Viết bài văn nghị luận phân tích bài thơ Đưa con đi học (Tế Hanh)

Dàn ý

I. Mở bài

- Trong hành trình trưởng thành của mỗi con người, có những khoảnh khắc tưởng như rất đỗi bình thường nhưng lại lưu giữ những rung động sâu xa, và buổi đầu đưa con đến trường chính là một khoảnh khắc như thế; từ một sự kiện nhỏ bé của đời sống, thơ ca có thể khám phá tình yêu thương, niềm hi vọng và những biến chuyển tinh tế trong tâm hồn con người.

- Tế Hanh là một trong những gương mặt tiêu biểu của thơ ca Việt Nam hiện đại, nổi bật với hồn thơ trong trẻo, chân thành, giàu tình yêu quê hương, gia đình và những con người bình dị.

- Đưa con đi học là bài thơ thể hiện những cảm xúc sâu sắc của người cha trong khoảnh khắc đưa con đến trường; qua bước chân của hai cha con, nhà thơ không chỉ tái hiện một buổi sớm bình dị mà còn gợi lên tình phụ tử, niềm vui trước sự trưởng thành của con và những suy ngẫm về thời gian.

- Bằng hình ảnh gần gũi, ngôn ngữ giản dị và mạch cảm xúc tự nhiên, bài thơ đã biến một kỉ niệm đời thường thành một khoảnh khắc giàu ý nghĩa về tình cha con và hành trình con bước vào cuộc đời.

II. Thân bài

1. Phân tích nội dung

- Bài thơ mở ra bằng hình ảnh người cha đưa con đến trường trong một buổi sớm, một hoàn cảnh hết sức quen thuộc nhưng được nhìn bằng đôi mắt đầy yêu thương; từ bước chân của hai cha con, không gian đời sống cũng trở nên trong trẻo và giàu cảm xúc.

- Hình ảnh người con trong ngày đầu đến trường gợi sự non nớt, bỡ ngỡ trước một thế giới mới; trong khi đó, người cha vừa dõi theo con vừa mang trong lòng niềm vui, sự trìu mến và một chút xao xuyến trước bước ngoặt đầu tiên của con đường trưởng thành.

- Không gian thiên nhiên trên đường đến trường được cảm nhận qua cái nhìn của người cha, khiến cảnh vật không chỉ làm nền cho câu chuyện mà còn hòa vào tâm trạng; vẻ đẹp của buổi sớm góp phần tạo nên không khí nhẹ nhàng, tươi sáng và đầy hi vọng.

- Những hình ảnh đời thường trên con đường đến trường được lựa chọn giản dị nhưng giàu sức gợi, bởi chúng không chỉ ghi lại cảnh vật mà còn trở thành những dấu mốc của một kỉ niệm tuổi thơ mà người cha muốn lưu giữ cho con và cho chính mình.

- Hành động "đưa con đi học" mang ý nghĩa vượt lên trên một việc làm thường nhật: người cha đang đưa con bước qua một cánh cửa mới của cuộc đời, từ thế giới gia đình thân thuộc đến môi trường rộng lớn hơn của tri thức và xã hội.

- Tâm trạng của người cha vì thế có sự đan xen giữa niềm vui và nỗi bâng khuâng: vui vì con bắt đầu lớn, bắt đầu có một hành trình riêng; nhưng đồng thời cũng xao xuyến vì nhận ra thời thơ ấu của con đang trôi qua và con rồi sẽ dần bước ra khỏi vòng tay gia đình.

- Qua hình ảnh người cha, tình phụ tử hiện lên không ồn ào mà sâu lắng; tình yêu được thể hiện qua sự quan sát, đồng hành và những rung động rất nhỏ trước từng bước trưởng thành của con.

- Khoảnh khắc đưa con đến trường còn gợi suy ngẫm về thời gian: con lớn lên từng ngày, còn cha mẹ cũng cùng lúc bước sang những chặng khác của đời mình; một khoảnh khắc tưởng như rất ngắn lại có khả năng đánh thức cả một miền kí ức về tuổi thơ và những năm tháng đã qua.

- Người cha không chỉ đưa con đến trường mà còn gửi vào bước chân ấy niềm mong ước về tương lai: mong con trưởng thành, có tri thức, có một cuộc đời rộng mở; vì thế, phía sau tình cảm gia đình là niềm tin và sự trao gửi.

- Bài thơ đồng thời cho thấy sự gắn kết giữa các thế hệ: người cha từng có những ngày đến trường của riêng mình, nay lại đưa con đi học, tạo nên một vòng tuần hoàn của kí ức và tình thân; những gì cha từng trải qua được tiếp nối trong hành trình trưởng thành của con.

- Qua một khoảnh khắc bình dị, Tế Hanh đã làm nổi bật vẻ đẹp của tình phụ tử: cha không chỉ là người che chở mà còn là người đồng hành, chứng kiến và trao cho con niềm tin khi con bắt đầu bước ra thế giới rộng lớn.

- Từ đó, bài thơ gửi gắm thông điệp nhân văn: cần biết trân trọng những khoảnh khắc bình thường của gia đình, bởi chính những bước chân nhỏ bé trong hiện tại có thể trở thành những kí ức lớn lao theo con người suốt cuộc đời.

2. Phân tích nghệ thuật

- Xây dựng tình huống trữ tình người cha đưa con đến trường làm điểm tựa cho toàn bộ bài thơ, từ một sự việc đời thường mở rộng thành những cảm xúc và suy tư về tình thân, thời gian và sự trưởng thành.

- Lựa chọn hình ảnh gần gũi, quen thuộc của đời sống học đường và gia đình giúp bài thơ có vẻ đẹp tự nhiên, chân thành; những điều nhỏ bé lại trở thành nơi nhà thơ gửi gắm những rung động sâu sắc.

- Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình được vận dụng hiệu quả khi cảnh vật trên đường đến trường được nhìn qua tâm trạng của người cha; thiên nhiên trong trẻo, tươi sáng cũng đồng thời phản chiếu niềm vui và hi vọng trước tương lai của con.

- Sự đan xen giữa hiện tại và hồi ức giúp bài thơ có chiều sâu thời gian: từ việc đưa con đến trường, người cha liên tưởng đến những năm tháng của chính mình, khiến khoảnh khắc hiện tại trở thành điểm gặp gỡ giữa quá khứ và tương lai.

- Ngôn ngữ thơ giản dị, trong sáng, giàu tính khẩu ngữ nhưng vẫn giàu sức gợi, phù hợp với một câu chuyện gia đình không có những biến cố lớn mà chủ yếu được tạo nên từ những rung động tinh tế.

- Giọng thơ nhẹ nhàng, trìu mến, xen lẫn nét bâng khuâng và suy tư, giúp tình phụ tử hiện lên tự nhiên, tránh sự lên gân hay biểu đạt cảm xúc quá trực tiếp.

- Cách lựa chọn điểm nhìn từ người cha giúp bài thơ có chiều sâu tâm lí: cùng một khoảnh khắc nhưng người cha không chỉ nhìn thấy đứa trẻ trước mắt mà còn nhìn thấy cả hành trình trưởng thành đang chờ đợi phía trước.

- Kết cấu theo dòng thời gian của một buổi đưa con đi học, từ lúc bắt đầu đến khi khoảnh khắc ấy khép lại, tạo nên một mạch cảm xúc tự nhiên từ quan sát tới rung động đến hồi tưởng rồi suy ngẫm.

- Sự kết hợp hài hòa giữa tự sự, miêu tả và trữ tình giúp bài thơ vừa có câu chuyện cụ thể vừa có chiều sâu cảm xúc, khiến một kỉ niệm riêng của tác giả trở thành trải nghiệm có tính phổ quát.

3. Đánh giá

- Đưa con đi học là một bài thơ giàu chất trữ tình, thể hiện thành công vẻ đẹp của những tình cảm gia đình bình dị mà sâu sắc, đặc biệt là tình phụ tử trong khoảnh khắc con bắt đầu bước vào môi trường học tập.

- Điểm đáng quý của tác phẩm là Tế Hanh không tìm đến những sự kiện lớn lao để nói về tình cha mà phát hiện chất thơ trong một việc rất đời thường; chính sự bình dị ấy khiến cảm xúc trở nên chân thật và dễ đồng cảm.

- Bài thơ còn cho thấy một quy luật đẹp của tình thân: cha mẹ luôn muốn con trưởng thành nhưng khi con thật sự lớn lên, chính họ lại không tránh khỏi những phút bâng khuâng trước sự trôi chảy của thời gian.

- Liên hệ với Mẹ của Đỗ Trung Lai: nếu Đỗ Trung Lai nhìn tình mẫu tử từ nỗi xót xa khi nhận ra mẹ đang già đi thì Tế Hanh nhìn tình phụ tử từ khoảnh khắc nhận ra con đang lớn; một tác phẩm nghiêng về sự hữu hạn của thời gian đối với cha mẹ, một tác phẩm nghiêng về bước trưởng thành của con, nhưng cả hai đều gặp nhau ở lời nhắc phải biết trân trọng tình thân khi còn có thể.

- Liên hệ với Nói với con của Y Phương: nếu Y Phương gửi gắm lời dặn dò, niềm tự hào và mong ước của người cha dành cho con trên hành trình trưởng thành thì Tế Hanh ghi lại một khoảnh khắc cụ thể khi cha trực tiếp đồng hành cùng con; cả hai đều thể hiện tình phụ tử gắn với niềm tin vào tương lai của con.

- Tác phẩm có sức sống bởi hình ảnh người cha đưa con đến trường là một hình ảnh phổ quát: bất cứ ai từng được cha mẹ dắt tay bước vào cánh cửa trường học đều có thể nhận ra trong đó một phần tuổi thơ và một phần tình yêu của chính mình.

III. Kết bài

- Khẳng định Đưa con đi học là một bài thơ giàu giá trị nội dung và nghệ thuật, thể hiện tinh tế tình phụ tử cùng những rung động của người cha trước bước trưởng thành đầu tiên của con.

- Khẳng định bằng việc lựa chọn một khoảnh khắc đời thường, kết hợp hình ảnh giản dị, giọng thơ chân thành và mạch cảm xúc tự nhiên, Tế Hanh đã làm nổi bật vẻ đẹp của tình thân và ý nghĩa của những kí ức gia đình.

- Bày tỏ suy nghĩ: bài thơ nhắc mỗi người biết trân trọng những khoảnh khắc tưởng như bình thường bên cha mẹ, bởi hành trình trưởng thành của con luôn có bóng dáng của những người đã âm thầm đưa ta đến những cánh cửa đầu tiên của cuộc đời.

Bài siêu ngắn Mẫu 1

Tế Hanh là nhà thơ trưởng thành từ phong trào Thơ mới, nổi tiếng với những vần thơ trong trẻo, tha thiết về quê hương và con người. Trong “Đưa con đi học”, ông không tìm đến một câu chuyện lớn lao mà ghi lại khoảnh khắc rất đỗi thân thương: người cha đưa con đến trường vào một buổi sớm mùa thu. Qua đó, bài thơ làm nổi bật tình phụ tử sâu lắng cùng niềm vui, sự bâng khuâng trước bước trưởng thành đầu tiên của con.

Ngay từ những câu thơ mở đầu, không gian buổi sáng hiện lên tinh khôi: “Sáng nay mùa thu sang / Cha đưa con đi học”. Một hành động quen thuộc của đời sống gia đình được đặt trong khoảnh khắc chuyển mùa, khiến bước chân đến trường mang vẻ trang trọng, đáng nhớ. Thiên nhiên cũng trở nên long lanh qua hình ảnh “Sương đọng cỏ bên đường / Nắng lên ngời hạt ngọc”. Sương và nắng không chỉ tạo nên bức tranh trong trẻo mà còn gợi cảm giác vui tươi, hi vọng về một chặng đường mới của đứa trẻ.

Điểm nhìn của bài thơ còn hướng vào sự bỡ ngỡ của người con. Giữa cánh đồng “xanh mướt cao ngập đầu”, em ngơ ngác hỏi: “Sao chẳng thấy trường đâu?”. Câu hỏi hồn nhiên ấy làm hiện rõ tâm thế non nớt của một đứa trẻ lần đầu bước vào thế giới rộng lớn hơn gia đình. Trong khi con còn chưa định hình được con đường phía trước, người cha đã dịu dàng định hướng: “Con ơi đi với cha / Trường của con phía trước”. Lời gọi thân mật chứa đựng tình yêu thương, sự chở che và cả niềm tin vào tương lai.

Đặc biệt, hình ảnh “Hương lúa toả bao la / Như hương thơm đất nước” đã nâng không gian gia đình thành không gian quê hương. Con đường đến trường vì thế không chỉ dẫn tới lớp học mà còn mở ra một hành trình trưởng thành, nơi đứa trẻ sẽ tiếp nhận tri thức và bước vào cuộc đời.

Về nghệ thuật, Tế Hanh sử dụng ngôn ngữ giản dị, hình ảnh gần gũi, giọng thơ nhẹ nhàng cùng sự kết hợp hài hòa giữa tự sự, miêu tả và trữ tình. Tình huống người cha đưa con đi học trở thành điểm tựa để nhà thơ khám phá vẻ đẹp của tình thân. Nếu “Nói với con” của Y Phương cũng ghi dấu hành trình trưởng thành qua lời người cha, thì Tế Hanh lại chọn một khoảnh khắc rất nhỏ để diễn tả sự đồng hành ấy.

“Đưa con đi học” vì thế giống như một trang kí ức dịu dàng về gia đình. Qua vài bước chân trên con đường làng, Tế Hanh đã gợi lên một tình yêu không ồn ào mà bền bỉ: cha đưa con đến cánh cửa đầu tiên của tri thức, đồng thời trao cho con niềm tin để bước tiếp về phía tương lai.

Bài siêu ngắn Mẫu 2

Trong hành trình lớn lên của mỗi con người, những bước chân đầu tiên thường được nâng đỡ bởi bàn tay của gia đình. Tế Hanh đã bắt lấy một khoảnh khắc như thế trong bài thơ “Đưa con đi học”. Từ một buổi sáng cha đưa con đến trường, nhà thơ mở ra cả thế giới của tình phụ tử, của tuổi thơ và những rung động trước ngưỡng cửa trưởng thành. Sự giản dị trong câu chuyện càng làm cảm xúc của tác phẩm trở nên gần gũi.

Bức tranh mở đầu mang vẻ đẹp đặc trưng của một buổi sớm mùa thu: “Sương đọng cỏ bên đường / Nắng lên ngời hạt ngọc”. Những giọt sương dưới ánh nắng được nhìn như “hạt ngọc”, khiến cảnh vật bình thường bỗng trở nên đẹp đẽ. Trên con đường ấy, hai cha con đi giữa một cánh đồng lúa đang độ căng đầy sức sống: “Lúa đang thì ngậm sữa / Xanh mướt cao ngập đầu”. Màu xanh của lúa cũng là màu của sự sống, của một tương lai đang mở ra. Thiên nhiên dường như hòa chung với niềm vui của ngày đầu đến trường.

Trong khung cảnh ấy, người con hiện lên thật đáng yêu qua vẻ “bỡ ngỡ”. Câu hỏi “Sao chẳng thấy trường đâu?” vừa ngây thơ vừa gợi cảm giác nhỏ bé của một đứa trẻ trước không gian rộng lớn. Trái lại, người cha đã biết nơi cần đến và bình tĩnh dẫn con đi: “Con ơi đi với cha / Trường của con phía trước”. Chỉ một tiếng gọi “con ơi” cũng đủ làm câu thơ trở nên ấm áp. Người cha không chỉ nắm tay con trên một con đường cụ thể mà còn như đang đồng hành với con ở những bước đầu tiên của cuộc đời.

Đáng chú ý, “Hương lúa toả bao la / Như hương thơm đất nước” đã khiến cảm xúc bài thơ vượt khỏi phạm vi gia đình. Hương lúa gắn với quê hương, với đất đai và nguồn cội. Đứa trẻ bước vào trường học cũng là bước vào một thế giới rộng hơn, nơi tri thức giúp em hiểu thêm về quê hương và cuộc sống.

Thành công của tác phẩm nằm ở nghệ thuật lấy cái nhỏ để nói cái lớn. Tế Hanh sử dụng hình ảnh thân thuộc, câu thơ trong sáng, giọng điệu trìu mến và cách kể tự nhiên. Không cần những lời bộc lộ trực tiếp, tình cha vẫn hiện ra qua ánh nhìn dành cho con, qua sự đồng hành và lời chỉ dẫn. Đặt bên “Nói với con” của Y Phương, ta cũng bắt gặp hình ảnh người cha gửi gắm niềm tin vào hành trình trưởng thành của con, nhưng Tế Hanh biểu đạt điều ấy bằng một buổi đưa con đến trường rất đỗi đời thường.

Bài thơ khép lại ở “phía trước”, nhưng dư âm lại hướng về những điều còn xa. Tế Hanh đã biến một buổi sáng bình dị thành kỉ niệm đẹp, nhắc mỗi người biết nâng niu những khoảnh khắc gia đình tưởng nhỏ bé mà thời gian có thể biến thành vô giá.

Bài siêu ngắn Mẫu 3

Một buổi sáng mùa thu, một người cha, một đứa trẻ và con đường đến trường. Chỉ bằng những chất liệu giản dị ấy, Tế Hanh đã tạo nên “Đưa con đi học”, bài thơ nhẹ nhàng mà giàu sức gợi về tình phụ tử. Đằng sau câu chuyện đưa con tới lớp là niềm vui của người cha khi con bắt đầu trưởng thành, là vẻ ngây thơ của tuổi nhỏ và niềm tin gửi vào một tương lai đang mở rộng.

Hai câu thơ “Sáng nay mùa thu sang / Cha đưa con đi học” đặt người đọc vào một thời điểm rất cụ thể. “Sáng nay” tạo cảm giác gần gũi, còn “mùa thu sang” lại khiến khoảnh khắc ấy như được đánh dấu trong kí ức. Con đường đến trường không hề xa lạ, nhưng qua cái nhìn đầy yêu thương của người cha, cảnh vật bỗng trở nên đặc biệt. “Sương đọng cỏ bên đường” rồi “Nắng lên ngời hạt ngọc” đem đến một không gian trong trẻo, thanh tân. Ánh sáng của buổi sớm dường như cũng là ánh sáng của hi vọng.

Cảm xúc ấy tiếp tục lan vào cánh đồng: “Lúa đang thì ngậm sữa / Xanh mướt cao ngập đầu”. Hình ảnh lúa “ngậm sữa” gợi sức sống đang căng đầy, còn màu xanh trải rộng khiến con đường của hai cha con trở nên khoáng đạt. Giữa thiên nhiên ấy, đứa trẻ lại “nhìn quanh bỡ ngỡ” và ngây thơ hỏi: “Sao chẳng thấy trường đâu?”. Câu hỏi cho thấy khoảng cách giữa thế giới của người lớn và thế giới của trẻ thơ. Với con, phía trước vẫn là một không gian chưa biết; với cha, đó là nơi con sắp bắt đầu một hành trình mới.

Câu trả lời “Con ơi đi với cha / Trường của con phía trước” là điểm hội tụ cảm xúc của tác phẩm. Người cha không giải thích dài dòng, chỉ nhẹ nhàng bảo con bước tiếp. “Phía trước” ở đây không chỉ là vị trí của ngôi trường mà còn gợi tương lai. Cha đồng hành với con hôm nay để rồi một ngày con sẽ tự bước đi trên con đường của mình. Tình yêu thương vì thế hòa cùng niềm tin và sự trao gửi.

Đặc biệt, phép so sánh trong “Hương lúa toả bao la / Như hương thơm đất nước” đã mở rộng ý nghĩa của cảnh vật. Hương lúa không còn chỉ thuộc về cánh đồng mà trở thành hương vị của quê hương, của đất nước. Từ gia đình, đứa trẻ đang được dẫn vào một không gian rộng lớn hơn của cộng đồng và tri thức.

Bài thơ thành công nhờ hình ảnh mộc mạc, ngôn ngữ trong sáng, giọng thơ êm dịu và sự hòa quyện giữa kể chuyện với biểu cảm. Nếu “Nói với con” của Y Phương đặt lời cha trong không gian gia đình, quê hương và truyền thống, thì Tế Hanh lại ghi lại một khoảnh khắc cụ thể trên đường đến trường. Cả hai đều gặp nhau ở tình yêu và niềm tin mà người cha dành cho con.

“Đưa con đi học” không gây ấn tượng bằng những biến cố lớn. Sức lay động của bài thơ nằm chính ở sự bình thường. Một bước chân của con hôm nay có thể trở thành một miền kí ức của cha mai sau. Qua đó, Tế Hanh nhắc người đọc biết trân trọng những phút giây được yêu thương, đồng hành và lớn lên bên gia đình.

Bài tham khảo Mẫu 1

Buổi sáng đầu tiên đến trường luôn mang một vẻ đẹp rất riêng. Với đứa trẻ, đó là thời khắc cánh cửa gia đình bắt đầu mở ra để nhường chỗ cho một thế giới rộng lớn hơn. Với cha mẹ, đó lại là khoảnh khắc vừa vui mừng vừa lặng lẽ nhận ra đứa con bé bỏng đang từng bước rời khỏi vòng tay mình. Tế Hanh đã nắm bắt được khoảnh khắc giàu cảm xúc ấy trong bài thơ “Đưa con đi học”. Không có biến cố lớn, không có lời lẽ cầu kì, bài thơ chỉ kể một buổi sáng mùa thu, khi người cha đưa con đến trường. Thế nhưng từ một việc làm bình thường, nhà thơ đã mở ra cả thế giới của tình phụ tử, của ký ức, thời gian và những bước đầu tiên trên hành trình trưởng thành.

Ngay từ những câu thơ mở đầu, Tế Hanh đã đặt hai cha con vào một không gian mùa thu trong trẻo:

“Sáng nay mùa thu sang
 Cha đưa con đi học
 Sương đọng cỏ bên đường
 Nắng lên ngời hạt ngọc”

Cụm từ “sáng nay” khiến thời gian hiện ra thật gần. Đó không phải một mùa thu xa xôi trong hồi tưởng mà là một buổi sáng cụ thể đang diễn ra trước mắt người cha. Giữa thời khắc ấy, hành động “cha đưa con đi học” xuất hiện tự nhiên như một việc làm hằng ngày. Thế nhưng chính sự bình thường ấy lại tạo nên nền tảng cho cảm xúc của bài thơ. Người cha không đứng ngoài quan sát mà trực tiếp bước cùng con, nhìn cùng con và lưu giữ từng khoảnh khắc trên con đường ấy.

Thiên nhiên cũng góp phần làm dịu đi bước chuyển đầu đời của đứa trẻ. “Sương đọng cỏ bên đường” là một hình ảnh nhỏ bé nhưng tinh tế. Những giọt sương trong buổi sớm được ánh nắng chiếu vào trở thành “hạt ngọc”. Cách nhìn ấy khiến cảnh vật không còn vô tri. Nó như được phủ lên một lớp ánh sáng của niềm vui. Đứa con đang bước vào một thế giới mới, còn thiên nhiên cũng mở ra trước mắt em bằng tất cả vẻ tươi non và trong trẻo.

Nếu những câu thơ đầu mang ánh sáng dịu dàng của buổi sớm thì hình ảnh đồng lúa ở khổ thơ thứ hai lại đưa người đọc sâu hơn vào thế giới của đứa trẻ:

“Lúa đang thì ngậm sữa
 Xanh mướt cao ngập đầu
 Con nhìn quanh bỡ ngỡ
 Sao chẳng thấy trường đâu?”

“Lúa đang thì ngậm sữa” là một cách diễn đạt giàu sức gợi. Cánh đồng hiện lên trong thời điểm đẹp nhất của sức sống. Nhưng giữa màu xanh “cao ngập đầu”, đứa trẻ lại rơi vào trạng thái “bỡ ngỡ”. Em chưa thể định vị được ngôi trường giữa một không gian quá rộng. Câu hỏi “Sao chẳng thấy trường đâu?” vừa ngây thơ vừa đáng yêu. Đằng sau nó là một tâm hồn chưa từng trải, đang lần đầu bước ra khỏi không gian quen thuộc của gia đình.

Nếu con chỉ nhìn thấy sự xa lạ trước mắt, người cha lại nhìn thấy điều lớn hơn đang chờ đợi. Vì thế, lời nói:

“Con ơi đi với cha
 Trường của con phía trước”

không đơn giản là lời chỉ đường. “Phía trước” ở đây có thể hiểu theo cả nghĩa thực lẫn nghĩa biểu tượng. Ngôi trường ở phía trước con đường, nhưng tương lai của con cũng ở phía trước. Cha đang đưa con đến trường, đồng thời cũng đang đưa con đến gần hơn với tri thức, với xã hội và với một hành trình trưởng thành mà rồi đây con sẽ phải tự bước đi.

Đáng chú ý là người cha không nói nhiều. Tình yêu trong bài thơ không được biểu hiện bằng những lời ngợi ca trực tiếp mà nằm trong cách cha quan sát con, đi bên con và nhẹ nhàng chỉ cho con thấy hướng đi. Đó là một tình phụ tử lặng lẽ nhưng sâu sắc. Cha vui vì con bắt đầu lớn, nhưng chính khoảnh khắc ấy cũng khiến cha nhận ra tuổi thơ của con đang trôi qua. Hôm nay cha còn nắm tay đưa con đi học; ngày mai con sẽ có những con đường riêng, những lựa chọn riêng và một cuộc đời rộng hơn vòng tay gia đình.

Bởi vậy, “Đưa con đi học” không chỉ kể một kỉ niệm gia đình. Bài thơ còn gợi ra sự tiếp nối giữa các thế hệ. Người cha từng có những ngày đến trường của riêng mình, nay lại chứng kiến con bắt đầu hành trình ấy. Quá khứ, hiện tại và tương lai gặp nhau trên một con đường làng trong buổi sáng mùa thu. Một bước chân của đứa trẻ vì thế mang theo cả ký ức của người cha và niềm mong đợi về ngày mai.

Vẻ đẹp ấy khiến bài thơ gợi nhớ đến “Nói với con” của Y Phương. Nếu người cha trong “Nói với con” trao cho con niềm tự hào về quê hương, gia đình và sức sống của “người đồng mình”, thì người cha trong “Đưa con đi học” lại trực tiếp đồng hành với con ở một cột mốc đầu đời. Một người cha trao cho con hành trang tinh thần; một người cha dẫn con bước qua cánh cửa đầu tiên của tri thức. Dẫu cách thể hiện khác nhau, cả hai đều cho thấy tình yêu của cha mẹ không dừng ở việc che chở. Yêu con còn là chuẩn bị để con đủ sức đi xa.

Về nghệ thuật, sức hấp dẫn của bài thơ trước hết nằm ở tình huống trữ tình rất đời thường. Tế Hanh không tạo ra một sự kiện đặc biệt mà chọn một buổi đưa con đi học làm điểm tựa. Từ đó, cảnh vật, con người và suy tư hòa vào nhau. Ngôn ngữ thơ giản dị, trong sáng; hình ảnh “sương”, “nắng”, “hạt ngọc”, “lúa”, “hương lúa” đều gần gũi nhưng được lựa chọn giàu sức gợi. Đặc biệt, sự kết hợp giữa tự sự, miêu tả và trữ tình khiến bài thơ vừa có câu chuyện vừa có chiều sâu cảm xúc. Mạch thơ đi từ cảnh vật đến tâm trạng, từ cái nhìn của con đến cái nhìn của cha rồi hướng về tương lai.

“Hương lúa toả bao la
 Như hương thơm đất nước”

Hai câu thơ đã nâng cảm xúc gia đình lên một tầng nghĩa rộng hơn. Hương lúa không chỉ là mùi hương của đồng quê mà trở thành “hương thơm đất nước”. Con đường đến trường vì thế cũng là con đường đưa một con người nhỏ bé bước vào cộng đồng rộng lớn. Từ tình cha, bài thơ chạm tới tình quê hương và niềm tin vào thế hệ mai sau.

“Đưa con đi học” đẹp bởi nó không cố làm cho tình cha trở nên lớn lao. Tế Hanh chỉ giữ lại một buổi sáng, một con đường, một cánh đồng và một câu nói của cha. Nhưng chính từ những điều giản dị ấy, nhà thơ đã khiến người đọc nhận ra giá trị của những phút giây tưởng như rất bình thường trong đời sống gia đình. Cha đưa con đi học hôm nay có thể chỉ là một bước chân nhỏ. Nhiều năm sau, đó lại có thể trở thành một trong những ký ức dịu dàng nhất của đời người.

Bài thơ khép lại ở “phía trước”, nhưng dư âm của nó không dừng ở đó. Phía trước đứa trẻ là trường học, là tri thức, là cuộc đời. Phía sau đứa trẻ là một người cha vẫn dõi theo, yêu thương và âm thầm trao gửi niềm tin. Tế Hanh đã biến một buổi sáng bình thường thành một khoảnh khắc có sức ngân vang lâu dài. Đọc “Đưa con đi học”, ta càng hiểu rằng tình thân thường được tạo nên từ những bước chân rất nhỏ, và đôi khi chính những bước chân ấy lại trở thành dấu mốc lớn nhất trong ký ức của một đời người.

Bài tham khảo Mẫu 2

Đứa trẻ nhìn thấy một con đường. Người lớn thường nhìn thấy nhiều hơn thế. Một con đường có thể dẫn đến trường, nhưng cũng có thể dẫn một đứa trẻ rời khỏi thế giới quen thuộc của gia đình để bước vào hành trình dài rộng của cuộc đời. Khoảng cách giữa hai cách nhìn ấy chính là nơi cảm xúc của “Đưa con đi học” được hình thành. Tế Hanh không kể một câu chuyện phức tạp. Nhà thơ chỉ đặt người cha bên cạnh đứa con trong một buổi sáng mùa thu. Song càng đọc, người ta càng nhận ra phía sau bước chân của hai cha con là những rung động rất tinh tế về tình phụ tử, về thời gian và sự trưởng thành.

Ngay câu thơ “Sáng nay mùa thu sang”, thời gian đã được xác định bằng một từ rất giản dị: “sáng nay”. Cái hay nằm ở chỗ nhà thơ không nói “một ngày” hay “một buổi sáng” chung chung. “Sáng nay” khiến khoảnh khắc ấy có tính riêng tư, như thể người cha đang cố ghi nhớ chính xác ngày con mình bắt đầu đến trường. Ngay sau đó là câu:

“Cha đưa con đi học”

Bốn chữ “đưa con đi học” nghe thật quen thuộc. Cha đưa con đi học là một việc bình thường đến mức hầu như gia đình nào cũng từng trải qua. Nhưng với người cha trong bài thơ, đó không chỉ là việc đưa con từ nhà đến trường. Đây là lần đầu con bước ra một không gian mới, và cũng là lần đầu người cha ý thức rõ ràng rằng đứa trẻ của mình đang bắt đầu lớn.

Tâm trạng ấy không được nói thẳng. Tế Hanh để nó hiện ra qua cảnh vật:

“Sương đọng cỏ bên đường
 Nắng lên ngời hạt ngọc”

Cảnh buổi sáng mang vẻ đẹp nhẹ nhàng, tươi sáng. Sương vẫn còn đọng trên cỏ nhưng nắng đã lên. Nếu nhìn ở tầng nghĩa biểu tượng, đó cũng là một chuyển động đẹp: từ mờ sương sang ánh sáng, từ trạng thái chưa biết sang một thế giới đang mở ra. Đứa trẻ bước vào ngày đầu đi học cũng giống như đang đi từ vùng an toàn của gia đình ra một miền rộng lớn hơn.

Khổ thơ thứ hai đưa người đọc đến gần hơn với tâm thế của đứa trẻ:

“Lúa đang thì ngậm sữa
 Xanh mướt cao ngập đầu
 Con nhìn quanh bỡ ngỡ
 Sao chẳng thấy trường đâu?”

Từ “bỡ ngỡ” là một điểm nhấn quan trọng. Nó không chỉ cho thấy đứa trẻ chưa quen với đường đi mà còn diễn tả trạng thái tâm lí của một con người đứng trước điều mới mẻ. Cánh đồng rộng lớn, màu lúa “xanh mướt”, cao “ngập đầu”, trong khi ngôi trường vẫn chưa xuất hiện. Đứa trẻ chưa đủ kinh nghiệm để hiểu rằng con đường cha đang dẫn mình đi chắc chắn sẽ đến nơi cần đến. Vì thế, em hỏi một câu rất tự nhiên: “Sao chẳng thấy trường đâu?”

Câu hỏi ấy làm hiện rõ sự khác biệt giữa con và cha. Con chỉ nhìn thấy hiện tại; cha đã nhìn thấy phía trước. Con thấy đồng lúa; cha biết sau cánh đồng là trường học. Con chưa hình dung được hành trình dài; cha hiểu rằng đây mới chỉ là bước đầu tiên.

Bởi vậy, câu trả lời của cha có ý nghĩa đặc biệt:

“Con ơi đi với cha
 Trường của con phía trước”

“Con ơi” là cách gọi giàu tình cảm. Nó không mang vẻ giáo huấn, cũng không có sự nghiêm khắc. Người cha chỉ nhẹ nhàng bảo con “đi với cha”. Động từ “đi” được đặt cạnh “với cha” khiến hành trình trưởng thành của đứa trẻ hiện ra như một quá trình được nâng đỡ. Con chưa cần phải tự đi ngay. Ở bước đầu tiên, cha vẫn ở bên.

Nhưng điều đáng chú ý hơn nằm ở hai chữ “phía trước”. Người cha không nói “trường ở kia” hay “trường sắp đến”. “Phía trước” tạo ra một không gian mở. Trường học chỉ là điểm đến gần nhất, còn sau trường học là tri thức, những mối quan hệ, những thử thách và cả cuộc đời. Người cha vừa dẫn con đi, vừa âm thầm trao cho con niềm tin rằng phía trước luôn có một thế giới đáng để bước tới.

Từ đây, hành động “đưa con đi học” mang một ý nghĩa vượt khỏi đời sống thường nhật. Người cha đang thực hiện một trong những chức năng đẹp nhất của tình yêu: đồng hành để con có thể trưởng thành. Cha không giữ con mãi trong vòng tay. Cha đưa con đến một nơi mà rồi đây con sẽ tự mình học tập, suy nghĩ, lựa chọn và bước đi. Tình yêu ấy vì vậy chứa cả niềm vui lẫn nỗi bâng khuâng. Cha vui vì con lớn, nhưng cũng hiểu rằng mỗi bước trưởng thành của con đồng nghĩa với một bước con xa dần khỏi sự bao bọc của gia đình.

Cách thể hiện tình cha ấy khiến ta liên tưởng đến người cha trong “Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng. Nếu tình phụ tử trong “Chiếc lược ngà” được thử thách bởi chiến tranh, xa cách và mất mát, thì Tế Hanh lại đặt tình cha trong một hoàn cảnh hoàn toàn bình yên. Một người cha phải giành giật từng phút được gần con; một người cha có thể thong thả đi bên con trên con đường đến trường. Chính sự khác biệt ấy càng cho thấy tình phụ tử có nhiều dáng hình. Nó có thể dữ dội trong hoàn cảnh khắc nghiệt, nhưng cũng có thể lặng lẽ đến mức chỉ hiện ra qua một câu “Con ơi đi với cha”.

Đặc sắc của bài thơ còn nằm ở nghệ thuật xây dựng điểm nhìn. Cảnh vật được nhìn qua bước chân của hai cha con, nhưng cảm xúc sâu xa nhất lại thuộc về người cha. Nhà thơ sử dụng những hình ảnh rất gần đời sống như cỏ, sương, nắng, lúa, hương lúa. Đặc biệt, phép so sánh trong câu “Như hương thơm đất nước” khiến hương lúa từ một cảm giác cụ thể trở thành biểu tượng của quê hương. Thiên nhiên vì thế không đứng ngoài câu chuyện mà góp phần mở rộng ý nghĩa của nó.

“Đưa con đi học” cũng cho thấy một nét đẹp trong thơ Tế Hanh: tìm thấy cái lớn lao từ cái bình thường. Không cần một biến cố, nhà thơ vẫn làm người đọc rung động trước tình thân. Không cần những lời tuyên ngôn, chỉ một câu “Trường của con phía trước” đã đủ gợi cả một tương lai.

Đứa trẻ trong bài thơ chưa nhìn thấy trường. Nhưng người đọc lại nhìn thấy rất rõ con đường mà em đang bắt đầu. Đó là con đường từ gia đình đến xã hội, từ được chở che đến tự lập, từ tuổi thơ đến trưởng thành. Và bên cạnh con đường ấy là bóng dáng người cha, người không thể đi thay con suốt đời nhưng có thể trao cho con sự vững tin để bước tiếp. Tế Hanh đã giữ lại một khoảnh khắc rất nhỏ của đời sống để nói một điều rất lớn: yêu thương chân chính không chỉ là giữ một người ở bên mình, mà còn là đủ yêu để đưa họ đến trước cánh cửa của tương lai.

Bài tham khảo Mẫu 3

Trong hành trình trưởng thành của một con người, trường học là một trong những cánh cửa đầu tiên mở ra thế giới bên ngoài gia đình. Trước cánh cửa ấy, đứa trẻ thường mang theo sự háo hức lẫn bỡ ngỡ, còn cha mẹ vừa mong con bước tới vừa âm thầm cảm nhận sự trôi đi của tuổi thơ. “Đưa con đi học” của Tế Hanh đã nắm bắt chính xác khoảnh khắc chuyển tiếp ấy. Từ một buổi sáng mùa thu với cha và con trên con đường đến trường, bài thơ mở rộng thành suy tư về tình phụ tử, về ký ức, về thời gian và ý nghĩa của sự trưởng thành. Thành công của tác phẩm trước hết nằm ở khả năng biến một sự việc đời thường thành một hình ảnh giàu tính biểu tượng mà vẫn giữ nguyên vẻ tự nhiên, trong sáng.

Điểm khởi đầu của bài thơ là một buổi sáng:

“Sáng nay mùa thu sang
 Cha đưa con đi học”

Hai câu thơ ngắn, câu chữ đơn sơ nhưng chứa một bước chuyển rất quan trọng. “Mùa thu sang” là sự vận động của đất trời; “con đi học” là sự vận động của đời người. Một mùa mới bắt đầu cũng là lúc một hành trình mới của đứa trẻ bắt đầu. Cách đặt hai sự chuyển động ấy cạnh nhau khiến thời gian thiên nhiên và thời gian đời người dường như cùng mở ra.

Không gian ấy được phủ bởi những hình ảnh trong trẻo:

“Sương đọng cỏ bên đường
 Nắng lên ngời hạt ngọc”

Sương và nắng vốn là những hiện tượng quen thuộc của buổi sớm, nhưng qua cái nhìn của nhà thơ, chúng mang vẻ đẹp gần như tinh khôi. “Hạt ngọc” khiến giọt sương trở nên quý giá. Có lẽ vì hôm nay không phải một buổi sáng bình thường đối với người cha. Khi tâm hồn đang rung động, cảnh vật cũng trở nên đáng nhớ hơn. Thiên nhiên được cảm nhận không đơn thuần bằng thị giác mà bằng tình cảm.

Nếu khổ thơ đầu là không gian của người cha thì khổ thơ thứ hai đặc biệt làm nổi bật tâm thế của đứa con:

“Lúa đang thì ngậm sữa
 Xanh mướt cao ngập đầu
 Con nhìn quanh bỡ ngỡ
 Sao chẳng thấy trường đâu?”

Cánh đồng lúa hiện lên vừa rộng vừa non tơ. Cụm từ “đang thì ngậm sữa” gợi sức sống đang căng đầy trong cây lúa. Nhưng trước không gian ấy, đứa trẻ lại “bỡ ngỡ”. Sự bỡ ngỡ của con làm nổi bật một điều: thế giới trước mắt em rộng hơn rất nhiều so với không gian gia đình mà em đã quen thuộc.

Ở đây, “con đường đến trường” bắt đầu vượt khỏi nghĩa tả thực. Nó trở thành hình ảnh của bước chuyển từ gia đình sang xã hội, từ tuổi thơ sang trưởng thành, từ sự phụ thuộc sang tự lập. Người cha đang dẫn con qua một ranh giới mà chính con chưa ý thức hết ý nghĩa.

Điều này được kết tinh trong lời nói:

“Con ơi đi với cha
 Trường của con phía trước”

Nếu “con” là chủ thể của tương lai thì “cha” là người đứng ở điểm tựa của quá khứ và hiện tại. Cha đã từng đi qua những bước đầu tiên mà con đang bắt đầu. Bởi thế, cha có thể chỉ cho con “phía trước”. Tuy nhiên, người cha không nói “cha sẽ đi thay con”. Cha chỉ nói “đi với cha”. Cách diễn đạt ấy chứa một quan niệm đẹp về giáo dục và tình thân: cha mẹ đồng hành, nâng đỡ, định hướng, nhưng cuối cùng con vẫn phải tự bước đi.

Từ đó, bài thơ gợi ra một nghịch lí đẹp của tình phụ tử. Cha đưa con đến trường bởi cha mong con lớn. Nhưng chính việc con lớn lại khiến cha ý thức về thời gian. Hôm nay con còn “bỡ ngỡ”, còn hỏi “Sao chẳng thấy trường đâu?”. Một ngày nào đó, đứa trẻ ấy sẽ không cần cha chỉ đường nữa. Nó sẽ có những con đường riêng, những lựa chọn riêng. Vì vậy, trong niềm vui của người cha đã thấp thoáng nỗi xao xuyến trước sự trôi chảy không thể đảo ngược của thời gian.

Khổ thơ cuối mở rộng ý nghĩa của hành trình ấy:

“Hương lúa toả bao la
 Như hương thơm đất nước”

Hương lúa không chỉ là hương của đồng quê mà được nâng lên thành “hương thơm đất nước”. Từ một gia đình, con người bắt đầu đi vào cộng đồng. Từ ngôi nhà nhỏ, đứa trẻ bước ra cánh đồng rộng lớn rồi đến trường học. Đó cũng là quá trình một cá nhân dần nhận biết mình thuộc về một không gian lớn hơn. Bởi vậy, “đưa con đi học” đồng thời là trao cho con một mối liên hệ với quê hương, đất nước.

Ý nghĩa ấy có thể đặt cạnh “Nói với con” của Y Phương. Nếu Y Phương để người cha trao cho con ý thức về quê hương, về “người đồng mình”, về sức mạnh của cội nguồn trước khi con bước vào đời, thì Tế Hanh đặt người cha ngay trên con đường đưa con đến trường. Một bài thơ nhấn mạnh hành trang tinh thần, một bài thơ nhấn mạnh hành động đồng hành. Sự gặp gỡ của hai tác phẩm nằm ở niềm tin chung: cha mẹ không chỉ sinh ra con mà còn có trách nhiệm trao cho con những điểm tựa để con bước vào thế giới.

Về nghệ thuật, bài thơ thành công nhờ kết cấu tự nhiên theo dòng thời gian của một buổi sáng. Cảnh vật mở ra, đứa trẻ xuất hiện, câu hỏi được cất lên, lời cha vang lại và cuối cùng hướng nhìn được mở về phía trước. Tự sự, miêu tả và trữ tình hòa quyện. Ngôn ngữ giản dị nhưng giàu sức gợi. Những hình ảnh “hạt ngọc”, “lúa đang thì ngậm sữa”, “hương thơm đất nước” vừa cụ thể vừa giàu ý nghĩa biểu tượng. Đặc biệt, điểm nhìn của người cha giúp cảnh vật luôn có một lớp cảm xúc phía sau.

Giá trị của “Đưa con đi học” nằm ở chính cách Tế Hanh phát hiện chất thơ trong một khoảnh khắc không hề phi thường. Không chiến tranh, không chia lìa, không biến cố, chỉ có cha đưa con đến trường. Nhưng từ bước chân ấy, nhà thơ gợi lên cả một quy luật của đời sống: cha mẹ luôn muốn con trưởng thành, còn trưởng thành đồng nghĩa với việc con sẽ dần bước ra khỏi vòng tay cha mẹ.

Khi bài thơ khép lại bằng câu “Trường của con phía trước”, phía trước không chỉ là ngôi trường. Đó là tri thức, là tương lai, là những con đường mà đứa trẻ sẽ tự lựa chọn. Còn người cha vẫn ở phía sau, không níu giữ mà trao gửi. Có lẽ đó chính là vẻ đẹp sâu xa nhất của tình phụ tử: yêu con không phải là giữ con mãi trong thế giới của mình, mà là giúp con đủ vững vàng để bước vào thế giới rộng lớn hơn.

Bài tham khảo Mẫu 4

Ngày đầu tiên đến trường luôn mang theo một thứ cảm xúc rất khó gọi tên. Với đứa trẻ, đó là sự háo hức pha lẫn bỡ ngỡ trước một thế giới chưa từng biết. Với cha mẹ, đó lại là một khoảnh khắc vừa vui vừa chùng xuống, bởi đứa con hôm qua còn quanh quẩn trong mái nhà hôm nay đã bắt đầu bước ra một không gian rộng hơn. Tế Hanh đã ghi lại khoảnh khắc ấy bằng những câu thơ giản dị trong “Đưa con đi học”. Không có sự kiện lớn lao, bài thơ chỉ bắt đầu từ một buổi sáng mùa thu, từ bước chân của cha và con trên đường đến trường. Song chính từ cái bình thường ấy, nhà thơ làm hiện lên vẻ đẹp lặng lẽ của tình phụ tử và những rung động trước bước trưởng thành đầu tiên của con.

Hai câu thơ mở đầu mang đến một không khí rất nhẹ:

“Sáng nay mùa thu sang
Cha đưa con đi học”

Từ “sáng nay” khiến thời khắc được xác định như một kỉ niệm mà người cha muốn ghi nhớ. Mùa thu vừa sang, một năm học mới cũng bắt đầu, và đứa trẻ được cha đưa đến trường. Tình huống trữ tình của bài thơ vì thế được đặt trong một thời điểm tưởng như rất bình thường nhưng lại có ý nghĩa đặc biệt. Đứa trẻ đang đứng trước một cánh cửa mới của cuộc đời, còn người cha đang chứng kiến khoảnh khắc con bắt đầu rời khỏi không gian gia đình quen thuộc.

Trên con đường ấy, thiên nhiên hiện ra bằng những nét chấm phá tinh tế:

“Sương đọng cỏ bên đường
Nắng lên ngời hạt ngọc”

Sương và nắng đều là những hình ảnh quen thuộc của buổi sớm, nhưng dưới cái nhìn của người cha, cảnh vật trở nên tươi sáng và đáng nhớ. Giọt sương trên cỏ được ví như “hạt ngọc”, một hình ảnh vừa đẹp vừa gợi cảm giác nâng niu. Có thể nói, thiên nhiên trong bài thơ không chỉ làm nền cho hành trình đến trường mà còn phản chiếu tâm trạng của người cha. Niềm vui trước bước trưởng thành của con khiến cảnh vật quanh mình cũng trở nên trong trẻo hơn.

Nếu khổ thơ đầu thiên về vẻ đẹp của không gian thì khổ thơ thứ hai lại tập trung vào thế giới tâm hồn của đứa trẻ:

“Lúa đang thì ngậm sữa
Xanh mướt cao ngập đầu
Con nhìn quanh bỡ ngỡ
Sao chẳng thấy trường đâu?”

Cánh đồng lúa hiện ra đầy sức sống. “Lúa đang thì ngậm sữa” là thời điểm cây lúa đang tích tụ sức sống để trưởng thành. Hình ảnh ấy vô tình tạo nên một liên tưởng đẹp với đứa trẻ đang trên hành trình lớn lên. Lúa cũng đang trưởng thành, con người cũng đang trưởng thành. Nhưng trước cánh đồng “xanh mướt cao ngập đầu”, đứa trẻ lại “bỡ ngỡ”. Câu hỏi “Sao chẳng thấy trường đâu?” vang lên hồn nhiên, ngây thơ, đúng với tâm thế của một đứa trẻ lần đầu bước vào một thế giới mới.

Điều đáng yêu của câu hỏi ấy nằm ở sự chân thật. Em chưa hiểu con đường đến trường, chưa hình dung được khoảng cách phía trước. Em chỉ biết mình đang đi giữa một không gian rộng lớn và chưa thấy điều mình mong đợi. Nhưng chính sự bỡ ngỡ ấy lại khiến hình ảnh người cha trở nên nổi bật. Nếu con chưa biết phải đi đâu, cha là người biết hướng đi. Nếu con chỉ nhìn thấy cảnh vật trước mắt, cha đã nhìn xa hơn.

Bởi vậy, lời nói:

“Con ơi đi với cha
Trường của con phía trước”

vừa là lời chỉ dẫn vừa là lời động viên. Hai chữ “con ơi” khiến câu thơ mang âm hưởng trìu mến. Người cha không thúc giục, không giải thích dài dòng, chỉ nhẹ nhàng gọi con và bảo con tiếp tục đi. Đặc biệt, “phía trước” là một cách nói giàu sức gợi. Trước mắt đứa trẻ là trường học, nhưng xa hơn nữa là tri thức, cuộc sống và cả tương lai. Người cha không thể bước thay con trên tất cả những con đường ấy, nhưng trong giây phút đầu tiên, cha vẫn ở bên để giúp con đủ yên tâm bước tiếp.

Đằng sau hành động “đưa con đi học” là một tình yêu có chiều sâu. Cha yêu con nên muốn con trưởng thành, muốn con có tri thức và một cuộc đời rộng mở. Nhưng càng nhìn con lớn, cha càng nhận ra thời gian đang trôi. Hôm nay cha đưa con đến trường, ngày mai con sẽ tự đến trường, rồi một ngày nào đó con sẽ tự mình lựa chọn con đường của cuộc đời. Vì thế, niềm vui của người cha luôn có một chút bâng khuâng. Đó là thứ bâng khuâng rất riêng của những người làm cha mẹ: mong con lớn nhưng cũng tiếc những ngày con còn bé.

Từ góc nhìn ấy, “Đưa con đi học” có thể đặt cạnh “Cổng trường mở ra” của Lý Lan. Nếu “Cổng trường mở ra” chủ yếu tái hiện tâm trạng của người mẹ trước ngày con đến trường, thì Tế Hanh lại đưa người cha vào trung tâm của khoảnh khắc ấy. Một người mẹ thao thức khi con chuẩn bị bước vào lớp học, một người cha trực tiếp đi bên con trên con đường đến trường. Điểm nhìn khác nhau nhưng cả hai đều gặp nhau ở một nhận thức: ngày đầu đi học không chỉ là bước ngoặt của đứa trẻ mà còn là một dấu mốc trong đời cha mẹ. Nhìn con bước qua cánh cửa trường học, họ cũng nhìn thấy tuổi thơ của con đang chuyển sang một chặng khác.

Không gian bài thơ càng về cuối càng mở rộng:

“Hương lúa toả bao la
Như hương thơm đất nước”

Từ một cánh đồng cụ thể, cảm nhận được nâng lên thành hương thơm của đất nước. Hương lúa không chỉ gợi quê hương mà còn gợi một không gian sống rộng lớn đang chờ đợi đứa trẻ. Trường học vì vậy không phải điểm kết thúc của hành trình mà chỉ là nơi bắt đầu. Đứa trẻ sẽ học để hiểu thế giới, hiểu quê hương và sau này tự tìm vị trí của mình trong cộng đồng.

Về nghệ thuật, bài thơ hấp dẫn trước hết ở cách lựa chọn một tình huống đời thường làm điểm tựa cho cảm xúc. Tế Hanh không tạo ra những lời bộc lộ tình cảm trực tiếp mà để tình phụ tử hiện lên qua hành động, ánh nhìn và lời nói. Hình ảnh thơ giản dị, gần gũi với đời sống. Ngôn ngữ trong sáng, tự nhiên, giàu tính khẩu ngữ. Cách kết hợp giữa miêu tả thiên nhiên, kể lại hành trình và bộc lộ cảm xúc khiến bài thơ có vẻ đẹp nhẹ nhàng mà vẫn có chiều sâu. Đặc biệt, điểm nhìn của người cha giúp những cảnh vật tưởng như quen thuộc trở thành những dấu mốc của một kỉ niệm gia đình.

Một ngày nào đó, đứa trẻ trong bài thơ sẽ không còn “bỡ ngỡ” trước con đường đến trường. Em sẽ biết trường ở đâu, biết cách tự bước đi, rồi có thể sẽ đi xa hơn cả nơi người cha từng tưởng tượng. Nhưng chính vì thế, buổi sáng hôm ấy càng đáng nhớ. Nó lưu giữ thời điểm con còn nhỏ, còn cần cha dẫn đường, còn ngước nhìn thế giới bằng đôi mắt ngạc nhiên.

Tế Hanh đã làm nên sức sống của “Đưa con đi học” bằng một cách rất giản dị: nhìn thấy tình yêu trong một việc làm quen thuộc. Cha đưa con đến trường, con bắt đầu học chữ, còn người cha bắt đầu học cách đứng lùi lại một bước trước sự trưởng thành của con. Cánh cửa trường học mở ra trước mắt đứa trẻ cũng là cánh cửa mở vào tương lai. Và phía sau cánh cửa ấy luôn có một tình yêu âm thầm, bền bỉ, đủ rộng để con bước đi mà vẫn biết mình có một nơi để trở về.

Bài tham khảo Mẫu 5

Thời gian thường không báo trước những bước ngoặt quan trọng của đời người. Một đứa trẻ lớn lên từng ngày, cha mẹ nhìn thấy điều ấy qua những thay đổi rất nhỏ, cho đến khi một buổi sáng họ chợt nhận ra: đứa con của mình đã đến lúc bước ra khỏi cánh cửa gia đình. “Đưa con đi học” của Tế Hanh ghi lại một khoảnh khắc như thế. Từ hành động người cha đưa con đến trường trong buổi sớm mùa thu, bài thơ mở ra một thế giới cảm xúc dịu dàng: niềm vui trước sự trưởng thành của con, sự bỡ ngỡ của đứa trẻ, tình yêu âm thầm của người cha và cả nỗi bâng khuâng trước bước đi không thể níu giữ của thời gian.

Ngay từ hai câu thơ:

“Sáng nay mùa thu sang
Cha đưa con đi học”

một sự chuyển giao đã được đặt cạnh một sự chuyển giao khác. Mùa thu sang là sự vận động của thiên nhiên. Con đi học là sự vận động của đời người. Một mùa mới bắt đầu cũng là lúc một chặng đường mới mở ra với đứa trẻ. Cách đặt hai hình ảnh ấy cạnh nhau khiến thời gian trong bài thơ không còn đơn thuần là thời gian của lịch pháp. Đó là thời gian của trưởng thành.

Cảnh vật trên đường đến trường mang vẻ đẹp nhẹ và sáng:

“Sương đọng cỏ bên đường
Nắng lên ngời hạt ngọc”

Sương còn đọng nhưng nắng đã lên. Có thể xem đây là một hình ảnh giàu tính gợi mở. Một bên là vẻ mong manh, dịu nhẹ của buổi sớm; một bên là ánh sáng đang mở ra. Cũng giống như đứa trẻ, em vẫn còn nhỏ bé, non nớt, nhưng trước mắt đã xuất hiện một thế giới mới. Người cha nhìn cảnh vật và có lẽ cũng nhìn thấy trong đó hình ảnh của con mình: một mầm sống đang bước ra ánh sáng.

Khổ thơ thứ hai đưa sự chú ý về phía đứa trẻ:

“Lúa đang thì ngậm sữa
Xanh mướt cao ngập đầu
Con nhìn quanh bỡ ngỡ
Sao chẳng thấy trường đâu?”

Cánh đồng lúa đang ở độ phát triển mạnh mẽ. Cụm từ “đang thì ngậm sữa” gợi cảm giác non tơ mà đầy sức sống. Trong khi đó, đứa trẻ lại “bỡ ngỡ” trước một không gian chưa quen. Hai hình ảnh tưởng như không liên quan lại tạo thành một sự song hành: lúa đang lớn, con cũng đang lớn.

Đứa trẻ hỏi “Sao chẳng thấy trường đâu?” bởi em chưa thể hình dung hết con đường phía trước. Đây là một câu hỏi rất nhỏ nhưng lại khiến người đọc nhận ra khoảng cách giữa hai thế hệ. Con nhìn bằng kinh nghiệm của tuổi thơ; cha nhìn bằng kinh nghiệm của một người đã từng đi qua nhiều chặng đường. Vì thế, cha hiểu rằng ngôi trường không phải là điểm cuối mà chỉ là cánh cửa đầu tiên.

Lời cha:

“Con ơi đi với cha
Trường của con phía trước”

vì vậy có sức gợi vượt khỏi nghĩa tả thực. “Đi với cha” là lời khẳng định về sự đồng hành. Cha chưa buông tay con, bởi con vẫn cần một người dẫn đường. Nhưng “phía trước” lại cho thấy cha không định giữ con mãi bên mình. Cha hướng con về phía tương lai.

Đó chính là nghịch lí đẹp của tình phụ tử. Cha yêu con nên mong con trưởng thành. Nhưng mỗi bước trưởng thành lại là một dấu hiệu cho thấy tuổi thơ đang lùi xa. Hôm nay con còn hỏi trường ở đâu; ngày mai con sẽ tự đi. Hôm nay cha còn dẫn đường; sau này con sẽ có những con đường mà cha không thể đi cùng. Tình yêu của người cha vì vậy vừa có niềm vui vừa có nỗi xao xuyến. Không cần một câu thơ trực tiếp nói “cha buồn”, cảm giác ấy vẫn hiện ra trong toàn bộ cách bài thơ lưu giữ từng chi tiết của buổi sáng.

Nếu đặt bài thơ bên cạnh “Con cò” của Chế Lan Viên, ta càng thấy rõ chiều sâu ấy. Trong “Con cò”, hình ảnh người mẹ đồng hành với con từ lời ru đến những bước đường đời, luôn ở phía sau sự trưởng thành của con. Tế Hanh cũng nhìn tình thân theo hướng ấy, nhưng bằng một khoảnh khắc cụ thể hơn: người cha đang trực tiếp bước cùng đứa trẻ. Hai tác phẩm đều gợi một quy luật: cha mẹ có thể nâng đỡ con trong những bước đầu, nhưng không thể sống thay cuộc đời con. Tình yêu chân chính cuối cùng vẫn phải hướng con về phía tự lập.

Khổ thơ cuối đem lại một độ mở đặc biệt:

“Hương lúa toả bao la
Như hương thơm đất nước”

Hương lúa từ cánh đồng quê nhà trở thành “hương thơm đất nước”. Điều đó khiến hành trình của đứa trẻ không còn là câu chuyện riêng của một gia đình. Con đi học để tiếp nhận tri thức, nhưng tri thức ấy cuối cùng sẽ nối con với quê hương, với xã hội và đất nước. Cái riêng hòa vào cái chung một cách tự nhiên.

Nghệ thuật của bài thơ cũng góp phần làm nên sự tinh tế ấy. Tình huống “cha đưa con đi học” được lựa chọn làm điểm tựa, từ đó mọi cảm xúc phát triển theo dòng thời gian của buổi sáng. Ngôn ngữ giản dị, hình ảnh gần gũi nhưng giàu sức gợi. Thiên nhiên được miêu tả không chỉ để dựng cảnh mà còn để biểu hiện tâm trạng. Đặc biệt, sự kết hợp giữa tự sự, miêu tả và trữ tình khiến bài thơ vừa có câu chuyện vừa có chiều sâu suy tưởng.

Điều đáng quý là Tế Hanh không biến người cha thành một nhân vật nói những lời lớn lao. Cha chỉ gọi con, đi bên con và chỉ cho con hướng về phía trước. Chính sự tiết chế ấy khiến tình cảm trở nên chân thật. Trong đời sống, cha mẹ cũng hiếm khi nói với con những điều quá hoa mỹ. Họ thường yêu bằng cách chuẩn bị bữa ăn, đưa con đến trường, đứng đợi ngoài cổng, hỏi con một ngày học thế nào. Những hành động bình thường ấy lại là phần bền vững nhất của tuổi thơ.

“Đưa con đi học” vì thế cũng là bài thơ về ký ức. Người cha đang sống trong hiện tại nhưng đồng thời có thể đã nhìn thấy tương lai. Người con đang bước vào ngày đầu tiên, còn cha hiểu rằng thời gian sẽ không dừng lại ở ngày hôm ấy. Một buổi sáng rồi sẽ qua, một năm học rồi sẽ qua, tuổi thơ rồi cũng qua. Điều duy nhất có thể giữ lại chính là ký ức.

Bởi vậy, bài thơ nhắc người đọc biết trân trọng những phút giây gia đình đang hiện diện trong đời sống. Không phải mọi kỉ niệm quý giá đều bắt đầu từ một sự kiện lớn. Đôi khi chỉ cần một buổi sáng mùa thu, một con đường làng và một câu “Con ơi đi với cha”, con người đã có thể mang theo cả một miền tuổi thơ suốt đời. Tế Hanh đã viết về sự trưởng thành của đứa trẻ, nhưng đồng thời cũng viết về một điều rất người: niềm hạnh phúc của cha mẹ luôn có một phần bâng khuâng, bởi mỗi lần con bước tới là một lần thời gian bước đi.

Bài tham khảo Mẫu 6

Buổi sáng đưa con đến trường vốn chẳng phải một sự kiện đặc biệt. Cha vẫn có thể đưa con đi, con vẫn có thể đến lớp, cánh đồng vẫn xanh, nắng vẫn lên trên những giọt sương. Mọi thứ diễn ra nhẹ nhàng như bao ngày khác của cuộc sống. Thế nhưng khi bước vào thế giới thơ ca, một hành động tưởng chừng quen thuộc lại có khả năng lưu giữ cả một miền cảm xúc. “Đưa con đi học” của Tế Hanh là một bài thơ như thế. Nhà thơ không tìm đến những biến cố dữ dội để nói về tình phụ tử mà lặng lẽ quan sát một buổi sáng cha đưa con đi học, từ đó phát hiện vẻ đẹp của tình thân, của tuổi thơ và của những bước đầu tiên trên con đường trưởng thành.

Hai câu thơ mở đầu rất tự nhiên:

“Sáng nay mùa thu sang
Cha đưa con đi học”

Không có lời giới thiệu cầu kì, không có những hình ảnh quá xa lạ. “Sáng nay”, “mùa thu”, “đi học” đều là những từ ngữ gần với đời sống. Chính sự giản dị ấy khiến câu chuyện trong bài thơ giống như một kỉ niệm được kể lại bằng giọng nói thân mật. Nhưng phía sau cái bình thường ấy lại là một thời điểm rất đáng nhớ: đứa trẻ bắt đầu bước vào môi trường học tập, còn người cha lần đầu chứng kiến một chặng trưởng thành mới của con.

Cảnh vật xuất hiện bằng những chi tiết nhỏ:

“Sương đọng cỏ bên đường
Nắng lên ngời hạt ngọc”

Tế Hanh không vẽ một bức tranh mùa thu rộng lớn. Nhà thơ chỉ nhìn xuống “cỏ bên đường”, nhận ra sương còn đọng và nắng đang lên. Giọt sương được gọi là “hạt ngọc”, khiến cảnh vật trở nên sáng trong và có giá trị đặc biệt. Có lẽ bởi đối với người cha, buổi sáng ấy không còn là một buổi sáng bình thường. Khi lòng người có niềm vui, những điều nhỏ bé xung quanh cũng trở nên đáng nhớ.

Khổ thơ thứ hai đưa chúng ta vào một không gian thân thuộc của làng quê:

“Lúa đang thì ngậm sữa
Xanh mướt cao ngập đầu”

Cách diễn đạt “lúa đang thì ngậm sữa” rất giàu sức gợi. Cây lúa đang ở thời kì phát triển, còn non nhưng tràn đầy sức sống. Cánh đồng “xanh mướt cao ngập đầu” khiến đứa trẻ dường như bị bao quanh bởi một thế giới lớn hơn mình rất nhiều. Chính tại đây, sự “bỡ ngỡ” xuất hiện:

“Con nhìn quanh bỡ ngỡ
Sao chẳng thấy trường đâu?”

Câu hỏi ấy khiến bài thơ trở nên đặc biệt đáng yêu. Đứa trẻ không hề có những suy tư phức tạp. Em chỉ nhìn quanh, không thấy trường và hỏi cha. Nhưng trong cái hồn nhiên ấy đã có một ý nghĩa sâu xa: em đang lần đầu bước ra khỏi không gian quen thuộc. Thế giới phía trước chưa có hình dạng rõ ràng, vì vậy em cần một người dẫn đường.

Người cha đáp lại:

“Con ơi đi với cha
Trường của con phía trước”

Câu nói ngắn nhưng chứa rất nhiều tình cảm. “Con ơi” là tiếng gọi thân thương. “Đi với cha” là lời khẳng định rằng ở bước đầu tiên này, cha vẫn ở bên. Còn “phía trước” vừa xác định hướng đi vừa mở ra một ý nghĩa biểu tượng. Trường học là nơi con sắp đến, nhưng sau trường học là cả tương lai. Người cha không chỉ đưa con đến một địa điểm cụ thể mà đang giúp con bước qua cánh cửa đầu tiên của tri thức.

Điều khiến hình ảnh người cha trở nên đẹp là ông không giữ con lại. Tình yêu trong bài thơ không phải sự bao bọc đến mức khiến con phụ thuộc. Cha đi cùng con nhưng hướng con về phía trước. Đây là một dạng yêu thương trưởng thành: cha muốn con lớn lên, muốn con có tri thức, có tương lai và có khả năng tự mình đi tiếp.

Bởi vậy, bên dưới niềm vui còn có một chút bâng khuâng. Cha càng nhìn con, càng nhận ra thời thơ ấu của con đang trôi qua. Hôm nay con còn hỏi “Sao chẳng thấy trường đâu?”, một thời gian nữa con sẽ tự biết đường. Rồi sẽ đến lúc con không còn cần cha đưa đi học. Chính sự chuyển biến ấy khiến một hành động bình thường trở thành một dấu mốc của thời gian.

Từ tình cha, bài thơ mở rộng sang tình quê hương:

“Hương lúa toả bao la
Như hương thơm đất nước”

Hương lúa là mùi hương rất riêng của đồng quê Việt Nam. Nhưng Tế Hanh không dừng ở cảm giác quen thuộc ấy mà nâng nó lên thành “hương thơm đất nước”. Đứa trẻ đi học trong một không gian quê hương, mang theo từ quê hương những dấu ấn đầu tiên. Trường học mở ra tri thức, nhưng nền tảng của hành trình ấy vẫn là nơi em được sinh ra và lớn lên.

Vẻ đẹp bình dị này khiến “Đưa con đi học” có thể được đặt cạnh “Bếp lửa” của Bằng Việt. Trong “Bếp lửa”, những hình ảnh rất đỗi bình thường như bếp lửa, khói, tiếng chim, những năm tháng sống bên bà lại trở thành nơi neo giữ cả tình thân và ký ức. Tế Hanh cũng tìm chất thơ trong một điều bình thường: một buổi sáng cha đưa con đi học. Điểm gặp gỡ của hai tác phẩm nằm ở khả năng biến những gì gần gũi nhất thành những ký ức có sức sống lâu dài. Điều bình thường chỉ thật sự bình thường khi ta chưa kịp nhìn nó bằng sự trân trọng.

Về nghệ thuật, bài thơ trước hết thành công ở tình huống trữ tình tự nhiên. Một hành động đời thường được đặt vào thời khắc đặc biệt để cảm xúc có cơ hội lan rộng. Hình ảnh thơ gần gũi với đời sống nông thôn và tuổi thơ. Cách sử dụng từ ngữ không cầu kì, câu thơ ngắn, giọng thơ nhẹ nhàng khiến bài thơ mang vẻ đẹp chân thành. Tế Hanh cũng sử dụng hiệu quả nghệ thuật tả cảnh ngụ tình: cảnh vật tươi sáng, tràn đầy sức sống đồng thời phản chiếu niềm vui và hi vọng của người cha.

Đặc biệt, sự kết hợp giữa tự sự, miêu tả và trữ tình khiến bài thơ có cấu trúc giống một câu chuyện nhỏ. Có cha, có con, có con đường, có cánh đồng, có câu hỏi và có lời đáp. Nhưng câu chuyện không khép lại ở việc đến trường. Nó mở ra một suy ngẫm rộng hơn về sự trưởng thành và thời gian.

Đọc “Đưa con đi học”, người ta dễ nhận ra một điều tưởng giản đơn mà đôi khi phải đến khi lớn lên mới hiểu: tình yêu gia đình thường không xuất hiện trong những lời lẽ lớn lao. Nó nằm trong việc cha dậy sớm đưa con đến trường, trong ánh mắt dõi theo, trong một câu nói tưởng như chỉ để chỉ đường. Những hành động ấy có thể lặp lại mỗi ngày, nhưng khi trở thành ký ức, chúng lại mang một giá trị không gì thay thế được.

Tế Hanh đã làm nên vẻ đẹp của bài thơ bằng chính sự giản dị. Nhà thơ không cố biến một buổi sáng thành một câu chuyện phi thường. Ông chỉ nhìn thật kĩ một khoảnh khắc đời thường và nhận ra trong đó cả niềm vui của người cha, sự bỡ ngỡ của đứa trẻ, vẻ đẹp của quê hương và bước chuyển âm thầm của thời gian. “Đưa con đi học” vì thế nhắc mỗi người biết nâng niu những điều tưởng nhỏ bé đang diễn ra bên mình. Bởi rất có thể, nhiều năm sau, chính một buổi sáng bình thường như thế lại trở thành phần dịu dàng nhất của tuổi thơ.

Bài tham khảo Mẫu 7

“Trường của con phía trước” là câu thơ khép lại “Đưa con đi học”, nhưng cũng là câu thơ mở ra chiều sâu tư tưởng của tác phẩm. Phía trước đứa trẻ quả thực có một ngôi trường. Thế nhưng trong cách nhìn của người cha, trường học dường như chỉ là điểm khởi đầu của một hành trình dài hơn. Từ một buổi sáng mùa thu, Tế Hanh đã để con đường đến trường trở thành hình ảnh của con đường trưởng thành. Nhờ đó, bài thơ không chỉ kể về một người cha đưa con đi học mà còn nói về khoảnh khắc con người bắt đầu bước ra khỏi vòng tay gia đình để đi vào thế giới rộng lớn.

Bài thơ mở ra bằng một sự vận động của thiên nhiên và một sự vận động của con người:

“Sáng nay mùa thu sang
Cha đưa con đi học”

“Mùa thu sang” là mùa thu bước vào đời sống. “Con đi học” là đứa trẻ bước vào một chặng mới. Hai chuyển động được đặt cạnh nhau khiến buổi sáng ấy mang ý nghĩa của một khởi đầu. Cách nói “sáng nay” càng khiến thời khắc trở nên cụ thể. Nó giống như một dấu mốc được người cha cẩn thận ghi nhớ.

Con đường ấy trước hết được bao phủ bởi vẻ đẹp trong trẻo:

“Sương đọng cỏ bên đường
Nắng lên ngời hạt ngọc”

Tế Hanh không miêu tả thiên nhiên theo kiểu đồ sộ. Nhà thơ chỉ nhìn những gì rất gần: cỏ, sương và nắng. Nhưng hình ảnh “hạt ngọc” đã khiến giọt sương bình thường trở nên lung linh. Cảnh vật được nhìn bằng con mắt yêu thương nên mang vẻ đẹp đặc biệt. Thiên nhiên dường như cũng đang tiễn đứa trẻ bước vào một ngày mới.

Đường đến trường tiếp tục mở ra trước cánh đồng:

“Lúa đang thì ngậm sữa
Xanh mướt cao ngập đầu”

Cánh đồng ấy vừa là không gian quê hương vừa là một hình ảnh gợi sự trưởng thành. Lúa “đang thì ngậm sữa”, nghĩa là cây lúa đang tích tụ sức sống để hoàn thiện. Đứa trẻ cũng đang ở một thời điểm tương tự. Em còn nhỏ, còn non nớt, nhưng đang bắt đầu bước vào quá trình lớn lên. Sự tương đồng giữa cây lúa và đứa trẻ khiến bức tranh thiên nhiên không chỉ đẹp mà còn có chiều sâu.

Giữa không gian rộng lớn ấy, tiếng nói của đứa trẻ vang lên:

“Con nhìn quanh bỡ ngỡ
Sao chẳng thấy trường đâu?”

Câu hỏi ngây thơ đã làm thay đổi điểm nhìn của bài thơ. Từ cảnh vật, người đọc quay về với tâm thế của con. “Bỡ ngỡ” là cảm giác của một người đứng trước điều chưa biết. Đứa trẻ chưa hiểu con đường, chưa nhìn thấy điểm đến, nên cần một người đi trước dẫn dắt.

Và người cha trả lời:

“Con ơi đi với cha
Trường của con phía trước”

Nếu xét ở nghĩa trực tiếp, cha đang chỉ cho con hướng đi. Nhưng xét ở tầng biểu tượng, hai chữ “phía trước” mang sức gợi rất lớn. Phía trước là trường học, rồi phía trước nữa là tri thức, là cuộc sống, là tương lai. Người cha hiểu điều ấy nên không chỉ đưa con đi đến một địa điểm. Ông đang đưa con bước qua ranh giới giữa một thế giới nhỏ bé và một thế giới rộng lớn.

Đáng chú ý là người cha nói “đi với cha”, chứ không nói “cha đưa con đi” lần nữa. Cách diễn đạt này tạo cảm giác hai cha con đang cùng bước. Cha vẫn giữ vai trò dẫn đường nhưng con cũng là một chủ thể đang chuyển động. Đó là sự đồng hành chứ không phải áp đặt. Cha ở bên con trong bước đầu tiên để rồi sau này con có thể tự đi.

Từ đây, con đường đến trường trở thành một biểu tượng của trưởng thành. Con đường ấy bắt đầu từ nhà, đi qua cỏ, sương, đồng lúa và hướng về trường học. Nếu nhìn theo nghĩa rộng, đó cũng là hành trình của một con người: sinh ra trong gia đình, được nuôi dưỡng, được giáo dục rồi dần dần bước vào xã hội. Người cha chỉ có thể đồng hành trong một đoạn đường, nhưng chính đoạn đường ấy lại có ý nghĩa nền tảng.

Tư tưởng ấy có thể soi chiếu khi đặt bài thơ cạnh “Nói với con” của Y Phương. Người cha trong “Nói với con” cũng hướng con về phía trước bằng việc trao cho con một nền tảng tinh thần: quê hương, gia đình, cộng đồng. Tế Hanh lại chọn một hành động cụ thể hơn: đưa con đến trường. Một bên trao cho con ý thức về cội nguồn; một bên mở ra trước con cánh cửa tri thức. Hai con đường khác nhau nhưng đều hướng đến một mục tiêu: giúp con trưởng thành mà không đánh mất điểm tựa của mình.

Không gian cuối bài càng làm rõ sự mở rộng ấy:

“Hương lúa toả bao la
Như hương thơm đất nước”

“Hương lúa” vốn thuộc về một cánh đồng cụ thể, nhưng “hương thơm đất nước” lại mở rộng đến không gian cộng đồng. Từ quê hương đến đất nước, từ gia đình đến xã hội, hành trình của đứa trẻ ngày càng rộng. Trường học vì vậy không chỉ là nơi học chữ mà còn là một cánh cửa để con người bước vào đời.

Về nghệ thuật, Tế Hanh đã lựa chọn một tình huống rất giàu khả năng gợi mở. Kết cấu bài thơ đi theo hành trình thực của hai cha con nhưng bên trong đó lại vận động theo hành trình của cảm xúc. Ban đầu là cảnh vật, sau đó là đứa trẻ, tiếp đến là lời cha và cuối cùng là hướng nhìn về phía trước. Ngôn ngữ thơ giản dị, trong sáng, gần với lời nói tự nhiên. Những hình ảnh “hạt ngọc”, “lúa đang thì ngậm sữa”, “hương thơm đất nước” tạo nên một lớp nghĩa biểu tượng mà không làm mất đi vẻ chân thành của câu chuyện.

Điểm nhìn từ người cha cũng tạo nên chiều sâu tâm lí. Người cha nhìn thấy một đứa trẻ trước mắt nhưng đồng thời nhìn thấy cả con người mà đứa trẻ ấy có thể trở thành. Bởi vậy, niềm vui trong bài thơ luôn đi cùng một chút bâng khuâng. Con trưởng thành là điều cha mong muốn, nhưng cũng là dấu hiệu cho thấy một thời thơ ấu đang lặng lẽ trôi qua.

“Đưa con đi học” vì thế có sức lay động không phải bởi câu chuyện lớn lao mà bởi nó chạm vào một trải nghiệm phổ quát. Ai cũng từng có một cánh cửa đầu tiên phải bước qua. Có người được cha đưa đến trường, có người được mẹ dắt tay, có người chỉ có một lời dặn dò phía sau. Nhưng điểm chung vẫn là khoảnh khắc con người bắt đầu đi xa khỏi mái nhà thân thuộc.

Khi Tế Hanh viết “Trường của con phía trước”, nhà thơ không chỉ chỉ cho đứa trẻ một địa điểm. Câu thơ giống như một lời gửi gắm: phía trước luôn có điều mới mẻ để khám phá, có tri thức để tiếp nhận và có tương lai để tự mình tạo dựng. Cha có thể bước cùng con trong buổi sáng hôm nay, nhưng con đường phía trước cuối cùng thuộc về con. Đó là vẻ đẹp vừa dịu dàng vừa sâu sắc của tình phụ tử trong bài thơ.

Bài tham khảo Mẫu 8

Một cánh đồng lúa xanh mướt có thể là cảnh vật quen thuộc với người lớn, nhưng với một đứa trẻ đang lần đầu đến trường, nó có thể trở thành cả một thế giới rộng lớn. Những gì người trưởng thành dễ dàng nhận ra thì đứa trẻ lại cần thời gian để khám phá. Tế Hanh đã nắm bắt được sự khác biệt ấy trong “Đưa con đi học”. Bài thơ được viết từ khoảnh khắc người cha đưa con đến trường, nhưng sức hấp dẫn của tác phẩm còn nằm ở cách nhà thơ để người đọc nhìn thấy buổi sáng mùa thu qua đôi mắt hồn nhiên của đứa trẻ. Từ sự bỡ ngỡ ấy, hình ảnh người cha hiện lên càng ấm áp, đồng thời hành trình đến trường cũng trở thành bước khởi đầu của quá trình trưởng thành.

Ngay từ những dòng thơ đầu tiên, không gian đã được mở ra rất nhẹ:

“Sáng nay mùa thu sang
Cha đưa con đi học
Sương đọng cỏ bên đường
Nắng lên ngời hạt ngọc”

Người lớn có thể chỉ nhìn thấy một buổi sáng mùa thu, nhưng người cha trong bài thơ dường như đang lưu giữ từng chi tiết của nó. “Sương đọng cỏ”, “nắng lên”, “hạt ngọc” là những hình ảnh nhỏ bé mà tinh tế. Không gian không rộng lớn, nhưng lại đủ sức tạo ra cảm giác trong trẻo. Buổi sáng đầu tiên đến trường vì thế được bao bọc bởi vẻ đẹp dịu dàng của thiên nhiên.

Sau bốn câu thơ đầu, sự chú ý chuyển hẳn sang đứa trẻ. Trước mắt em là cánh đồng:

“Lúa đang thì ngậm sữa
Xanh mướt cao ngập đầu”

Đây không phải một cảnh vật được mô tả theo kiểu đơn thuần. Cánh đồng “cao ngập đầu” khiến ta có cảm giác đứa trẻ đang đứng giữa một không gian vượt quá tầm mắt. Em còn nhỏ, còn thế giới thì rộng. Chính sự chênh lệch ấy tạo nên trạng thái “bỡ ngỡ”.

Hai câu cuối của khổ thơ có vẻ rất đơn giản:

“Con nhìn quanh bỡ ngỡ
Sao chẳng thấy trường đâu?”

Nhưng nếu đặt mình vào vị trí đứa trẻ, người đọc sẽ hiểu vì sao câu hỏi ấy đáng yêu đến thế. Em biết mình đang được cha đưa đi học, nhưng chưa biết ngôi trường nằm ở đâu. Em chưa có khả năng nhìn xa như người lớn. Cái em nhìn thấy chỉ là cánh đồng, màu xanh và con đường trước mắt.

Từ góc nhìn ấy, câu trả lời của cha trở nên đặc biệt:

“Con ơi đi với cha
Trường của con phía trước”

Người cha không cười trước sự ngây thơ của con, cũng không vội vàng giải thích. Ông chỉ gọi “Con ơi” rồi bảo “đi với cha”. Cách nói ấy thể hiện sự kiên nhẫn và trìu mến. Cha hiểu rằng con chưa cần biết hết mọi thứ. Chỉ cần bước tiếp cùng cha.

Nếu đứa trẻ chỉ nhìn thấy con đường hiện tại, người cha nhìn thấy điểm đến và xa hơn nữa là tương lai. Vì vậy, “phía trước” là một từ ngữ có sức gợi lớn. Trường học nằm ở phía trước, nhưng tương lai của con cũng nằm ở đó. Những năm tháng học tập, những trải nghiệm, những lựa chọn và những bước trưởng thành đều đang chờ đợi.

Đằng sau câu nói bình dị ấy là một tình yêu rất sâu. Người cha không chỉ muốn con đến trường đúng giờ. Cha muốn con được học tập, được mở rộng thế giới, được tự mình trưởng thành. Tình yêu của cha vì thế không phải là mong con mãi ở trong vòng tay mình. Ngược lại, cha yêu con bằng cách đưa con đến trước một cánh cửa mà sau này con sẽ phải tự bước qua.

Niềm vui ấy đồng thời có một sắc thái bâng khuâng. Cha nhìn thấy sự non nớt của con hôm nay và có lẽ cũng hình dung ra ngày con sẽ không còn cần mình dẫn đường. Một đứa trẻ càng trưởng thành thì càng có khả năng bước xa. Cha mẹ hạnh phúc vì điều đó nhưng cũng hiểu rằng khoảng cách giữa mình và con sẽ dần thay đổi.

Cách nhìn này gợi liên tưởng đến “Tôi đi học” của Thanh Tịnh. Trong tác phẩm ấy, người đọc được bước vào thế giới tâm hồn của một đứa trẻ trong ngày đầu đến trường, cảm nhận sự lạ lẫm, hồi hộp và xúc động từ chính điểm nhìn của người trong cuộc. Tế Hanh lại lựa chọn điểm nhìn của người cha, nhưng vẫn để cho tâm hồn đứa trẻ hiện ra rất rõ qua một từ “bỡ ngỡ” và một câu hỏi ngây thơ. Một tác phẩm giúp ta nhớ mình từng là đứa trẻ; tác phẩm kia khiến ta nghĩ đến người lớn từng đứng bên cạnh những đứa trẻ trong khoảnh khắc ấy.

Đặc biệt, thiên nhiên trong bài thơ cũng mang màu sắc của thế giới tuổi thơ. Cánh đồng lúa “xanh mướt cao ngập đầu” không chỉ rộng về không gian mà còn rộng trong cảm giác của đứa trẻ. Hương lúa cuối bài lại mở rộng cảm nhận ấy:

“Hương lúa toả bao la
Như hương thơm đất nước”

Một mùi hương cụ thể được nâng thành “hương thơm đất nước”. Đứa trẻ chưa chắc đã hiểu hết ý nghĩa ấy, nhưng người cha và người đọc có thể hiểu rằng con đường đến trường cũng là con đường đưa con đến gần hơn với quê hương, cộng đồng và đất nước.

Về nghệ thuật, bài thơ sử dụng những hình ảnh rất gần gũi và ngôn ngữ giản dị. Nhà thơ không cố tạo ra vẻ đẹp cầu kì mà chú trọng những chi tiết nhỏ. Cấu trúc theo dòng thời gian của buổi sáng giúp câu chuyện diễn ra tự nhiên. Tự sự tạo nên hành trình, miêu tả dựng lên không gian, còn chất trữ tình làm cho mọi chi tiết có chiều sâu. Đặc biệt, việc kết hợp điểm nhìn của người cha với tâm thế của người con khiến bài thơ vừa có sự ấm áp của tình thân vừa có nét trong trẻo của tuổi thơ.

Điều đáng quý nhất là Tế Hanh không nhìn đứa trẻ như một nhân vật cần được dạy dỗ mà trước hết nhìn em như một con người đang khám phá thế giới. Câu hỏi “Sao chẳng thấy trường đâu?” không phải một thiếu sót mà là dấu hiệu của sự lớn lên. Con chưa biết, nên cha dẫn. Con chưa nhìn thấy, nên cha chỉ. Nhưng rồi con sẽ biết, sẽ thấy và sẽ tự bước.

“Đưa con đi học” vì vậy giữ lại một khoảnh khắc rất đẹp của tuổi thơ: khoảnh khắc con còn bỡ ngỡ và cha vẫn còn ở ngay bên cạnh. Sau này, con đường có thể dài hơn, thế giới có thể rộng hơn, nhưng câu nói “Trường của con phía trước” vẫn có thể trở thành một hình ảnh theo con suốt đời. Bởi đằng sau một lời chỉ đường là cả niềm tin của cha dành cho tương lai của con.

Bài tham khảo Mẫu 9

Mùa thu trong thơ ca thường gợi những rung động tinh tế trước bước chuyển của đất trời. Nhưng ở “Đưa con đi học”, mùa thu không đứng riêng như một bức tranh thiên nhiên. Nó hiện diện trong khoảnh khắc một người cha đưa đứa con nhỏ đến trường, để rồi từng giọt sương, tia nắng, cánh đồng và hương lúa đều như thấm vào một kỉ niệm gia đình. Tế Hanh đã không dùng những hình ảnh cầu kì để nói về tình phụ tử. Nhà thơ để tình cảm ấy lan ra từ cảnh vật, từ đó tạo nên một bài thơ nhẹ nhàng mà giàu sức gợi về tình cha, tuổi thơ và tương lai của con.

Ngay câu thơ đầu tiên, thiên nhiên đã xuất hiện như một tín hiệu của sự chuyển mùa:

“Sáng nay mùa thu sang
Cha đưa con đi học”

“Mùa thu sang” là một chuyển động của đất trời, còn “cha đưa con đi học” là một chuyển động của đời người. Đứa trẻ đang bắt đầu một năm học mới, nhưng với người cha, có lẽ đây còn là dấu mốc đánh dấu một chặng mới trong quá trình lớn lên của con. Vì thế, thiên nhiên và con người cùng vận động trong một khoảnh khắc.

Bức tranh buổi sớm tiếp tục được tạo nên từ những chi tiết rất nhỏ:

“Sương đọng cỏ bên đường
Nắng lên ngời hạt ngọc”

Tế Hanh không miêu tả mùa thu bằng những hình ảnh lớn lao. Nhà thơ cúi xuống nhìn “cỏ bên đường”, nhìn những giọt sương còn đọng lại rồi bắt gặp ánh nắng. Sương vốn mong manh, nắng vốn vô hình, vậy mà qua câu thơ, giọt sương lại hiện lên như “hạt ngọc”. Cách ví von ấy khiến cảnh vật trở nên lung linh. Đồng thời, nó cho thấy tâm hồn người quan sát đang ở trong một trạng thái đặc biệt. Khi lòng người có niềm vui và sự nâng niu, cảnh vật cũng trở nên đáng quý hơn.

Thiên nhiên ở khổ thơ thứ hai lại mang một sắc xanh tràn đầy sức sống:

“Lúa đang thì ngậm sữa
Xanh mướt cao ngập đầu”

Cụm từ “đang thì ngậm sữa” gợi một thời điểm non tơ mà căng đầy sinh lực của cây lúa. Hình ảnh ấy đặc biệt phù hợp với câu chuyện về một đứa trẻ đang bắt đầu lớn. Lúa lớn lên trong đồng ruộng, con lớn lên trong vòng tay gia đình và giờ đây bắt đầu bước vào trường học. Cả thiên nhiên lẫn con người đều đang ở một ngưỡng cửa của sự trưởng thành.

Thế nhưng giữa màu xanh ấy, đứa trẻ lại hiện ra với vẻ “bỡ ngỡ”:

“Con nhìn quanh bỡ ngỡ
Sao chẳng thấy trường đâu?”

Thiên nhiên rộng lớn trước mắt em nhưng chưa được em giải mã. Cánh đồng có thể rất đẹp với người cha, nhưng với đứa trẻ, nó còn là một không gian xa lạ. Câu hỏi “Sao chẳng thấy trường đâu?” khiến cảnh vật bỗng trở thành một thử thách nhỏ. Em chưa biết đường, chưa quen với thế giới bên ngoài gia đình và cần một người đồng hành.

Người cha xuất hiện không bằng một lời giảng giải dài mà bằng câu nói:

“Con ơi đi với cha
Trường của con phía trước”

Từ “con ơi” làm giọng thơ mềm xuống. Cha không chỉ hướng dẫn mà còn trấn an. Còn “phía trước” khiến cảnh vật được mở rộng thành một không gian của tương lai. Trường học nằm ở phía trước, nhưng tương lai của con cũng ở phía trước. Người cha hiểu rằng con đường hôm nay chỉ là bước đầu của một hành trình dài.

Từ điểm này, thiên nhiên không còn chỉ là thiên nhiên. Hương lúa cuối bài:

“Hương lúa toả bao la
Như hương thơm đất nước”

đã nâng bức tranh làng quê thành một không gian mang ý nghĩa cộng đồng. Hương lúa là hương của quê hương, nhưng nhà thơ gọi đó là “hương thơm đất nước”. Cách so sánh khiến hành trình đến trường của đứa trẻ được đặt trong một nền văn hóa và không gian sống rộng lớn hơn. Đứa trẻ không chỉ bước vào trường học mà còn bước vào thế giới của quê hương, xã hội và đất nước.

Điểm đặc sắc của Tế Hanh là cảnh vật luôn gắn với tâm trạng. Cảnh trong trẻo vì cảm xúc trong trẻo. Cánh đồng tràn đầy sức sống vì phía trước đứa trẻ là một tương lai đang mở. Hương lúa “toả bao la” vì từ một kỉ niệm gia đình, bài thơ đã vươn tới tình quê hương. Đây chính là hiệu quả của nghệ thuật tả cảnh ngụ tình được vận dụng một cách tự nhiên.

Đặt “Đưa con đi học” cạnh “Sang thu” của Hữu Thỉnh, ta thấy cùng viết về mùa thu nhưng mỗi nhà thơ lại có một cách cảm nhận riêng. Hữu Thỉnh tinh tế phát hiện những tín hiệu chuyển mùa để diễn tả những biến chuyển của đất trời và suy ngẫm của con người. Tế Hanh không lấy mùa thu làm đối tượng chính. Mùa thu ở đây chỉ là nền cảnh để một gia đình trải qua một khoảnh khắc đáng nhớ. Nếu “Sang thu” là sự lắng nghe bước đi của thời gian trong thiên nhiên và tâm hồn, thì “Đưa con đi học” lại cảm nhận bước đi của thời gian qua sự trưởng thành của một đứa trẻ.

Về nghệ thuật, bài thơ có cấu trúc đơn giản nhưng giàu hiệu quả. Tác giả bắt đầu từ thời gian, mở ra cảnh vật, chuyển sang đứa trẻ, để người cha lên tiếng rồi kết thúc bằng một không gian rộng hơn. Sự vận động ấy rất tự nhiên. Ngôn ngữ thơ trong sáng, giàu tính khẩu ngữ, phù hợp với hoàn cảnh gia đình. Những hình ảnh như “sương”, “cỏ”, “nắng”, “lúa”, “hương lúa” đều gần gũi nhưng được tổ chức khéo léo để tạo thành một thế giới giàu sức gợi.

Đặc biệt, sự kết hợp giữa tự sự, miêu tả và trữ tình khiến bài thơ không đơn thuần là một bức tranh phong cảnh. Có một câu chuyện đang diễn ra, có nhân vật, có đối thoại, có chuyển động. Nhưng đằng sau câu chuyện là một tầng cảm xúc sâu hơn: người cha đang chứng kiến con lớn lên.

Đó cũng là nơi bài thơ chạm vào quy luật của tình thân. Cha mẹ luôn mong con trưởng thành, nhưng khi con thật sự bước đi, họ lại nhận ra tuổi thơ đang dần lùi lại. Người cha trong bài thơ không níu con. Ông nói “đi với cha”, rồi chỉ về “phía trước”. Sự dịu dàng ấy cho thấy tình yêu đích thực không biến thành sự sở hữu. Cha đồng hành để con có thể tự bước.

Bởi vậy, thiên nhiên trong “Đưa con đi học” đẹp không chỉ bởi sắc màu mà còn bởi ý nghĩa. Sương trong trẻo, nắng ấm áp, lúa xanh non, hương lúa lan xa. Tất cả như cùng góp phần chào đón một con người nhỏ bé đang bước vào hành trình lớn. Tế Hanh đã khiến một buổi sáng mùa thu trở thành một miền ký ức có ánh sáng, có hương thơm và có bóng dáng người cha.

Đọc bài thơ, ta nhận ra rằng những cảnh vật quen thuộc nhất đôi khi chỉ trở nên đẹp nhất khi chúng gắn với một kỉ niệm. Một giọt sương có thể chỉ là giọt sương, nhưng trong buổi sáng cha đưa con đi học, nó trở thành “hạt ngọc”. Một cánh đồng có thể chỉ là cánh đồng, nhưng trong ký ức ấy, nó trở thành nơi đánh dấu bước đầu của một cuộc đời. Tế Hanh đã nhìn thấy vẻ đẹp ấy và lưu giữ nó bằng những câu thơ trong trẻo. Chính vì vậy, “Đưa con đi học” không chỉ là bài thơ về tình cha mà còn là bài thơ về cách con người học cách yêu thương những điều bình dị đang diễn ra quanh mình.

Bài tham khảo Mẫu 10

“Sao chẳng thấy trường đâu?” Nếu tách riêng khỏi bài thơ, đó chỉ là một câu hỏi rất bình thường của một đứa trẻ lần đầu đến lớp. Nhưng đặt câu hỏi ấy giữa một cánh đồng lúa xanh mướt và đặt nó cạnh lời đáp của người cha, ta nhận ra đây chính là điểm nút làm nên chiều sâu của “Đưa con đi học”. Tế Hanh đã không cần những lời bộc lộ tình cảm trực tiếp. Chỉ bằng một câu hỏi của con và một câu trả lời của cha, nhà thơ đã dựng lên cả khoảng cách giữa tuổi thơ và trưởng thành, giữa cái nhìn trước mắt và tầm nhìn về tương lai, đồng thời làm nổi bật vẻ đẹp lặng lẽ của tình phụ tử.

Bài thơ bắt đầu trong một buổi sáng mùa thu:

“Sáng nay mùa thu sang
Cha đưa con đi học”

Thời gian “sáng nay” mang sắc thái rất cụ thể. Nó khiến người đọc có cảm giác người cha đang kể lại một kỉ niệm vừa diễn ra, từng chi tiết vẫn còn nguyên trong trí nhớ. Mùa thu đến cùng với một hành trình mới của đứa trẻ. Trong cái nhìn của người lớn, đó có thể chỉ là một ngày đầu năm học. Nhưng đối với người cha, khoảnh khắc con bắt đầu đi học có lẽ là một dấu mốc không dễ quên.

Thiên nhiên bao quanh bước chân hai cha con bằng vẻ đẹp trong trẻo:

“Sương đọng cỏ bên đường
Nắng lên ngời hạt ngọc”

Những giọt sương còn đọng trên cỏ rồi được nắng chiếu thành “hạt ngọc”. Cách nhìn ấy cho thấy cảnh vật đang được cảm nhận qua một tâm hồn có sự nâng niu. Người cha không chỉ nhìn thấy đường đi mà còn để ý những chi tiết rất nhỏ. Có thể chính tình yêu dành cho con khiến ông muốn lưu giữ trọn vẹn buổi sáng ấy.

Sau bức tranh sương nắng là màu xanh của cánh đồng:

“Lúa đang thì ngậm sữa
Xanh mướt cao ngập đầu”

Cánh đồng rộng, cây lúa cao, không gian dường như vượt quá tầm mắt của đứa trẻ. Và rồi câu hỏi xuất hiện:

“Con nhìn quanh bỡ ngỡ
Sao chẳng thấy trường đâu?”

Hai chữ “bỡ ngỡ” đặt cạnh câu hỏi ngây thơ đã khắc họa rất rõ tâm thế của người con. Em chưa quen đường, chưa hiểu thế giới phía trước và chưa thể tự xác định phương hướng. Câu hỏi không chỉ nói về một ngôi trường cụ thể. Nó còn vô tình cho thấy đứa trẻ chưa nhìn thấy tương lai của mình. Em chỉ biết rằng cha đang đưa mình đi, còn đích đến ở đâu vẫn là điều xa lạ.

Chính tại đây, lời cha trở thành điểm tựa:

“Con ơi đi với cha
Trường của con phía trước”

Nếu câu hỏi của con hướng về cái chưa nhìn thấy, lời cha hướng thẳng về phía tương lai. “Con ơi” chứa sự trìu mến. “Đi với cha” tạo cảm giác an toàn. Nhưng câu “Trường của con phía trước” lại không chỉ nhằm trả lời câu hỏi. Cha đang nói với con rằng con cứ bước đi, bởi phía trước luôn có một điểm đến.

Đây là một hình ảnh rất đẹp về vai trò của cha mẹ. Khi con còn nhỏ, cha mẹ là người dẫn đường. Nhưng mục đích của việc dẫn đường không phải để con phụ thuộc mãi mà để con có thể tự bước sau này. Người cha trong bài thơ không quay con về nhà vì con bỡ ngỡ. Ông đưa con đi tiếp. Tình yêu được thể hiện bằng việc khuyến khích con bước vào cái mới.

Vì thế, phía sau niềm vui còn có một chút xao xuyến. Người cha hiểu rằng ngày con bắt đầu đi học cũng là ngày con bắt đầu có một thế giới không hoàn toàn thuộc về gia đình. Con sẽ có thầy cô, bạn bè, tri thức, những trải nghiệm và những con đường riêng. Một ngày nào đó, con sẽ không còn hỏi cha trường ở đâu. Sự trưởng thành ấy là điều đáng mừng nhưng cũng khiến cha nhận ra thời gian đang lặng lẽ đi qua.

Khổ thơ cuối tiếp tục mở rộng không gian:

“Hương lúa toả bao la
Như hương thơm đất nước”

Nếu câu hỏi của con thu hẹp vào một ngôi trường thì hương lúa lại mở rộng ra cả đất nước. Một đứa trẻ bắt đầu từ gia đình, đi qua cánh đồng quê hương và tiến vào trường học. Hành trình ấy cũng là quá trình từ cái riêng đến cái chung. Em sẽ học để hiểu thế giới, hiểu quê hương và sau này góp phần tạo nên tương lai của cộng đồng.

Cách xây dựng lời thoại trong bài thơ khiến ta liên tưởng đến “Nói với con” của Y Phương. Ở cả hai tác phẩm, lời người cha đều có vai trò định hướng cho đứa trẻ. Tuy nhiên, nếu người cha của Y Phương chủ yếu trao truyền những giá trị về cội nguồn và bản sắc, thì người cha của Tế Hanh đang đứng ngay trên một con đường thực tế và nói với con về một đích đến cụ thể. Một người cha nói về hành trang tinh thần; một người cha chỉ cho con cánh cửa tri thức. Chính sự khác biệt ấy giúp tình phụ tử trong “Đưa con đi học” mang sắc thái riêng: nhẹ nhàng, đời thường và giàu tính đồng hành.

Về nghệ thuật, bài thơ được xây dựng trên một tình huống trữ tình rất tự nhiên. Nhà thơ sử dụng ngôi kể và điểm nhìn phù hợp để người cha vừa quan sát cảnh vật vừa theo dõi đứa con. Ngôn ngữ giản dị, câu thơ ngắn, lời thoại gần với giao tiếp đời thường. Chính chất khẩu ngữ ấy khiến câu “Sao chẳng thấy trường đâu?” trở nên đáng nhớ. Những hình ảnh thiên nhiên được chọn lọc vừa đủ, không cầu kì nhưng có sức gợi. Mạch thơ vận động từ cảnh đến người, từ câu hỏi đến lời đáp, rồi từ một ngôi trường cụ thể mở rộng tới “hương thơm đất nước”.

Đáng quý hơn cả là bài thơ không biến tình cha thành những lời tuyên bố lớn lao. Cha không nói rằng mình yêu con đến mức nào. Cha chỉ đi bên con. Cha không nói rằng mình mong con thành công ra sao. Cha chỉ nói trường ở phía trước. Nhưng chính sự tiết chế ấy làm tình cảm trở nên chân thật.

Một câu hỏi ngây thơ của con vì thế đã đánh thức rất nhiều điều trong lòng người đọc. Nó khiến ta nhớ rằng mọi hành trình trưởng thành đều bắt đầu từ một trạng thái chưa biết. Và trong những ngày đầu tiên ấy, con người cần nhất một người có thể nói: “Đi với cha.” Tế Hanh đã ghi lại chính khoảnh khắc ấy bằng giọng thơ nhẹ nhàng, để rồi từ một câu hỏi rất nhỏ, bài thơ mở ra một ý nghĩa rất lớn: tương lai luôn ở phía trước, nhưng những bước chân đầu tiên của con thường được nâng đỡ bởi tình yêu của gia đình.

Bài tham khảo Mẫu 11

Ký ức tuổi thơ đôi khi không được tạo nên bởi những ngày đặc biệt. Một mùi hương thoảng qua, một con đường quen, một buổi sáng có nắng cũng đủ khiến con người nhiều năm sau nhớ lại một thời đã xa. “Đưa con đi học” của Tế Hanh được xây dựng từ một khoảnh khắc như vậy. Nhà thơ kể về buổi sáng cha đưa con đến trường, nhưng đằng sau câu chuyện tưởng như giản dị ấy là cảm thức về ký ức, về sự nối tiếp giữa các thế hệ và về thời gian đang lặng lẽ đưa con người đi qua những chặng đời khác nhau.

Mở đầu bài thơ là một thời điểm rất cụ thể:

“Sáng nay mùa thu sang
Cha đưa con đi học”

“Sáng nay” khiến câu chuyện có vẻ như đang diễn ra ngay trước mắt. Nhưng chính cách xác định thời gian ấy lại tạo cảm giác người cha đang muốn ghi nhớ khoảnh khắc này. Một ngày bình thường của lịch học có thể trở thành một ngày đặc biệt trong ký ức của gia đình. Mùa thu sang, đứa trẻ bắt đầu đến trường, còn người cha có thêm một kỉ niệm mới để sau này nhìn lại.

Cảnh vật buổi sớm được ghi lại bằng những nét rất nhẹ:

“Sương đọng cỏ bên đường
Nắng lên ngời hạt ngọc”

Hình ảnh “sương đọng cỏ” mang vẻ đẹp mong manh của thời khắc đầu ngày. Khi nắng lên, những giọt sương trở thành “hạt ngọc”. Có thể nói, Tế Hanh đang làm một công việc rất đặc biệt của thơ ca: biến những điều bình thường thành những chi tiết có khả năng lưu giữ ký ức. Một người đi qua con đường có thể chẳng để ý đến giọt sương. Nhưng người cha trong bài thơ thì có. Bởi đây là ngày con bắt đầu đi học.

Cánh đồng phía trước cũng được ghi lại trong thời điểm tràn đầy sức sống:

“Lúa đang thì ngậm sữa
Xanh mướt cao ngập đầu”

“Lúa đang thì ngậm sữa” vừa là một hình ảnh đẹp của đồng quê vừa gợi cảm giác non tơ. Cây lúa đang lớn, đứa trẻ cũng đang lớn. Hai hình ảnh ấy vô tình tạo thành một sự cộng hưởng. Thiên nhiên đang trưởng thành cùng con người.

Nhưng đứa trẻ chưa nhìn thấy ý nghĩa rộng lớn ấy. Em chỉ cảm thấy bỡ ngỡ:

“Con nhìn quanh bỡ ngỡ
Sao chẳng thấy trường đâu?”

Câu hỏi khiến khoảnh khắc trở nên rất cụ thể. Đứa trẻ chưa có ký ức về con đường này. Em chưa biết đâu là trường, đâu là điểm đến. Vì vậy, người cha là người lưu giữ và định hướng. Cha biết con đường, còn con đang làm quen với thế giới.

Lời cha vang lên:

“Con ơi đi với cha
Trường của con phía trước”

Hai chữ “phía trước” khiến khoảnh khắc hiện tại bỗng mở ra tương lai. Trường học phía trước, những năm tháng học tập cũng phía trước. Nhưng đồng thời, lời thơ còn gợi một sự chuyển giao. Cha đang đưa con đi, nhưng rồi sẽ có ngày con tự đi. Một ngày hôm nay có thể trở thành một ký ức rất xa trong tương lai.

Đó chính là điều khiến tình phụ tử trong bài thơ có chiều sâu. Cha yêu con không phải bằng sự níu giữ mà bằng sự đồng hành. Cha muốn con lớn lên, muốn con bước vào thế giới tri thức. Nhưng chính khi nhìn con bước đi, cha cũng nhận ra mình đang đứng trước dòng chảy của thời gian. Tuổi thơ của con không thể dừng lại, cũng như thời gian của cha không thể quay về.

Từ đây, bài thơ có thể được đặt cạnh “Bếp lửa” của Bằng Việt. Nếu Bằng Việt nhìn lại tuổi thơ từ một khoảng cách thời gian rất dài, để những hình ảnh bình dị của bà và bếp lửa trở thành nơi neo giữ ký ức, thì Tế Hanh lại ghi lại khoảnh khắc ký ức ấy ngay khi nó đang hình thành. Một bài thơ nhìn về quá khứ, một bài thơ gần như đang tạo ra quá khứ cho tương lai. Nhưng cả hai đều cho thấy sức mạnh của những chi tiết đời thường trong việc lưu giữ tình thân.

Đặc biệt, hương lúa ở cuối bài:

“Hương lúa toả bao la
Như hương thơm đất nước”

là một chi tiết có sức lưu giữ mạnh mẽ. Mùi hương thường gắn với ký ức rất sâu. Hương lúa ở đây không chỉ gợi cánh đồng mà còn gợi quê hương. Khi đứa trẻ lớn lên, có thể em sẽ đi xa, nhưng những gì thuộc về buổi sáng này vẫn có thể trở thành một phần ký ức không dễ phai.

Câu “Như hương thơm đất nước” còn làm cho ký ức cá nhân được mở rộng thành ký ức cộng đồng. Đứa trẻ được đưa đến trường trên một miền quê có lúa, có hương đồng. Tri thức mà em tiếp nhận sau này cũng bắt đầu từ một không gian văn hóa cụ thể. Gia đình, quê hương và đất nước vì vậy nối liền trong một hành trình tự nhiên.

Nghệ thuật của bài thơ cũng góp phần làm nên chất ký ức. Tác giả sử dụng những hình ảnh đơn sơ, gần gũi. Ngôn ngữ không cầu kì, câu thơ ngắn và nhịp điệu nhẹ nhàng. Kết cấu bài thơ đi theo dòng thời gian của một buổi sáng, khiến mọi chi tiết nối tiếp như một chuỗi hình ảnh trong trí nhớ. Cách kết hợp giữa kể chuyện, tả cảnh và bộc lộ cảm xúc khiến bài thơ giống một trang hồi ức được viết bằng thơ.

Điều đặc biệt là người cha không xuất hiện bằng một chân dung cụ thể. Người đọc chỉ biết cha qua hành động “đưa con đi học”, qua lời gọi “Con ơi” và lời chỉ dẫn “Trường của con phía trước”. Chính sự vắng mặt của những miêu tả trực tiếp lại khiến hình ảnh người cha trở nên gần gũi. Bởi trong ký ức của mỗi người, cha mẹ thường không phải là những hình tượng được mô tả hoàn chỉnh. Họ hiện diện qua những việc đã làm cho ta.

Một ngày nào đó, đứa trẻ sẽ không còn nhớ chính xác buổi sáng hôm ấy nắng lên lúc nào, sương đọng ở đâu, cánh đồng rộng đến mức nào. Nhưng rất có thể, em sẽ nhớ rằng từng có một người cha đi bên cạnh mình khi em bắt đầu đến trường. Đó là giá trị của những khoảnh khắc gia đình: chúng có thể nhỏ bé khi đang diễn ra nhưng lại trở nên vô cùng quý giá khi thời gian đã đi qua.

“Đưa con đi học” vì thế không chỉ là câu chuyện của một buổi sáng. Bài thơ là lời nhắc về cách ký ức được tạo nên. Nó bắt đầu từ những điều rất bình thường: một bước chân, một câu hỏi, một lời gọi. Tế Hanh đã giữ lại khoảnh khắc ấy bằng những câu thơ trong sáng để người đọc hiểu rằng thời gian có thể lấy đi tuổi thơ, nhưng không thể dễ dàng xóa khỏi con người những ký ức được tạo nên từ tình yêu. Cha đưa con đến trường trong một buổi sáng mùa thu, và có lẽ chính buổi sáng ấy cũng đang lặng lẽ bước vào miền ký ức của cả hai cha con.

Bài tham khảo Mẫu 12

Một đứa trẻ bước ra khỏi ngôi nhà thân thuộc để đến trường cũng là lúc thế giới của em bắt đầu rộng thêm. Phía sau bước chân nhỏ bé ấy là gia đình, phía trước là tri thức, bạn bè và một đời sống đang chờ được khám phá. Trong “Đưa con đi học”, Tế Hanh đã ghi lại khoảnh khắc chuyển tiếp ấy bằng những câu thơ trong trẻo, tự nhiên. Điều đáng quý ở tác phẩm là tình phụ tử không đứng tách biệt với tình quê hương. Hai tình cảm ấy đan quyện vào nhau qua hình ảnh người cha, đứa con, cánh đồng lúa và hương thơm của đất nước.

Ngay từ hai câu đầu, nhà thơ đã xác định thời gian và sự kiện:

“Sáng nay mùa thu sang
 Cha đưa con đi học”

“Sáng nay” là một mốc thời gian cụ thể, còn “mùa thu sang” tạo nên sắc thái dịu dàng cho buổi sớm. Đáng chú ý, sự chuyển mùa của thiên nhiên được đặt cạnh bước chuyển trong cuộc đời đứa trẻ. Mùa thu bước sang một chặng mới, con cũng bắt đầu một hành trình mới. Vì thế, buổi sáng này mang ý nghĩa nhiều hơn một lần đưa con đến lớp. Đó là dấu mốc đầu tiên trên con đường trưởng thành.

Không gian quanh hai cha con hiện lên bằng những hình ảnh nhỏ bé:

“Sương đọng cỏ bên đường
 Nắng lên ngời hạt ngọc”

“Sương” và “cỏ” đều rất quen thuộc, nhưng dưới ánh nhìn của Tế Hanh, giọt sương lại trở thành “hạt ngọc”. Cách cảm nhận ấy khiến buổi sáng có vẻ đẹp trong trẻo, tinh khôi. Đồng thời, cảnh vật dường như được phủ lên một lớp ánh sáng của tình cảm. Người cha đang vui trước bước tiến đầu tiên của con nên cảnh vật cũng trở nên đáng yêu, đáng nhớ.

Con đường tiếp tục dẫn hai cha con qua một cánh đồng đang độ tràn đầy sức sống:

“Lúa đang thì ngậm sữa
 Xanh mướt cao ngập đầu”

Cụm từ “đang thì ngậm sữa” gợi một mùa lúa non đầy sức sống. Cây lúa đang trong quá trình hoàn thiện, cũng như đứa trẻ đang bắt đầu những bước đầu tiên của quá trình trưởng thành. Hình ảnh “xanh mướt cao ngập đầu” còn cho thấy thế giới trước mắt con rộng lớn đến mức nào. Em nhỏ bé giữa không gian ấy, bởi vậy cảm giác “bỡ ngỡ” là hoàn toàn tự nhiên:

“Con nhìn quanh bỡ ngỡ
 Sao chẳng thấy trường đâu?”

Câu hỏi của con khiến hình ảnh đứa trẻ hiện lên rất chân thực. Em chưa quen đường, chưa biết ngôi trường nằm ở đâu, chưa có khả năng hình dung thế giới rộng lớn phía trước. Cái nhìn của em còn ngắn, chỉ tập trung vào những gì đang hiện hữu trước mắt.

Trong khi đó, người cha có một điểm nhìn khác. Cha nhìn xa hơn đứa trẻ:

“Con ơi đi với cha
 Trường của con phía trước”

“Con ơi” là tiếng gọi chứa đựng sự trìu mến. “Đi với cha” là lời khẳng định về sự đồng hành. Còn “phía trước” là từ khóa quan trọng của toàn bài. Trường học nằm phía trước, nhưng tương lai của con cũng nằm ở đó. Cha hiểu rằng con cần được bước ra khỏi không gian gia đình để tiếp xúc với tri thức và cuộc sống. Vì thế, cha không giữ con ở lại mà đưa con đi về phía trước.

Đằng sau hành động ấy là một quan niệm đẹp về tình yêu. Yêu con không có nghĩa là giữ con mãi trong vòng tay mình. Người cha vừa che chở vừa chuẩn bị cho con khả năng tự bước. Ông đồng hành trong những bước đầu tiên để rồi một ngày con có thể đi bằng chính đôi chân của mình. Bởi vậy, tình phụ tử trong bài thơ mang vẻ đẹp của sự tin tưởng.

Từ gia đình, bài thơ mở ra quê hương:

“Hương lúa toả bao la
 Như hương thơm đất nước”

Đây là sự chuyển đổi rất tự nhiên từ cái riêng sang cái chung. “Hương lúa” thuộc về cánh đồng cụ thể mà hai cha con đang đi qua, nhưng được so sánh với “hương thơm đất nước”, nó trở thành biểu tượng cho quê hương Việt Nam. Cánh đồng không còn chỉ là cảnh vật. Nó trở thành một phần của không gian văn hóa mà đứa trẻ đang lớn lên trong đó.

Có thể thấy, người cha đang đưa con đến trường nhưng đồng thời cũng đưa con đi qua chính quê hương của mình. Con đường ấy bắt đầu từ mái nhà, đi giữa đồng lúa rồi hướng tới trường học. Gia đình là điểm xuất phát, quê hương là nền tảng, tri thức là cánh cửa mở ra tương lai. Các tầng ý nghĩa ấy nối tiếp nhau khiến bài thơ dù ngắn vẫn có chiều sâu.

Từ phương diện này, “Đưa con đi học” có thể gợi liên tưởng đến “Quê hương” của chính Tế Hanh. Trong “Quê hương”, nhà thơ tìm thấy tình yêu quê xứ qua hình ảnh con thuyền, cánh buồm, người dân làng chài và nhịp sống lao động. Còn trong “Đưa con đi học”, quê hương không hiện ra qua biển cả mà qua cánh đồng lúa và hương lúa. Một bên là quê hương của tuổi thơ được hồi tưởng từ xa, một bên là quê hương đang hiện hữu trong hành trình của một đứa trẻ. Dù cách biểu hiện khác nhau, cả hai đều cho thấy khả năng của Tế Hanh trong việc biến cảnh sắc bình dị thành nơi gửi gắm tình cảm sâu nặng với quê hương.

Về nghệ thuật, trước hết phải kể đến cách xây dựng tình huống trữ tình. Một hành động rất đời thường trở thành điểm tựa cho toàn bộ cảm xúc. Nhà thơ không cần tạo ra biến cố lớn mà chỉ cần đặt nhân vật vào một thời khắc giàu ý nghĩa. Bên cạnh đó, hình ảnh thơ gần gũi, ngôn ngữ giản dị, giọng điệu nhẹ nhàng giúp câu chuyện gia đình hiện lên tự nhiên.

Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình cũng được thể hiện rõ. Cảnh vật không tồn tại độc lập mà gắn với tâm trạng. Sương trong trẻo, nắng rực sáng, lúa xanh non và hương lúa lan xa đều phù hợp với niềm vui, niềm hi vọng của người cha. Đặc biệt, sự kết hợp giữa tự sự, miêu tả và trữ tình khiến bài thơ vừa có một câu chuyện cụ thể vừa có chiều sâu suy tưởng.

Tế Hanh còn thành công khi lựa chọn điểm nhìn của người cha. Người cha nhìn thấy sự bỡ ngỡ của con nhưng không dừng lại ở hiện tại. Ông nhìn về “phía trước”. Chính điểm nhìn ấy tạo nên chiều sâu của tình phụ tử. Cha không chỉ chứng kiến hiện tại của con mà còn hình dung tương lai đang mở ra.

“Đưa con đi học” vì vậy không chỉ kể một kỉ niệm gia đình. Bài thơ còn cho thấy mối quan hệ tự nhiên giữa tình cha, tình quê hương và khát vọng trưởng thành. Một đứa trẻ muốn đi xa cần một điểm tựa phía sau; muốn bước vào tương lai cũng cần một quê hương để nhớ về. Người cha chính là người nối hai thế giới ấy lại với nhau.

Tác phẩm khép lại bằng lời cha:

“Trường của con phía trước”

Câu thơ giản dị nhưng có thể ngân vang rất lâu. Phía trước là ngôi trường, là tri thức, là cuộc đời. Phía sau là gia đình, cánh đồng và hương lúa. Đứa trẻ bước đi từ nơi thân thuộc để khám phá thế giới, nhưng hành trang quan trọng nhất vẫn là tình yêu mà gia đình và quê hương đã trao cho em. Bằng một khoảnh khắc nhỏ bé, Tế Hanh đã làm hiện lên một chân lí đẹp: trưởng thành không phải là rời bỏ cội nguồn, mà là mang theo những gì yêu thương nhất để bước vào tương lai.

Bài tham khảo Mẫu 13

Trong hành trình trưởng thành của mỗi con người, cha mẹ thường xuất hiện ở những bước đầu tiên. Họ nắm tay khi con chưa biết đi, dạy con những điều đầu tiên, rồi một ngày đưa con đến trước cánh cửa trường học. Từ thời điểm ấy, thế giới của con bắt đầu mở rộng và vai trò của cha mẹ cũng dần thay đổi. “Đưa con đi học” của Tế Hanh đã ghi lại một khoảnh khắc như thế. Đằng sau hình ảnh người cha đưa con đến trường là một tình yêu không ồn ào: yêu bằng cách đồng hành, quan sát, nâng đỡ và cuối cùng là trao cho con quyền tự bước về phía tương lai.

Bài thơ mở đầu bằng một câu thơ giàu tính thời điểm:

“Sáng nay mùa thu sang”

Chỉ ba chữ “sáng nay” đã khiến khoảnh khắc trở nên cụ thể. Người cha không kể về một ngày bất kỳ mà dường như đang lưu giữ một ngày rất đáng nhớ. Mùa thu cũng vừa “sang”, tạo cảm giác về một sự khởi đầu. Thiên nhiên bước vào mùa mới, đứa trẻ cũng bước vào một chặng đời mới.

Câu thơ tiếp theo:

“Cha đưa con đi học”

lại hết sức giản dị. Không có một tính từ nào trực tiếp ca ngợi tình cha. Tế Hanh chỉ kể một hành động. Thế nhưng chính hành động ấy đã nói thay rất nhiều điều. Người cha dành thời gian đi bên con trong ngày đầu tiên. Cha nhìn con, theo bước con và có mặt khi con bắt đầu bước ra khỏi không gian gia đình.

Con đường đến trường hiện lên trong trẻo:

“Sương đọng cỏ bên đường
 Nắng lên ngời hạt ngọc”

Cách ví von “hạt ngọc” làm cho giọt sương trở nên lung linh. Nhưng điều đáng chú ý hơn là sự tinh tế trong điểm nhìn. Người cha không chỉ quan tâm tới việc đưa con đến trường. Ông còn cảm nhận được từng vẻ đẹp nhỏ bé của buổi sáng. Dường như ông muốn ghi nhớ tất cả những gì thuộc về ngày hôm ấy.

Sau lớp sương nắng là cánh đồng lúa:

“Lúa đang thì ngậm sữa
 Xanh mướt cao ngập đầu”

Cánh đồng vừa rộng vừa xanh, tạo cảm giác đầy sức sống. Nhưng đối với đứa trẻ, không gian ấy lại trở nên xa lạ. Em nhìn quanh và:

“Con nhìn quanh bỡ ngỡ
 Sao chẳng thấy trường đâu?”

Câu hỏi khiến người con hiện lên với tất cả nét ngây thơ. Em chưa biết cách xác định phương hướng, chưa quen với con đường mới. Trong giây phút ấy, cha trở thành điểm tựa. Câu trả lời của cha không dài:

“Con ơi đi với cha
 Trường của con phía trước”

Hai chữ “đi với” rất đáng chú ý. Cha không nói “để cha đưa con”, mà nói “đi với cha”. Cách diễn đạt tạo nên cảm giác hai cha con đang cùng bước. Người cha vẫn là người dẫn đường nhưng không biến con thành một người chỉ biết đi theo. Đứa trẻ đang được khuyến khích tham gia vào hành trình của chính mình.

Từ đây, hình ảnh người cha hiện lên với vẻ đẹp của sự đồng hành. Cha biết con còn nhỏ, nhưng cha cũng hiểu con sẽ lớn. Cha đưa con đến trường không phải để giữ con trong vòng tay mà để con có thể bước ra thế giới. Đó là nghịch lí rất đẹp của tình phụ tử: càng yêu con, cha càng phải học cách để con trưởng thành.

“Trường của con phía trước” vì thế không chỉ là một câu chỉ đường. Nó chứa một niềm tin. Cha tin rằng phía trước con có một tương lai. Cha tin con có thể đi xa. Cha tin tri thức sẽ mở ra những khả năng mới. Và quan trọng hơn, cha chấp nhận rằng con đường ấy rồi sẽ có những đoạn không còn dấu chân của mình.

Sự bâng khuâng của người cha không được nói trực tiếp, nhưng có thể cảm nhận từ toàn bộ tình huống. Hôm nay cha còn đi bên con. Ngày mai con sẽ tự đến trường. Sau đó, con sẽ có những người bạn, những suy nghĩ, những ước mơ và những lựa chọn riêng. Từng bước trưởng thành của con cũng đồng thời là từng bước cha mẹ lùi lại phía sau.

Điều ấy gợi nhớ đến hình ảnh người cha trong “Nói với con” của Y Phương. Người cha trong bài thơ ấy không giữ con trong một thế giới khép kín mà trao cho con những giá trị làm hành trang để bước vào đời. Người cha của Tế Hanh cũng vậy, chỉ khác ở cách biểu hiện. Nếu Y Phương dùng lời tâm tình để nói về cội nguồn và phẩm chất sống, Tế Hanh dùng một hành động cụ thể là đưa con đến trường. Cả hai đều gặp nhau ở một quan niệm đẹp: tình yêu của cha không phải là chiếc lồng giữ con lại, mà là điểm tựa để con đủ tự tin đi xa.

Khổ thơ cuối tiếp tục cho thấy chiều sâu của hành trình:

“Hương lúa toả bao la
 Như hương thơm đất nước”

Hương lúa là một dấu ấn của quê hương. Khi được so sánh với “hương thơm đất nước”, nó trở thành biểu tượng rộng lớn hơn. Đứa trẻ đến trường trong một không gian đã nuôi dưỡng mình. Trước khi bước vào thế giới tri thức, em đã có quê hương làm nền tảng.

Về nghệ thuật, bài thơ trước hết gây ấn tượng bởi sự giản dị. Tình huống trữ tình quen thuộc, hình ảnh thơ gần gũi, lời thơ trong sáng. Nhà thơ không dùng những từ ngữ quá mạnh để biểu đạt tình cảm mà để cảm xúc lan ra từ hành động, cảnh vật và đối thoại. Chính sự tiết chế ấy khiến bài thơ tránh được cảm giác lên gân.

Cách xây dựng điểm nhìn cũng góp phần làm nên chiều sâu. Người cha nhìn thấy cảnh vật nhưng quan trọng hơn, ông nhìn thấy con. Thiên nhiên được cảm nhận qua tâm trạng, khiến cảnh và tình hòa vào nhau. Mạch thơ đi theo hành trình thực tế của hai cha con nên rất tự nhiên: từ buổi sáng, qua cánh đồng, đến câu hỏi của con và lời đáp của cha.

Sự kết hợp giữa tự sự, miêu tả và trữ tình cũng là một thành công đáng kể. Bài thơ có câu chuyện nhưng không thiên về kể chuyện. Có cảnh vật nhưng không biến thành bài tả cảnh. Có cảm xúc nhưng không trực tiếp bộc lộ quá nhiều. Các yếu tố ấy hòa quyện để làm nổi bật một khoảnh khắc gia đình.

Điều khiến “Đưa con đi học” đáng nhớ chính là hình ảnh người cha đứng ở vị trí vừa gần vừa xa. Cha gần con trong từng bước chân, nhưng đã bắt đầu hướng con về phía một thế giới không thuộc hoàn toàn về gia đình. Cha đi cùng con nhưng cũng đang chuẩn bị để một ngày con tự đi. Tình yêu ấy vì thế vừa ấm áp vừa có chút xót xa.

Cuộc đời của mỗi người đều có những “phía trước” mà cha mẹ không thể đi thay. Điều họ có thể làm là đưa ta đến trước cánh cửa đầu tiên, chỉ cho ta hướng đi và trao cho ta niềm tin. Tế Hanh đã bắt được khoảnh khắc ấy trong “Đưa con đi học”. Từ một buổi sáng mùa thu, nhà thơ làm hiện lên vẻ đẹp của một người cha biết yêu con bằng cách đồng hành và biết lùi lại đúng lúc. Đó là thứ tình yêu không giữ chân con người ở lại, mà giúp họ đủ mạnh mẽ để bước tiếp.

Bài tham khảo Mẫu 14

Nếu nhìn từ bên ngoài, câu chuyện trong “Đưa con đi học” chẳng có gì phức tạp. Một buổi sáng mùa thu, một người cha đưa đứa con nhỏ đến trường, trên đường đi họ gặp cánh đồng lúa, đứa trẻ hỏi trường ở đâu và người cha chỉ về phía trước. Nhưng thơ ca có khả năng làm cho những điều tưởng như rất nhỏ trở nên có ý nghĩa. Tế Hanh đã nhìn thấy trong hành động đưa con đi học một khoảnh khắc chuyển giao của đời người. Con bắt đầu lớn, cha bắt đầu chứng kiến sự trưởng thành của con, còn một kỉ niệm gia đình lặng lẽ được hình thành.

Hai câu thơ đầu đã xác lập toàn bộ điểm xuất phát của câu chuyện:

“Sáng nay mùa thu sang
 Cha đưa con đi học”

“Mùa thu sang” gợi sự chuyển động của thời gian. “Cha đưa con đi học” lại gợi sự chuyển động của đời người. Hai hình ảnh đặt cạnh nhau khiến buổi sáng ấy mang dáng dấp của một cột mốc. Thiên nhiên chuyển mùa, con người chuyển chặng. Đứa trẻ từ mái nhà bước ra ngoài, bắt đầu tiếp xúc với một thế giới rộng hơn.

Tế Hanh không mở rộng không gian ngay lập tức. Nhà thơ bắt đầu từ những chi tiết rất gần:

“Sương đọng cỏ bên đường
 Nắng lên ngời hạt ngọc”

Cỏ bên đường, sương buổi sớm, ánh nắng đều là những hình ảnh bình thường. Nhưng “hạt ngọc” đã làm thay đổi sắc thái của cảnh vật. Giọt sương trở nên quý giá, như thể người cha đang nhìn từng chi tiết của buổi sáng bằng một tâm thế đặc biệt. Đây là một ngày đáng nhớ, nên cảnh vật quanh con cũng trở thành một phần của ký ức.

Khổ thơ thứ hai đưa hai cha con đến giữa cánh đồng:

“Lúa đang thì ngậm sữa
 Xanh mướt cao ngập đầu”

“Lúa đang thì ngậm sữa” là hình ảnh giàu sức sống. Cây lúa đang ở giai đoạn non trẻ, giống như đứa con cũng đang ở những năm tháng đầu đời. Cánh đồng “xanh mướt” và “cao ngập đầu” khiến không gian trở nên rộng lớn trong cảm nhận của một đứa trẻ.

Em nhìn quanh nhưng chưa hiểu con đường:

“Con nhìn quanh bỡ ngỡ
 Sao chẳng thấy trường đâu?”

Chỉ một từ “bỡ ngỡ”, Tế Hanh đã diễn tả được cả trạng thái tâm lí. Đứa trẻ chưa quen với thế giới mới. Em không biết trường nằm ở đâu, không biết phải đi hướng nào. Câu hỏi hoàn toàn tự nhiên, nhưng nó cũng tạo ra một đối lập thú vị: con nhìn quanh để tìm một địa điểm, còn cha nhìn về phía trước để thấy cả một hành trình.

Lời cha vì thế trở thành điểm tựa:

“Con ơi đi với cha
 Trường của con phía trước”

“Con ơi” chứa sự âu yếm. “Đi với cha” chứa sự chở che. Nhưng “phía trước” lại chứa niềm tin. Ba lớp ý nghĩa ấy kết hợp trong một lời nói ngắn. Người cha vừa bảo đảm rằng con không đơn độc, vừa nhắc con rằng điều cần tìm nằm ở phía trước.

Câu thơ cuối cùng không chỉ có ý nghĩa không gian. “Phía trước” còn là thời gian và tương lai. Ngôi trường phía trước đồng nghĩa với những năm tháng học tập phía trước. Sau trường học là cuộc đời rộng lớn hơn. Đứa trẻ chưa thể hình dung được điều đó, nhưng người cha đã nhìn thấy. Chính sự khác biệt về tầm nhìn làm cho hình ảnh cha trở nên sâu sắc.

Cha biết rằng con phải lớn. Cha biết rằng rồi sẽ có ngày con tự đi học, tự quyết định, tự lựa chọn. Bởi vậy, trong niềm vui của buổi sáng ấy chắc chắn có một chút xao xuyến. Con trưởng thành là niềm mong mỏi của cha, nhưng cũng đồng nghĩa với việc vòng tay gia đình sẽ dần trở nên rộng hơn, không còn đủ để bao trọn cuộc sống của con.

Từ hành trình riêng của hai cha con, bài thơ mở rộng sang quê hương:

“Hương lúa toả bao la
 Như hương thơm đất nước”

“Hương lúa” là thứ hương rất cụ thể. Nó thuộc về cánh đồng, thuộc về làng quê. Nhưng Tế Hanh lại gọi đó là “hương thơm đất nước”. Sự mở rộng ấy khiến hành trình đến trường của đứa trẻ không còn là câu chuyện riêng của một gia đình. Đằng sau con đường học tập là quê hương, là đất nước, là những giá trị mà con người tiếp nhận từ nơi mình sinh ra.

Ở điểm này, bài thơ có thể được đặt cạnh “Đất nước” của Nguyễn Khoa Điềm. Nguyễn Khoa Điềm tìm thấy đất nước trong những điều gần gũi của đời sống nhân dân, trong phong tục, văn hóa, tình yêu và những gì con người bình thường gìn giữ. Tế Hanh cũng không hình dung đất nước bằng những khái niệm xa xôi. Nhà thơ bắt đầu từ “hương lúa”, từ cánh đồng mà hai cha con đang đi qua. Nếu Nguyễn Khoa Điềm khẳng định đất nước được làm nên từ những điều bình dị, thì Tế Hanh khiến người đọc cảm nhận đất nước bằng một giác quan rất cụ thể: mùi hương của quê hương. Hai cách viết khác nhau nhưng cùng gặp nhau ở khả năng phát hiện vẻ đẹp lớn lao trong đời sống bình thường.

Nghệ thuật của “Đưa con đi học” trước hết nằm ở việc lựa chọn một tình huống có sức gợi. Chỉ một buổi đưa con đến trường nhưng có đủ thời gian, không gian, nhân vật, đối thoại và cảm xúc. Từ tình huống ấy, nhà thơ triển khai mạch thơ theo trình tự tự nhiên của hành trình. Không có những bước chuyển đột ngột, cảm xúc được mở ra từ cảnh vật rồi đi vào tâm trạng.

Hình ảnh thơ cũng rất đời thường. “Cỏ”, “sương”, “nắng”, “lúa”, “hương lúa”, “trường học” đều là những chất liệu quen thuộc. Tuy vậy, bằng cách lựa chọn và kết nối chúng, Tế Hanh đã tạo nên một thế giới giàu sức gợi. Đặc biệt, phép so sánh trong câu “Như hương thơm đất nước” và hình ảnh “hạt ngọc” góp phần nâng vẻ đẹp của cảnh vật từ cái cụ thể lên cái giàu ý nghĩa.

Ngôn ngữ thơ giản dị, trong sáng, gần với lời nói tự nhiên. Chính chất khẩu ngữ ấy làm cho lời người con và lời người cha trở nên chân thực. Giọng thơ nhìn chung nhẹ nhàng, trìu mến, không bi lụy. Ngay cả khi gợi ra sự trôi chảy của thời gian, tác giả cũng không làm cảm xúc trở nên nặng nề. Đây là một bài thơ về sự trưởng thành, nhưng trưởng thành được nhìn bằng niềm tin nhiều hơn nỗi lo.

Sự kết hợp giữa tự sự, miêu tả và trữ tình cũng giúp tác phẩm có sức hấp dẫn riêng. Người đọc vừa theo dõi một hành trình cụ thể, vừa ngắm nhìn cảnh vật, vừa cảm nhận được tình cảm phía sau từng câu chữ. Điểm nhìn của người cha khiến bài thơ có chiều sâu tâm lí bởi cha không chỉ thấy hiện tại mà còn hướng về tương lai của con.

Đáng suy ngẫm nhất vẫn là cách Tế Hanh nhìn tình phụ tử. Cha không xuất hiện như một người hùng. Cha không làm điều gì phi thường. Cha chỉ đưa con đi học. Nhưng chính những việc tưởng như nhỏ nhất lại là nền móng của một đời người. Một đứa trẻ có thể quên rất nhiều bài học đầu tiên, nhưng cảm giác được cha đồng hành trong ngày đầu bước vào thế giới mới có thể ở lại rất lâu.

Bởi thế, “Đưa con đi học” khiến người đọc muốn nhìn lại những khoảnh khắc bình thường của gia đình bằng một thái độ khác. Một bữa cơm, một lần đưa đón, một lời nhắc nhở, một buổi sáng cha mẹ đi bên cạnh con đều có thể trở thành ký ức. Khi còn nhỏ, ta thường nghĩ những điều ấy sẽ luôn tồn tại. Chỉ khi lớn lên, con người mới hiểu thời gian không đứng yên và những người từng đi cạnh mình cũng dần già đi.

Tế Hanh đã không nói trực tiếp về quy luật ấy. Nhà thơ chỉ để người cha nói một câu rất đơn giản:

“Trường của con phía trước”

Nhưng chính từ “phía trước” ấy, cả tương lai được mở ra. Con sẽ đi tiếp, còn cha sẽ đứng phía sau dõi theo. Có thể một ngày con sẽ đi rất xa, nhưng bước chân đầu tiên vẫn bắt đầu từ một buổi sáng có cha bên cạnh.

“Đưa con đi học” vì thế là một bài thơ đẹp ở cả nội dung lẫn nghệ thuật. Tác phẩm làm nổi bật tình phụ tử sâu lắng, sự bỡ ngỡ đáng yêu của tuổi thơ, vẻ đẹp trong trẻo của thiên nhiên và tình yêu quê hương được gợi lên qua hương lúa. Với tình huống đời thường, hình ảnh giản dị, giọng thơ chân thành cùng mạch cảm xúc tự nhiên, Tế Hanh đã biến một việc làm rất đỗi quen thuộc thành một khoảnh khắc có sức ngân vang. Đọc bài thơ, ta hiểu rằng những điều lớn lao của tình thân đôi khi không nằm trong những lời nói lớn lao. Chúng nằm ngay trên một con đường đến trường, trong một câu “Con ơi”, và trong hướng nhìn về phía trước của một người cha luôn mong con mình trưởng thành.

Bài tham khảo Mẫu 15

Một đứa trẻ đến trường lần đầu không chỉ bước qua cánh cửa của một lớp học. Từ khoảnh khắc ấy, em bắt đầu rời khỏi thế giới nhỏ bé được bao bọc bởi gia đình để tiếp xúc với một không gian rộng hơn. Trường học mở ra tri thức, bạn bè và những trải nghiệm mới; còn phía sau bước chân ấy luôn có bóng dáng của cha mẹ. Trong “Đưa con đi học”, Tế Hanh đã chọn chính khoảnh khắc chuyển tiếp ấy để viết nên một bài thơ giàu chất trữ tình. Không có biến cố lớn, không có những lời bộc bạch dữ dội, tác phẩm vẫn lay động bởi sự hòa quyện giữa tình phụ tử, vẻ đẹp quê hương và niềm tin vào tương lai của một đứa trẻ.

Ngay từ hai câu thơ đầu, thời gian và sự kiện đã được đặt cạnh nhau:

“Sáng nay mùa thu sang
 Cha đưa con đi học”

“Mùa thu sang” là sự vận động của thiên nhiên, còn “cha đưa con đi học” là sự vận động của đời người. Cách mở đầu ấy khiến buổi sáng bình thường bỗng có ý nghĩa đặc biệt. Một mùa mới bắt đầu, một năm học mới bắt đầu và với đứa trẻ, một chặng đường mới cũng bắt đầu. Từ “sáng nay” khiến khoảnh khắc trở nên gần gũi như đang diễn ra trước mắt, đồng thời tạo cảm giác đây là một ngày mà người cha muốn lưu giữ trong ký ức.

Bước chân của hai cha con đi qua một không gian thu rất riêng:

“Sương đọng cỏ bên đường
 Nắng lên ngời hạt ngọc”

Không phải lá vàng, gió heo may hay bầu trời cao trong, Tế Hanh lựa chọn “sương”, “cỏ” và “nắng” để tạo nên tín hiệu mùa thu. Những hình ảnh nhỏ bé ấy được quan sát bằng một ánh nhìn tinh tế. Đặc biệt, giọt sương khi gặp nắng trở thành “hạt ngọc”. Cách gọi ấy vừa gợi vẻ đẹp long lanh của cảnh vật vừa cho thấy tâm trạng nâng niu của người cha. Trong một ngày có ý nghĩa với con, những điều bình thường quanh hai cha con cũng trở nên đẹp đẽ.

Từ con đường nhỏ, không gian mở ra cánh đồng:

“Lúa đang thì ngậm sữa
 Xanh mướt cao ngập đầu”

Cây lúa đang ở độ non tơ, căng đầy sức sống. Cụm từ “đang thì ngậm sữa” gợi một quá trình phát triển chưa hoàn tất. Hình ảnh ấy vô tình cộng hưởng với hình ảnh đứa trẻ. Con cũng đang ở “thì” đầu tiên của cuộc đời, khi mọi thứ còn mới mẻ và phía trước còn rất nhiều khả năng.

Thế nhưng trước cánh đồng rộng lớn, đứa trẻ lại không cảm nhận được hết vẻ đẹp mà người cha đang nhìn thấy. Em:

“Con nhìn quanh bỡ ngỡ
 Sao chẳng thấy trường đâu?”

Từ “bỡ ngỡ” diễn tả chính xác tâm thế của một đứa trẻ trước thế giới mới. Câu hỏi “Sao chẳng thấy trường đâu?” vừa đáng yêu vừa có chút ngây thơ. Em chưa có khả năng nhìn xa, chưa hiểu con đường mình đang đi sẽ dẫn đến đâu. Trong nhận thức của em, mục tiêu đơn giản chỉ là tìm thấy ngôi trường.

Đối lập với cái nhìn ngắn của con là cái nhìn hướng về phía trước của cha:

“Con ơi đi với cha
 Trường của con phía trước”

Đây là hai câu thơ có ý nghĩa quan trọng nhất trong việc khắc họa hình ảnh người cha. “Con ơi” là lời gọi thân thương. “Đi với cha” thể hiện sự đồng hành. Nhưng câu “Trường của con phía trước” lại mang ý nghĩa rộng hơn một lời chỉ đường. Cha biết rằng trước mắt con không chỉ có một ngôi trường. Phía trước còn là tri thức, tuổi trẻ, những mối quan hệ mới, những thử thách và cả một tương lai chưa được định hình.

Người cha vì thế không chỉ đưa con đi mà còn giúp con vượt qua cảm giác xa lạ trước thế giới. Khi con chưa nhìn thấy đích đến, cha nhìn thấy thay con. Khi con chưa đủ tự tin để bước đi, cha đi bên cạnh. Nhưng điều đáng quý là cha không quay con trở về với nơi quen thuộc. Cha nói “phía trước”. Đó chính là bản chất đẹp đẽ của tình phụ tử trong bài thơ: yêu thương nhưng không níu giữ, chở che nhưng vẫn khuyến khích con trưởng thành.

Khổ thơ cuối đưa cảm xúc từ gia đình ra quê hương:

“Hương lúa toả bao la
 Như hương thơm đất nước”

Hương lúa là một tín hiệu rất cụ thể của đồng quê. Nó gắn với cánh đồng mà hai cha con đang đi qua, nhưng qua phép so sánh, hương lúa trở thành “hương thơm đất nước”. Từ một kỉ niệm riêng, bài thơ mở rộng đến tình yêu quê hương. Đứa trẻ đi học không phải trong một không gian vô danh. Em bước đi trên mảnh đất đã nuôi dưỡng mình, mang theo những dấu ấn đầu tiên của quê hương.

Điều này gợi liên tưởng đến “Quê hương” của Tế Hanh. Nếu trong “Quê hương”, vẻ đẹp quê xứ được khơi lên từ biển cả, những con thuyền và cuộc sống của người dân làng chài, thì ở “Đưa con đi học”, quê hương hiện ra qua cánh đồng và hương lúa. Hai tác phẩm đều không cần những hình ảnh lớn lao để nói về quê hương. Một bên là vị mặn của biển, một bên là hương thơm của đồng ruộng; một bên là ký ức của người con xa quê, một bên là hành trình của một đứa trẻ đang lớn lên ngay trên quê hương. Sự gặp gỡ ấy cho thấy Tế Hanh luôn có khả năng phát hiện chất thơ trong những gì gần gũi nhất.

Bài thơ cũng kín đáo gợi ra sự trôi chảy của thời gian. Hôm nay cha còn đưa con đến trường, còn đi bên cạnh khi con bỡ ngỡ. Nhưng thời gian sẽ khiến đứa trẻ dần có khả năng tự bước. Ngôi trường hôm nay chỉ là điểm khởi đầu. Sau đó sẽ là những cấp học khác, những con đường khác và những lựa chọn riêng. Cha mẹ mong con trưởng thành nhưng cũng không thể tránh khỏi một chút bâng khuâng khi nhận ra con đang từng ngày rời khỏi vòng tay mình.

Điều đáng nói là Tế Hanh không trực tiếp diễn tả nỗi bâng khuâng ấy. Nhà thơ để nó chìm dưới những hình ảnh và lời nói rất bình thường. Chính sự tiết chế khiến tình cảm trở nên tự nhiên. Người cha không nói mình yêu con, nhưng hành động “đưa con đi học” đã nói lên tất cả. Người cha không nói mình lo cho tương lai của con, nhưng câu “Trường của con phía trước” lại chứa cả một niềm tin.

Về nghệ thuật, thành công đầu tiên của tác phẩm nằm ở việc xây dựng tình huống trữ tình giản dị mà có sức gợi. Một việc làm thường nhật được đặt vào một thời điểm giàu ý nghĩa, từ đó mở ra những suy tư về tình thân, sự trưởng thành và thời gian. Hình ảnh thơ đều gần gũi với đời sống: con đường, cỏ, sương, nắng, lúa, trường học, hương lúa. Nhưng dưới cái nhìn của nhà thơ, những hình ảnh ấy không còn đơn thuần là cảnh vật.

Nghệ thuật tả cảnh ngụ tình được vận dụng khá tự nhiên. Cảnh vật trong trẻo, tươi sáng phù hợp với niềm vui và hi vọng. Cánh đồng lúa đang “ngậm sữa” gợi sức sống của thiên nhiên, đồng thời tạo sự liên tưởng tới tuổi thơ đang phát triển. Hương lúa lan rộng cũng làm cảm xúc từ tình cha mở sang tình quê.

Ngôn ngữ thơ giản dị, trong sáng, giàu tính khẩu ngữ. Đặc biệt, lời thoại giữa cha và con giúp bài thơ có vẻ tự nhiên như một cuộc trò chuyện trên đường đi. Kết cấu theo trình tự của một buổi đưa con đến trường cũng khiến cảm xúc phát triển tuần tự: từ cảnh vật đến đứa trẻ, từ sự bỡ ngỡ đến lời động viên, từ không gian gia đình đến không gian quê hương và tương lai.

Sự kết hợp giữa tự sự, miêu tả và trữ tình giúp tác phẩm vừa có một câu chuyện cụ thể vừa có chiều sâu cảm xúc. Một buổi sáng được kể lại nhưng phía sau đó là cả một quan niệm về tình yêu. Một người cha không chỉ bảo vệ con khỏi những điều xa lạ mà còn dẫn con đến gần hơn với thế giới.

“Đưa con đi học” vì vậy mang vẻ đẹp của một bài thơ nhỏ mà dư âm không nhỏ. Tế Hanh đã nhìn thấy ý nghĩa của một bước chân đầu đời và đặt bước chân ấy giữa mùa thu, cánh đồng lúa và tình yêu của người cha. Đọc bài thơ, ta hiểu rằng trưởng thành luôn bắt đầu từ những điều rất bình dị. Trước khi con tự tìm thấy con đường của mình, đã từng có một người đi bên cạnh, chỉ về phía trước và nói rằng: “Trường của con phía trước”. Đằng sau câu nói giản dị ấy là niềm tin, sự chở che và cả ước mong của cha dành cho một tương lai mà con sẽ tự mình bước tới.