200+ đề đọc hiểu Văn 9 | Luyện đề đọc hiểu lớp 9 80+ Đề đọc hiểu Thơ tự do - Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Đọc hiểu Tấc đất Thành Cổ (Phạm Đình Lân) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9


Nhẹ bước chân và nói khẽ thôi Cho đồng đội tôi nằm yên dưới cỏ Trời cũng tự trong xanh và lộng gió Dẫu ồn ào đừng lay mạnh hàng cây

Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

TẤC ĐẤT THÀNH CỔ

Phạm Đình Lân

Nhẹ bước chân và nói khẽ thôi

Cho đồng đội tôi nằm yên dưới cỏ

Trời cũng tự trong xanh và lộng gió

Dẫu ồn ào đừng lay mạnh hàng cây

 

Nhẹ bước chân và nói khẽ thôi

Thành cổ rộng sao đồng đội tôi nằm chật

Mỗi tấc đất là một cuộc đời có thật

Cho hôm nay tôi đến nghẹn ngào

 

Bạn nằm lại nơi này, nơi nao?

Phía đông thành, tây thành hay dưới dòng Thạch Hãn

Tám mươi mốt ngày đêm đất trời ken dày bom đạn

Cát trắng rang vàng, nghiêng lệch cả dòng sông

 

Thắp một nén nhang và khóc ít thôi

Tôi thầm nhủ lòng mình như vậy

Để một phút lắng lòng nghe bạn gọi

Bạn nằm lại nơi nào bạn ơi?

 

Bạn nằm lại nơi đồng đất quê hương

Nơi chiến tuyến lằn ranh sông Bến Hải

Súng trong tay và đôi mắt rực lửa

Trút hận xuống đầu thù rồi ngã xuống bình yên

Nhẹ bước chân và nói khẽ thôi

Cho đồng đội tôi nằm yên dưới cỏ

Trời Quảng Trị trong xanh và lộng gió

Ru mãi bài ca Bất tử đến vô cùng.

Tháng 7-2002

 

(Nguồn Internet: WWW.gocnhin.net)

Câu 1

Nhân vật trữ tình trong bài thơ là ai?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ bài thơ, chú ý các đại từ xưng hô được sử dụng trong văn bản; xác định chủ thể đang trực tiếp bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ trước sự hi sinh của đồng đội; từ đó xác định nhân vật trữ tình của bài thơ.

Lời giải chi tiết

Nhân vật trữ tình trong bài thơ: Tôi

Giải thích:

Nhân vật trữ tình là người trực tiếp bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ trong bài thơ. Trong tác phẩm, tác giả sử dụng đại từ xưng hô “tôi” và bày tỏ nỗi xúc động, đau xót, lòng biết ơn và sự tưởng nhớ trước sự hi sinh của những người đồng đội đã ngã xuống tại Thành Cổ Quảng Trị.

Mở rộng

Nhân vật trữ tình (còn gọi là chủ thể trữ tình) là người trực tiếp bộc lộ rung động và tình cảm trong bài thơ trước một khung cảnh hoặc sự tình nào đó. Nhân vật trữ tình có mối liên hệ mật thiết với tác giả song không hoàn toàn đồng nhất với tác giả.

Link tham khảo: Thơ trữ tình là gì? Đặc điểm của thơ trữ tình

Câu 2

Liệt kê những từ ngữ, hình ảnh gợi vùng đất Quảng Trị?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc lại toàn bộ bài thơ, tìm những từ ngữ, hình ảnh chỉ địa danh, sự kiện lịch sử hoặc những nét đặc trưng gắn với vùng đất Quảng Trị; liệt kê các chi tiết tiêu biểu xuất hiện trong văn bản.

Lời giải chi tiết

Liệt kê một số từ ngữ, hình ảnh gợi vùng đất Quảng Trị: “Thành Cổ, dòng Thạch Hãn, tám mươi mốt ngày đêm, sông Bến Hải, trời Quảng Trị”.

Giải thích:

Các hình ảnh “Thành Cổ”, “dòng Thạch Hãn”, “tám mươi mốt ngày đêm”, “sông Bến Hải”, “trời Quảng Trị” đều gắn liền với vùng đất Quảng Trị anh hùng. Đây là những địa danh và sự kiện lịch sử nổi tiếng, gợi nhớ cuộc chiến đấu vô cùng ác liệt của quân và dân ta trong kháng chiến chống Mĩ.

Mở rộng

- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Các yếu tố trong thơ

Câu 3

Nêu tác dụng của câu hỏi tu từ được sử dụng trong những câu thơ sau:

“Bạn nằm lại nơi này, nơi nao?

Phía đông thành, tây thành hay dưới dòng Thạch Hãn

Tám mươi mốt ngày đêm đất trời ken dày bom đạn

Cát trắng rang vàng, nghiêng lệch cả dòng sông”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Xác định biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn thơ; đặt câu hỏi tu từ vào ngữ cảnh cụ thể của bài thơ để phân tích giá trị biểu đạt về nội dung và cảm xúc; chỉ ra tác dụng đối với việc thể hiện tâm trạng nhân vật trữ tình và chủ đề tác phẩm.

Lời giải chi tiết

- Câu hỏi tu từ: “Bạn nằm lại nơi này, nơi nao?”

- Tác dụng:

+ Tạo giọng điệu da diết cho những câu thơ; nhấn mạnh hiện thực khốc liệt của chiến tranh, biết bao chiến sĩ đã ngã xuống nơi đây, hoà bình lập lại rồi mà đồng đội chưa thể xác định được chỗ các anh nằm nghỉ;

+ Tô đậm nỗi xót xa, trăn trở, đau đáu của nhân vật trữ tình…

Giải thích:

Câu hỏi tu từ "Bạn nằm lại nơi này, nơi nao?" không nhằm tìm kiếm câu trả lời cụ thể mà thể hiện nỗi day dứt, đau đáu của nhân vật trữ tình trước sự hi sinh của đồng đội. Sau cuộc chiến, biết bao chiến sĩ đã ngã xuống mà không xác định được nơi an nghỉ chính xác. Câu hỏi ấy vang lên như một lời gọi tha thiết, chứa đựng sự tiếc thương sâu sắc và lòng biết ơn đối với những người đã hiến dâng tuổi trẻ cho Tổ quốc.

Mở rộng

- Câu hỏi tu từ là câu hỏi không dùng để hỏi mà để khẳng định, phủ định, bộc lộ cảm xúc,…

- Câu hỏi tu từ được sử dụng nhằm đạt một số hiệu quả giao tiếp như tăng sắc thái biểu cảm, biểu đạt ý nghĩa một cách tế nhị, uyển chuyển.

- Đặc điểm của câu hỏi tu từ:

+ Hình thức như một câu nghi vấn, có dấu chấm hỏi kết thúc câu

+ Mục đích: nhằm khẳng định, nhấn mạnh nội dung, ý nghĩa

+ Thông tin truyền tải dễ hiểu, mang ý nghĩa tượng trưng

+ Cách dùng: theo lối nói ẩn dụ, thể hiện sắc thái biểu đạt

+ Có thể mang hàm ý phủ định

Link tham khảo: Câu hỏi tu từ là gì? Đặc điểm của câu hỏi tu từ

Câu 4

Anh/Chị hiểu thế nào về ý nghĩa của câu thơ sau: “Mỗi tấc đất là một cuộc đời có thật”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ câu thơ, chú ý các từ ngữ mang ý nghĩa biểu tượng hoặc hàm ý sâu sắc. Phân tích nghĩa đen, nghĩa hàm ẩn của hình ảnh thơ, sau đó liên hệ với hoàn cảnh lịch sử và nội dung toàn bài để làm rõ ý nghĩa câu thơ.

Lời giải chi tiết

Câu thơ với cấu trúc “Mỗi … là một” cùng với từ khẳng định có thật đã nhấn mạnh sự khốc liệt của chiến tranh. Nơi đây, để bảo vệ từng tấc đất đã có biết bao chiến sĩ đã ngã xuống. Đồng thời nhấn mạnh niềm xót xa của nhân vật trữ tình trước sự hi sinh của đồng đội, trước sự mất mát quá lớn của dân tộc.

Giải thích:

“Tấc đất” không còn là đơn vị đo diện tích thông thường mà trở thành biểu tượng cho sự hi sinh của các chiến sĩ. Mỗi phần đất nơi Thành Cổ đều thấm máu và sự hi sinh của những con người bằng xương bằng thịt. Câu thơ vừa tái hiện sự khốc liệt của chiến tranh, vừa thể hiện niềm xúc động, đau xót và lòng tri ân sâu sắc của tác giả đối với những người đã ngã xuống.

Mở rộng

- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.

- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...

- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 5

Nêu cảm xúc của tác giả trong những dòng thơ sau:

“Bạn nằm lại nơi này, nơi nao?

Phía đông thành, tây thành hay dưới dòng Thạch Hãn

Tám mươi mốt ngày đêm đất trời ken dày bom đạn

Cát trắng rang vàng, nghiêng lệch cả dòng sông.”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ đoạn thơ, chú ý các từ ngữ, hình ảnh và giọng điệu biểu cảm. Phân tích những chi tiết gợi sự hi sinh, mất mát và hoàn cảnh chiến đấu ác liệt để xác định cảm xúc chủ đạo của nhân vật trữ tình. Từ đó khái quát thành những trạng thái tình cảm nổi bật được thể hiện trong đoạn thơ.

Lời giải chi tiết

- Cảm xúc của tác giả:

+ Xót xa, trăn trở, đau đớn, căm phẫn;

+ Những câu thơ đã gợi lên nỗi lòng của tác giả về mảnh đất đã ghi dấu bao sự hi sinh, mất mát của bạn bè, đồng đội. Tái hiện những ngày tháng ác liệt - tám mươi mốt ngày đêm - giặc Mĩ rải bom dày đặc trên đất trời Thành Cổ, làm thay đổi cả thiên nhiên – những điều tưởng như bất biến, cát như được rang vàng, dòng sông như nghiêng lệch hẳn đi; nhân vật trữ tình thể hiện tâm trạng đau đớn trước những đau thương, mất mát mà cả thiên nhiên và con người phải gánh chịu, thể hiện niềm căm phẫn trước tội ác của giặc Mĩ.

Giải thích:

Những câu thơ thể hiện nỗi đau đớn, xót xa và niềm tiếc thương vô hạn của tác giả trước sự hi sinh của đồng đội. Hình ảnh “Tám mươi mốt ngày đêm đất trời ken dày bom đạn” gợi lại cuộc chiến đấu vô cùng ác liệt tại Thành Cổ Quảng Trị. Không chỉ con người chịu tổn thất mà thiên nhiên cũng như bị tàn phá: “Cát trắng rang vàng, nghiêng lệch cả dòng sông”. Trước hiện thực ấy, nhân vật trữ tình vừa đau xót trước những mất mát lớn lao, vừa căm phẫn trước tội ác chiến tranh đã gây ra cho con người và quê hương.

Mở rộng

- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc. 

- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);... 

- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 6

Qua bài thơ trên, anh/chị rút ra bài học sâu sắc nhất đối với bản thân và giải thích lí do.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc và cảm nhận nội dung, tư tưởng của bài thơ. Xác định thông điệp hoặc giá trị có ý nghĩa sâu sắc nhất đối với bản thân. Trình bày bài học rút ra, đồng thời lí giải vì sao bài học đó có ý nghĩa đối với nhận thức và hành động của mình.

Lời giải chi tiết

Sau khi đọc bài thơ “Tấc đất thành cổ”, điều khiến em xúc động và ghi nhớ sâu sắc nhất chính là thông điệp về lòng biết ơn và sự trân trọng đối với những người lính đã ngã xuống vì sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc. Hòa bình mà chúng ta đang hưởng hôm nay là kết quả của biết bao hy sinh, mất mát mà các thế hệ cha anh đã trải qua. Họ - những người lính kiên cường - đã để lại cho đất nước một cuộc sống yên bình, hạnh phúc. Nhờ có họ, chúng ta mới được sống trong tự do, được học hành, được đóng góp sức mình cho đất nước. Những người anh hùng ấy đã lặng thầm cống hiến cả tuổi trẻ, thậm chí đánh đổi cả tính mạng vì độc lập, tự do của dân tộc. Chính vì vậy, chúng ta cần khắc ghi công lao to lớn ấy, học tập tinh thần quả cảm và ý chí kiên cường của họ để tiếp tục xây dựng, gìn giữ và bảo vệ quê hương đất nước.

Giải thích:

Bài học về lòng biết ơn được rút ra từ chính những hình ảnh, cảm xúc và suy tư trong bài thơ. Khi đọc những câu thơ viết về sự hi sinh của các chiến sĩ tại Thành Cổ Quảng Trị, người đọc cảm nhận được rằng nền hòa bình hôm nay không tự nhiên mà có. Đó là thành quả được đánh đổi bằng máu xương, tuổi trẻ và cả cuộc đời của biết bao người lính. Vì vậy, mỗi chúng ta cần sống có trách nhiệm hơn với bản thân, gia đình và đất nước để xứng đáng với những hi sinh ấy.

Mở rộng

Thông điệp (của văn bản) là ý tưởng quan trọng nhất, là bài học, cách ứng xử mà tác giả muốn gửi đến người đọc.

Link tham khảo: Thông điệp là gì?

Câu 7
Xem lời giải
Phương pháp giải

Khái quát nội dung toàn bài dựa trên mạch cảm xúc thương xót, tri ân và ngợi ca.

Lời giải chi tiết

Chủ đề của văn bản: Bài thơ thể hiện lòng tri ân sâu sắc và niềm xúc động thiêng liêng của người sống đối với những người lính đã ngã xuống tại Thành cổ Quảng Trị. Đồng thời, ca ngợi tinh thần chiến đấu anh dũng và sự hi sinh bất tử của các anh hùng liệt sĩ vì nền độc lập, tự do của Tổ quốc.

Giải thích:

Toàn bộ bài thơ là tiếng lòng nghẹn ngào, bước chân khẽ khàng và khúc ca ru các liệt sĩ ngủ yên trong lòng đất mẹ Quảng Trị. 

Mở rộng

- Chủ đề là vấn đề chính hoặc ý tưởng trung tâm mà một tác phẩm văn học, nghệ thuật, hoặc bài viết muốn truyền tải đến người đọc hoặc người xem.

- Chủ đề thường phản ánh những suy nghĩ, cảm xúc, và quan điểm của tác giả về một vấn đề cụ thể trong cuộc sống hoặc xã hội.

- Để xác định chủ đề, thường phải trả lời câu hỏi: Vấn đề cơ bản mà tác phẩm nêu lên là gì? Cần phải hiểu rõ nội dung mới xác định đúng chủ đề của bài.

Link tham khảo: Chủ đề và cách xác định chủ đề


Bình chọn:
4.9 trên 7 phiếu
Bài tiếp theo

>> Xem thêm

Luyện Bài Tập Trắc nghiệm Văn 9 - Xem ngay

Báo lỗi - Góp ý
BÌNH LUẬN
*Bình luận sẽ hiển thị sau khi được duyệt

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...

Các bài khác cùng chuyên mục


App Loigiaihay trên google play store App Loigiaihay trên apple store

Hãy viết chi tiết giúp Loigiaihay.com

Vui lòng để lại thông tin để ad có thể liên hệ với em nhé!

Vấn đề em gặp phải là gì ?

Hãy viết chi tiết giúp Loigiaihay.com

Cảm ơn bạn đã sử dụng Loigiaihay.com. Đội ngũ giáo viên cần cải thiện điều gì để bạn cho bài viết này 5* vậy?

Vui lòng để lại thông tin để ad có thể liên hệ với em nhé!

Copyright © 2021 loigiaihay.com

DMCA.com Protection Status
App Loigiaihay trên apple store App Loigiaihay trên google play store
Tra từ điển Anh - Việt