Đọc hiểu Khúc dân ca (Nguyễn Duy) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Con cò bay lả bay la Theo câu quan họ bạy ra chiến trường Nghe ai hát giữa núi non

Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

Con cò bay lả bay la

Theo câu quan họ bạy ra chiến trường

Nghe ai hát giữa núi non

Mà hương đồng cứ rập rờn trong mây

Nghìn năm trên dải đất này

Cũ sao được cánh cò bay la đà

Cũ sao được sắc mây xa

Cũ sao được khúc dân ca quê mình!

III

Cò bay bằng cánh trắng tinh

Lúa thơm bằng phấn hương lành ai ơi

Xây trôi bằng gió của trời

Là ta, ta hát những lời của ta?

(Khúc dân ca - Nguyễn Duy, Cát trắng, NXB Quân đội nhân dân, 1973)

Câu 1

Bài thơ trên được viết theo thể thơ nào?

Phương pháp giải

Đọc kĩ văn bản, chú ý đặc điểm số tiếng trong mỗi dòng thơ, cách sắp xếp các câu thơ và quy luật gieo vần giữa các dòng. Thể thơ lục bát thường gồm một câu sáu tiếng nối với một câu tám tiếng, tiếng cuối của câu sáu hiệp vần với tiếng thứ sáu của câu tám, tiếng cuối câu tám lại nối vần với câu sáu tiếp theo.

Lời giải chi tiết

Thể thơ lục bát

Giải thích:

Trong bài thơ, các dòng thơ được tổ chức theo cặp sáu tiếng – tám tiếng rất rõ ràng:

“Con cò bay lả bay la” (6 tiếng)
“Theo câu quan họ bay ra chiến trường” (8 tiếng).

Ngoài ra, bài thơ còn có cách gieo vần mềm mại, nhịp nhàng đúng với đặc trưng của thể thơ lục bát truyền thống

Câu 2

Em hiểu như thế nào về ý nghĩa của cụm từ “lời của ta” trong câu

thơ “Là ta, ta hát những lời của ta”?

Xem lời giải

Câu 3

Chỉ ra và nêu hiệu quả của biện pháp tu từ được sử dụng trong

đoạn thơ:

Nghìn năm trên dải đất này

Cũ sao được cánh cò bay la đà

Cũ sao được sắc mây xa

Cũ sao được khúc dân ca quê mình!

Xem lời giải

Phương pháp giải

Đọc kĩ đoạn thơ, xác định những từ ngữ hoặc cấu trúc được lặp lại để nhận diện biện pháp tu từ. Sau đó phân tích tác dụng của biện pháp ấy trong việc biểu đạt nội dung, cảm xúc và tạo nhạc điệu cho đoạn thơ.

Lời giải chi tiết

- Biện pháp tu từ được sử dụng trong đoạn thơ là phép điệp (điệp từ/ điệp cấu trúc)

- Hiệu quả:

+ Khẳng định những câu hát dân ca không bao giờ lạc hậu, xưa cũ.

+ Thể hiện niềm tin vào sức sống bền bỉ mãnh liệt của dân ca nói riêng và những giá trị văn hóa truyền thống nói chung.

+ Tạo cho lời thơ âm điệu tha thiết.

Giải thích:

Việc lặp lại liên tiếp cụm từ “Cũ sao được” giống như một lời khẳng định chắc chắn rằng những giá trị đẹp đẽ của quê hương, dân tộc sẽ mãi trường tồn theo năm tháng. Hình ảnh “cánh cò”, “sắc mây”, “khúc dân ca” đều là những biểu tượng quen thuộc của văn hóa và tâm hồn Việt Nam.