Viết đoạn văn nghị luận phân tích hai câu thơ: Chơi cùng bầy dại nên bầy dại/Kết mấy người khôn học nết khôn (Trích: “Bảo kính cảnh giới” – Bài 21 - Theo Nguyễn Trãi toàn tập - Đào Duy Anh dịch)

Dàn ý

Mở đoạn

- Dẫn dắt & Giới thiệu câu thơ: Giới thiệu triết lý sống của cha ông về môi trường xã hội đối với sự hình thành nhân cách.

- Trích dẫn hai câu thơ: Trích dẫn câu thơ trong bài “Bảo kính cảnh giới” (Bài 21) của Nguyễn Trãi:
"Chơi cùng bầy dại nên bầy dại / Kết mấy người khôn học nết khôn."

Thân đoạn

- Giải thích nghĩa của hai câu thơ:

+ "Bầy dại": Những người thiếu hiểu biết, có lối sống tiêu cực, sa ngã. Đi với họ ta dễ bị lây nhiễm cái xấu ("nên bầy dại").

+ "Người khôn": Những người có tri thức, đạo đức, lối sống tích cực. Ở gần họ ta sẽ tiếp thu được những điều hay lẽ phải ("học nết khôn").

⇒ Nghĩa cả câu: Khẳng định tầm quan trọng của việc chọn bạn mà chơi; môi trường sống quyết định rất lớn đến nhân cách con người (tương đồng với câu tục ngữ "Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng").

- Tại sao "chơi cùng bầy dại" lại "nên bầy dại"?: Con người có xu hướng bắt chước. Nếu xung quanh là môi trường tiêu cực, ta dễ thỏa hiệp với cái xấu, thui chột ý chí phấn đấu.

+ Tại sao "kết người khôn" lại "học nết khôn"?: Những người bạn tốt, tiến bộ sẽ là tấm gương, là động lực thúc đẩy ta hoàn thiện bản thân, học hỏi được tư duy và cách hành xử đúng đắn.

- Mở rộng vấn đề:

+ "Khôn" ở đây phải là sự khôn ngoan, sáng suốt, có đạo đức, chứ không phải là sự khôn lỏi, ích kỷ.

+ Tuy nhiên, môi trường chỉ là ngoại cảnh. Yếu tố quyết định vẫn là bản lĩnh cá nhân. Nếu có ý thức tự chủ mạnh mẽ, ta vẫn có thể "gần mực mà không đen".

Kết đoạn

- Khái quát lại giá trị: Hai câu thơ của Nguyễn Trãi là bài học định hướng sâu sắc, nguyên vẹn giá trị cho đến ngày nay.

- Bài học hành động: Nhắc nhở bản thân cần sáng suốt trong việc lựa chọn bạn bè và không ngừng tự rèn luyện bản lĩnh để làm chủ chính mình.

Bài siêu ngắn Mẫu 1

Hai câu thơ trong “Bảo kính cảnh giới” (Bài 21) của Nguyễn Trãi là lời cảnh tỉnh sâu sắc về quy luật cộng hưởng trong các mối quan hệ: "Chơi cùng bầy dại nên bầy dại / Kết mấy người khôn học nết khôn". "Bầy dại" đại diện cho lối sống tiêu cực, thiếu hiểu biết; còn "người khôn" là những người có trí tuệ và đạo đức. Nguyễn Trãi đã chỉ ra một sự thật: môi trường xung quanh định hình nên con người ta. Khi ta dung túng bản thân trong một tập thể sa ngã, ta sẽ dễ dàng thỏa hiệp với cái xấu. Ngược lại, việc chọn bạn đồng hành là những người ưu tú sẽ giúp ta "học nết khôn" – hấp thụ những tư duy tích cực để hoàn thiện nhân cách. Câu thơ không chỉ là bài học chọn bạn của tiền nhân, tương đồng với triết lý "gần mực thì đen, gần đèn thì rạng", mà còn nhắc nhở ta phải biết chọn lọc môi trường để sinh tồn và phát triển. Muốn có một cuộc đời rực rỡ, trước hết hãy học cách khước từ những mối quan hệ độc hại.

Bài siêu ngắn Mẫu 2

Qua hai câu thơ: "Chơi cùng bầy dại nên bầy dại / Kết mấy người khôn học nết khôn", đại thi hào Nguyễn Trãi không chỉ đưa ra lời khuyên chọn bạn, mà xa hơn là bàn về bản lĩnh tự chủ của mỗi cá nhân. Sống ở đời, ta không thể luôn chọn được một môi trường hoàn hảo, nhưng ta hoàn toàn có quyền chọn người để "kết" giao, chọn "nết" để học hỏi. "Nết khôn" ở đây không phải là sự khôn lỏi, ích kỷ, mà là sự sáng suốt, thấu đạt lý lẽ. Nếu một người thiếu định kiến và bản lĩnh, họ sẽ dễ dàng bị "bầy dại" lôi kéo, đánh mất chính mình. Ngược lại, một tâm thế chủ động, khát khao tiến bộ sẽ dẫn dắt ta tìm đến những người thầy, những người bạn lớn. Lời dạy của ức Trai vượt thời gian để nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay: Môi trường là ngoại cảnh, nhưng lựa chọn là ở ta. Hãy rèn luyện cho mình một bộ lọc tư duy sắc bén để "gần mực mà không đen", chủ động kiến tạo một vòng tròn bè bạn chất lượng cho cuộc đời.

Bài siêu ngắn Mẫu 3

Lời dạy của Nguyễn Trãi: "Chơi cùng bầy dại nên bầy dại / Kết mấy người khôn học nết khôn" đến nay vẫn vẹn nguyên giá trị, đặc biệt là trong thời đại số – nơi "bầy dại" hay "người khôn" không còn giới hạn ở ngoài đời thực mà hiển hiện ngay trên không gian mạng. "Chơi" và "kết" ngày nay chính là những gì ta xem, những người ta bấm nút "theo dõi" mỗi ngày. Nếu ta tiêu tốn thời gian vào những hội nhóm độc hại, những năng lượng tiêu cực, ta sẽ dần trượt dài trong sự thông tuệ của chính mình. Ngược lại, biết tìm kiếm và kết nối với những cộng đồng tri thức, những tư tưởng tiến bộ sẽ giúp ta "học nết khôn" để nâng tầm bản thân. Hai câu thơ là chiếc la bàn định hướng cho người trẻ: hãy tỉnh táo sàng lọc các mối quan hệ cả thực lẫn ảo. Hãy nhớ rằng, giá trị của bạn chính là trung bình cộng của năm người mà bạn dành thời gian nhiều nhất.

Bài tham khảo Mẫu 1

Trong hai câu thơ: “Chơi cùng bầy dại nên bầy dại / Kết mấy người khôn học nết khôn”, Nguyễn Trãi đã gửi gắm một bài học sâu sắc về ảnh hưởng của môi trường sống và bạn bè đối với nhân cách con người. Tác giả sử dụng cách nói ngắn gọn, giàu tính triết lí để khẳng định: con người dễ bị tác động bởi những người xung quanh. Nếu thường xuyên giao du với kẻ “dại”, tức những người thiếu hiểu biết, sống lệch lạc, con người sẽ dễ nhiễm thói hư tật xấu và trở nên tầm thường. Ngược lại, khi kết giao với người “khôn”, ta không chỉ học được tri thức mà còn rèn luyện được phẩm chất, cách ứng xử đúng đắn. Điệp từ “bầy dại”, “người khôn” cùng phép đối lập “dại – khôn” làm cho lời thơ thêm hàm súc, giàu sức thuyết phục. Qua đó, Nguyễn Trãi đề cao việc lựa chọn bạn bè, môi trường sống tích cực để hoàn thiện bản thân. Dù được viết cách đây nhiều thế kỉ, hai câu thơ vẫn mang ý nghĩa thời sự sâu sắc đối với tuổi trẻ hôm nay: muốn trưởng thành và thành công, mỗi người cần biết gần người tốt, tránh xa điều xấu để không ngừng hoàn thiện nhân cách của mình.

Bài tham khảo Mẫu 2

Hai câu thơ: “Chơi cùng bầy dại nên bầy dại / Kết mấy người khôn học nết khôn” của Nguyễn Trãi đã thể hiện kinh nghiệm sống sâu sắc và tư tưởng giáo dục giàu ý nghĩa. Tác giả sử dụng cách nói dân dã mà hàm chứa triết lí nhân sinh: môi trường sống và những người ta tiếp xúc hằng ngày có ảnh hưởng rất lớn đến nhận thức, tính cách của mỗi con người. “Bầy dại” tượng trưng cho những kẻ sống thiếu đạo đức, thiếu hiểu biết; còn “người khôn” là những người có trí tuệ, nhân cách tốt đẹp. Điệp từ “dại”, “khôn” được lặp lại vừa tạo âm hưởng nhịp nhàng vừa nhấn mạnh sự đối lập giữa hai cách sống. Qua đó, nhà thơ khẳng định: gần mực thì đen, gần đèn thì sáng. Con người muốn tiến bộ phải biết lựa chọn bạn tốt để học hỏi và tránh xa những thói xấu dễ làm tha hóa nhân cách. Lời thơ của Nguyễn Trãi không hề khô khan mà giống như một lời khuyên chân thành xuất phát từ sự từng trải của một bậc hiền nhân. Đến hôm nay, bài học ấy vẫn vô cùng cần thiết đối với tuổi trẻ trong việc xây dựng môi trường sống lành mạnh và hoàn thiện chính mình.

Bài tham khảo Mẫu 3

Bằng giọng thơ mộc mạc mà giàu chiều sâu triết lí, Nguyễn Trãi trong “Bảo kính cảnh giới” đã gửi gắm bài học ý nghĩa qua hai câu: “Chơi cùng bầy dại nên bầy dại / Kết mấy người khôn học nết khôn”. Hai câu thơ như một lời nhắc nhở thấm thía về sức ảnh hưởng của các mối quan hệ trong cuộc sống con người. Từ “chơi” và “kết” gợi sự gắn bó, gần gũi trong giao tiếp hằng ngày. Khi sống giữa “bầy dại”, con người rất dễ bị lôi kéo vào lối sống sai lệch, dần đánh mất nhận thức đúng đắn. Ngược lại, kết giao với người “khôn” không chỉ giúp ta mở mang hiểu biết mà còn học được cách ứng xử, đạo lí làm người. Cách sử dụng phép đối lập “dại – khôn” đã làm nổi bật quan niệm sống tiến bộ của Nguyễn Trãi: con người muốn hoàn thiện phải biết lựa chọn môi trường tích cực. Đằng sau lời thơ giản dị là tấm lòng của một bậc hiền triết luôn mong con người hướng thiện và sống đẹp. Trong xã hội hiện đại, khi giới trẻ chịu nhiều tác động từ mạng xã hội và môi trường xung quanh, lời dạy của Nguyễn Trãi càng trở nên sâu sắc, nhắc mỗi người phải biết chọn bạn mà chơi để giữ gìn nhân cách và giá trị sống của mình.

Bài tham khảo Mẫu 4

Lời khuyên chỉ bảo của Ức Trai trong bài thơ “Bảo kính cảnh giới” (Bài 21) chứa đựng một triết lý nhân sinh bất biến: "Chơi cùng bầy dại nên bầy dại / Kết mấy người khôn học nết khôn". Bằng thể thơ thất ngôn xen lục ngôn độc đáo, tác giả đã chỉ ra quy luật cộng hưởng tự nhiên của các mối quan hệ xã hội. Ở đây, "bầy dại" đại diện cho những đối tượng có lối sống tiêu cực, thiếu lý tưởng và nông cạn, trong khi "người khôn" lại là biểu tượng của tầng lớp tri thức, giàu lòng tự trọng và có nhân cách cao đẹp. Nguyễn Trãi khẳng định môi trường sống và giao du chính là khuôn đúc định hình nhân cách. Con người vốn có tâm lý bắt chước; nếu ta chọn ngụp lặn trong một tập thể tầm thường, ta sẽ dễ dàng thỏa hiệp với cái xấu, dần mài mòn đi ý chí và sự sáng suốt của bản thân. Ngược lại, việc chủ động "kết" giao với những người tiến bộ sẽ tạo ra một lực đẩy tích cực, giúp ta "học nết khôn" – tức là tiếp thu nhãn quan nhạy bén và ứng xử văn minh để tự hoàn thiện mình. Lời dạy này có sự tương đồng sâu sắc với câu tục ngữ "Gần mực thì đen, gần đèn thì rạng", nhưng mang đậm tính răn đe, tự tỉnh của một bậc hiền triết. Trong cuộc sống hiện đại, câu thơ như một lời cảnh tỉnh đắt giá, nhắc nhở chúng ta cần phải nghiêm túc và lý trí khi chọn lựa người đồng hành, bởi việc lựa chọn bạn bè hôm nay chính là đang lựa chọn tương lai của ngày mai.

Bài tham khảo Mẫu 5

Qua hai câu thơ ngắn gọn của Nguyễn Trãi: "Chơi cùng bầy dại nên bầy dại / Kết mấy người khôn học nết khôn", ta không chỉ thấy bài học về việc chọn bạn, mà sâu xa hơn là vấn đề về bản lĩnh tự chủ và năng lực thấu thị của mỗi con người. Cần hiểu rằng, "khôn" ở đây không phải sự khôn lỏi, ranh ma nhằm trục lợi cá nhân, mà là sự thấu đạt lý lẽ, một trí tuệ hướng thiện và minh triết. Nguyễn Trãi dùng từ "chơi" đi với "bầy dại" để chỉ những mối quan hệ hời hợt, dễ dãi khiến con người sa ngã, nhưng lại dùng từ "kết" đầy trân trọng bên cạnh "người khôn" nhằm nhấn mạnh một sự gắn kết bền chặt, có chọn lọc và ý thức. Sống trong một xã hội đa đoan, việc đối diện với "bầy dại" là điều không thể tránh khỏi, song điều quyết định vận mệnh của bạn lại nằm ở nội lực bên trong. Người thiếu lập trường sẽ bị dòng đời xô đẩy, dễ dàng đồng hóa với những thói hư tật xấu. Trái lại, người có bản lĩnh sẽ biết cách thiết lập một "bộ lọc tư duy" sắc bén để chủ động tìm kiếm những người thầy lớn, những người bạn đồng hành chất lượng. Câu thơ mở ra một góc nhìn phản biện sâu sắc: ngoại cảnh chỉ là điều kiện, còn tâm thế làm chủ bản thân mới là yếu tố cốt lõi. Nhận thức được điều này, thế hệ trẻ hôm nay cần không ngừng rèn luyện cái gốc đạo đức và ý chí để có thể "gần mực mà không đen", tự tin kiến tạo một cuộc đời giá trị và ý nghĩa.

Bài tham khảo Mẫu 6

Hai câu thơ của đại thi hào Nguyễn Trãi: "Chơi cùng bầy dại nên bầy dại / Kết mấy người khôn học nết khôn" dù đã trải qua hàng thế kỷ nhưng vẫn vẹn nguyên tính thời sự, đặc biệt là khi soi chiếu vào bối cảnh thời đại số ngày nay. Khái niệm "chơi" và "kết" giờ đây không còn bó hẹp ở không gian vật lý, mà mở rộng ra môi trường mạng xã hội ảo. Những gì chúng ta tương tác, những người chúng ta bấm nút "theo dõi" hay các hội nhóm mà chúng ta tham gia chính là một dạng môi trường xã hội mới. Nếu ta tiêu tốn quỹ thời gian quý báu để "chơi" cùng những thông tin rác, những trào lưu độc hại và những tư tưởng tiêu cực của "bầy dại" trên không gian mạng, tư duy của ta sẽ dần bị tha hóa, kéo lùi sự phát triển của nhận thức. Ngược lại, nếu biết tận dụng công nghệ để kết nối với những cộng đồng tri thức, những người truyền cảm hứng sống đẹp, ta sẽ tích lũy được nhiều "nết khôn" giá trị để nâng tầm bản thân. Nguyễn Trãi đã để lại một chiếc la bàn định hướng vô cùng chuẩn xác cho người trẻ thế kỷ 21. Nó nhắc nhở chúng ta rằng, trong một thế giới phẳng đầy rẫy những cám dỗ và nhiễu loạn thông tin, sự tỉnh táo để sàng lọc các mối quan hệ là vũ khí tối tân nhất. Hãy nhớ rằng, giá trị, tư duy và tương lai của bạn sẽ là trung bình cộng của năm người mà bạn dành thời gian và tâm trí để gắn kết nhiều nhất mỗi ngày.

Bài tham khảo Mẫu 7

Từ xưa, cha ông ta đã đúc kết nhiều bài học sâu sắc về vai trò của môi trường sống đối với sự hình thành nhân cách con người. Trong bài “Bảo kính cảnh giới”, Nguyễn Trãi từng viết: “Chơi cùng bầy dại nên bầy dại / Kết mấy người khôn học nết khôn”. Hai câu thơ ngắn gọn nhưng chứa đựng triết lí sống giàu ý nghĩa. “Bầy dại” là những kẻ thiếu hiểu biết, sống lệch lạc, tiêu cực; nếu thường xuyên giao du với họ, con người dễ bị ảnh hưởng và dần sa vào thói xấu. Ngược lại, “người khôn” là những người có tri thức, đạo đức, biết sống đúng đắn; ở gần họ, ta sẽ học được nhiều điều hay lẽ phải và hoàn thiện bản thân. Qua phép đối lập “dại – khôn”, Nguyễn Trãi khẳng định tầm quan trọng của việc chọn bạn mà chơi, cũng giống như câu tục ngữ “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”. Thực tế cho thấy, nhiều bạn trẻ vì kết giao với bạn xấu mà lười học, sa vào tệ nạn; nhưng cũng có những người nhờ sống trong môi trường tích cực mà trưởng thành, thành công hơn. Tuy nhiên, “khôn” ở đây phải là sự khôn ngoan gắn với đạo đức chứ không phải sự khôn lỏi ích kỉ. Đồng thời, môi trường chỉ là yếu tố tác động, điều quyết định vẫn là bản lĩnh cá nhân. Hai câu thơ của Nguyễn Trãi đến nay vẫn là lời khuyên sâu sắc, nhắc nhở mỗi người phải sáng suốt trong việc lựa chọn bạn bè và luôn rèn luyện bản thân để sống tốt đẹp hơn.

Bài tham khảo Mẫu 8

Trong cuộc sống, môi trường xã hội và những người xung quanh có ảnh hưởng rất lớn đến sự hình thành nhân cách con người. Bởi vậy, Nguyễn Trãi đã gửi gắm bài học sâu sắc qua hai câu thơ: “Chơi cùng bầy dại nên bầy dại / Kết mấy người khôn học nết khôn”. “Bầy dại” là những người thiếu hiểu biết, sống buông thả, tiêu cực; nếu gần gũi họ, con người dễ bị lây nhiễm thói hư tật xấu và dần đánh mất bản thân. Trái lại, “người khôn” là những người có trí tuệ, nhân cách và lối sống tích cực; khi kết giao với họ, ta sẽ học được cách suy nghĩ đúng đắn và biết hoàn thiện mình mỗi ngày. Hai câu thơ vừa mang tính giáo huấn vừa chứa đựng kinh nghiệm sống quý báu của cha ông: con người chịu ảnh hưởng rất lớn từ môi trường xung quanh. Thực tế cho thấy, nhiều học sinh vì chơi với bạn xấu mà bỏ bê học tập, sa vào trò chơi vô bổ; ngược lại, những người có bạn bè tốt thường có động lực phấn đấu và tiến bộ hơn. Tuy nhiên, “khôn” không phải là sự ranh mãnh, vụ lợi mà là sự hiểu biết gắn với lòng nhân hậu và đạo đức. Hơn nữa, môi trường chỉ là yếu tố bên ngoài, còn bản lĩnh mới là điều quyết định. Vì thế, mỗi người cần biết chọn bạn mà chơi và tự rèn cho mình ý chí vững vàng để không bị cuốn theo điều xấu.

Bài tham khảo Mẫu 9

Từ bao đời nay, cha ông luôn coi trọng việc lựa chọn môi trường sống và bạn bè bởi đó là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến nhân cách con người. Điều ấy được Nguyễn Trãi thể hiện sâu sắc qua hai câu thơ: “Chơi cùng bầy dại nên bầy dại / Kết mấy người khôn học nết khôn”. “Bầy dại” là những kẻ sống thiếu suy nghĩ, thiếu đạo đức và dễ sa ngã; nếu thường xuyên tiếp xúc với họ, con người dễ bắt chước những điều tiêu cực và dần đánh mất lí tưởng sống. Ngược lại, “người khôn” là những người hiểu biết, sống đẹp, có nhân cách tốt; ở bên họ, ta sẽ học được nhiều điều bổ ích, từ cách cư xử đến ý chí vươn lên trong cuộc sống. Qua cách nói giản dị mà giàu tính triết lí, Nguyễn Trãi đã khẳng định vai trò quan trọng của việc chọn bạn mà chơi, tương đồng với quan niệm “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng”. Trong thực tế, môi trường tích cực luôn giúp con người phát triển tốt hơn, còn môi trường xấu dễ khiến ta bị lôi kéo vào những thói quen sai lệch. Tuy nhiên, sự “khôn” mà nhà thơ nhắc đến phải là sự sáng suốt, tử tế chứ không phải lối sống khôn lỏi ích kỉ. Đồng thời, con người vẫn cần có bản lĩnh để biết bảo vệ mình trước cám dỗ. Hai câu thơ của Nguyễn Trãi vì thế vẫn còn nguyên giá trị, nhắc nhở chúng ta phải biết lựa chọn những điều tốt đẹp để hoàn thiện nhân cách của chính mình.

Bài tham khảo Mẫu 10

Trong hai câu thơ: “Chơi cùng bầy dại nên bầy dại / Kết mấy người khôn học nết khôn”, Nguyễn Trãi đã đúc kết một triết lí sống sâu sắc về ảnh hưởng của môi trường và bạn bè đối với nhân cách con người. Chỉ bằng lời thơ ngắn gọn nhưng giàu sức gợi, tác giả khẳng định rằng con người rất dễ bị chi phối bởi những người xung quanh. Nếu giao du với “bầy dại” – những kẻ sống nông nổi, thiếu hiểu biết, con người sẽ dần bị cuốn theo thói hư tật xấu, đánh mất những phẩm chất tốt đẹp của bản thân. Ngược lại, khi kết giao với “người khôn”, ta sẽ học được cách sống đúng đắn, trưởng thành hơn trong suy nghĩ và hành động. Nghệ thuật đối lập “dại – khôn” kết hợp với giọng thơ nhẹ nhàng mà sâu cay đã khiến lời thơ mang sức thuyết phục lớn. Qua đó, Nguyễn Trãi không chỉ khuyên con người cần cẩn trọng trong việc lựa chọn bạn bè mà còn nhấn mạnh vai trò của môi trường sống đối với sự hình thành nhân cách. Trong cuộc sống hôm nay, lời dạy ấy vẫn còn nguyên giá trị, nhắc nhở mỗi người hãy biết gần gũi điều tốt đẹp để hoàn thiện bản thân và sống có ích hơn.