Đọc hiểu Những cánh đồng mùa thu (Bình Nguyên Trang) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Từng thời điểm của cánh đồng mùa thu hiện lên trong cảm nhận của nhân vật trữ tình:

- Khi cánh đồng mùa thu trổ bông: những bông lúa có hình dáng như cầu vồng, vươn lên đầy sức sống.

- Khi cánh đồng lúa chín: cả cánh đồng ngập tràn sắc vàng, ánh ngời một màu no ấm.

- Khi cánh đồng lúa vào thời điểm thu hoạch: cánh đồng chìm trong giấc ngủ cô đơn khi hạt lúa theo bàn tay người lao động về nhà; thấm thía những nhọc nhằn, lam lũ của người gieo hạt.

Giải thích:

Bài thơ khắc họa cánh đồng theo dòng thời gian của một mùa vụ. Từ lúc lúa trổ bông đến khi lúa chín vàng rồi được thu hoạch, mỗi thời điểm đều mang một vẻ đẹp riêng. Nếu đầu bài thơ là sức sống, niềm hi vọng thì cuối bài lại là cảm giác trống trải, lặng lẽ sau khi mùa gặt kết thúc.

- Biện pháp tu từ nhân hóa: “cánh đồng cô đơn, ngủ lịm; hạt lúa bồi hồi, phơi mình.”

- Tác dụng:

+ Khắc họa sinh động trạng thái, vẻ đẹp của cánh đồng, hạt lúa, của thiên nhiên trong mùa thu. Cánh đồng, hạt lúa có hành động, tâm trạng, cảm xúc giống như con người trong mùa thu hoạch.

+ Thể hiện tâm trạng bâng khuâng, bồi hồi, xúc động của nhân vật trữ tình trước hình ảnh cánh đồng cô đơn, bị bỏ quên giữa tháng mười; trước hình ảnh hạt thóc vàng phơi mình trên sân trong mùa thu hoạch; cùng nỗi nhọc nhằn, vất vả của những người nông dân.

+ Giúp câu thơ, đoạn thơ trở nên sinh động, giàu hình ảnh, giàu giá trị biểu cảm.

Giải thích:

Tác giả đã gán cho cánh đồng và hạt lúa những trạng thái vốn chỉ thuộc về con người như "cô đơn", "ngủ lịm", "bồi hồi". Nhờ đó, thiên nhiên không còn vô tri mà trở thành một người bạn có cảm xúc. Hình ảnh cánh đồng "cô đơn" sau mùa gặt khiến người đọc cảm nhận được sự trống vắng khi những bông lúa đã rời đồng. Còn hạt lúa "bồi hồi" như đang lưu luyến hành trình từ đồng ruộng về sân phơi, gợi bao vất vả của người nông dân. Qua biện pháp nhân hóa, tác giả bộc lộ tình yêu quê hương và sự trân trọng đối với lao động.

Ý nghĩa biểu tượng của hình ảnh những cánh đồng mùa thu và tháng mười cứ đến rồi đi trong bài thơ:

- Những cánh đồng mùa thu (mùa thu hoạch): biểu tượng cho bức tranh thiên nhiên, cuộc sống sinh động; cho thành quả ngọt ngào sau những tháng ngày vất vả, gian lao...

- Tháng mười cứ đến rồi đi: biểu tượng cho sự chảy trôi miên viễn của thời gian; cho quy luật bất biến của tạo vật và cuộc sống con người...

Giải thích:

Những cánh đồng mùa thu là nơi kết tinh mồ hôi, công sức và hi vọng của người nông dân; là biểu tượng của sự sống, của mùa màng bội thu và cuộc sống no đủ. Hình ảnh "tháng mười cứ đến rồi đi" nhắc nhở rằng thời gian luôn trôi, các mùa vụ nối tiếp nhau theo quy luật của thiên nhiên. Mỗi mùa thu hoạch đi qua đều để lại phía sau biết bao vất vả, hi sinh của người lao động. Qua đó, tác giả gửi gắm niềm trân trọng đối với lao động và nhắc nhở về quy luật bất biến của cuộc sống.

- Bài học rút ra từ câu thơ Con chim chào mào ăn rồi nhả hạt: Mỗi người cần có lòng biết ơn, trân trọng công sức lao động của người khác...

- Bài học rút ra từ câu thơ Những bông lúa cầu vồng vươn ngút mắt: Mỗi người cần có ý chí, nghị lực; tinh thần lạc quan để vươn lên, hướng tới ánh sáng của những điều tốt đẹp...

- Bài học rút ra từ câu thơ Lo âu bàn tay đợi hạt vuông tròn: Mỗi người cần có lòng kiên trì, nhẫn nại vượt qua mọi gian nan, vất vả; hi vọng vào những thành quả tốt đẹp phía trước...

Giải thích:

Đoạn thơ khắc họa hành trình từ khi hạt lúa được gieo trồng đến lúc kết thành hạt chắc. Đó cũng là hành trình của sự kiên trì, hi vọng và nỗ lực không ngừng. Vì vậy, mỗi người cần biết quý trọng sức lao động, không lãng phí thành quả do người khác làm ra; đồng thời phải kiên trì, cố gắng, sống lạc quan để đạt được kết quả tốt đẹp như những bông lúa chín vàng trên cánh đồng.