá trên ao và thuyền với cảnh câu cá trên một hòn non bộ khiến hình ảnh trở nên sinh động, giàu sức gợi, giúp người đọc cảm nhận rõ hơn vẻ đẹp tinh khiết và nên thơ của không gian trong Thu điếu.

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 5

Từ đoạn trích trên, hãy viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) nêu cảm nhận của em về một hình ảnh đặc sắc trong bài thơ Thu điếu (Nguyễn Khuyến).

Xem lời giải
Phương pháp giải

Lựa chọn một hình ảnh tiêu biểu trong bài thơ, nêu cảm nhận về vẻ đẹp và ý nghĩa của hình ảnh đó.

Lời giải chi tiết

Em ấn tượng nhất với hình ảnh "lá vàng trước gió khẽ đưa vèo" trong bài thơ Thu điếu. Chỉ bằng một chiếc lá vàng rơi, Nguyễn Khuyến đã gợi lên vẻ đẹp đặc trưng của mùa thu với sự nhẹ nhàng và tĩnh lặng. Tính từ "khẽ" kết hợp với động từ "vèo" diễn tả chiếc lá rơi rất nhanh nhưng vẫn vô cùng mềm mại, khiến không gian càng trở nên yên ắng. Hình ảnh ấy không chỉ làm nổi bật vẻ đẹp thanh sơ của cảnh thu mà còn gợi cảm giác man mác, trầm buồn trong tâm hồn nhà thơ. Qua đó, em cảm nhận được tình yêu thiên nhiên và nghệ thuật miêu tả tinh tế của Nguyễn Khuyến.

Giải thích:

Đoạn văn đã lựa chọn một hình ảnh cụ thể, nêu được đặc điểm nghệ thuật, ý nghĩa biểu cảm và cảm nhận của người viết theo đúng yêu cầu đề bài.


Bình chọn:
4.9 trên 7 phiếu

>> Xem thêm

Luyện Bài Tập Trắc nghiệm Văn 9 - Xem ngay

BÌNH LUẬN

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...
Gửi bài tập - Có ngay lời giải