Viết bài văn cảm nhận về vẻ đẹp của đoạn thơ “Dải mây trắng…tưng bừng ra chợ tết” trong tác phẩm Chợ tết (Đoàn Văn Cừ)

Dàn ý

I. Mở bài

Tiếng lòng của hồn quê Việt Nam: Thơ ca về đề tài làng quê luôn có một vị trí trang trọng trong lòng độc giả, nơi lưu giữ những giá trị tâm hồn thuần khiết nhất của dân tộc. Trong dòng chảy ấy, Đoàn Văn Cừ nổi lên như một họa sĩ tài hoa của phong trào Thơ mới, người chuyên vẽ lại bức tranh phong tục bằng thứ ngôn từ đậm đà phong vị dân gian.

Giai điệu mở màn của ngày xuân: Bản hòa ca "Chợ Tết" chính là một trong những nét mực tươi tắn nhất của ông. Ở đó, bốn câu thơ đầu tiên hiện lên như một khúc dạo đầu tinh khôi, ghi lại khoảnh khắc đất trời bừng sáng và bước chân rộn ràng của con người hướng về phiên chợ cuối năm:

“Dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi,

Sương hồng lam ôm ấp nóc nhà tranh,

Trên con đường viền trắng mép đồi xanh,

Người các ấp tưng bừng ra chợ tết”

II. Thân bài

1. Luận điểm 1: Bức tranh thiên nhiên buổi sớm mai tinh khôi, rực rỡ và thơ mộng (Ba câu đầu)

Dưới lăng kính của người nghệ sĩ, thiên nhiên không tĩnh tại mà vận động nhịp nhàng, tràn đầy sức sống thông qua sự chuyển dịch của ánh sáng và màu sắc.

Vẻ đẹp nơi không gian cao rộng (Câu thơ thứ nhất): “Dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi”

Nghệ thuật bắt cảnh: Tác giả chọn điểm nhìn từ xa và từ cao, nơi đỉnh núi làm điểm tựa cho mây trời.

Sự chuyển động của ánh sáng: Cụm từ "đỏ dần" là một nét vẽ vô cùng tinh tế, diễn tả bước đi âm thầm của thời gian. Đó là lúc vầng thái dương thức dậy, nhuộm những tia nắng đầu tiên lên dải mây trắng bồng bềnh. Cảnh vật không hề cô tịch mà mang một vẻ ấm áp, báo hiệu một ngày mới cát tường, hanh thông.

Vẻ đẹp nơi không gian gần gũi, ấm áp của làng quê (Câu thơ thứ hai): “Sương hồng lam ôm ấp nóc nhà tranh”

Bảng màu hội họa độc đáo: "Hồng lam" là sự pha trộn kỳ diệu của sắc hồng rực rỡ ánh bình minh và sắc lam huyền ảo của khói bếp, của sương sớm.

Hồn thơ trong nét vẽ: Động từ "ôm ấp" mang đậm sắc thái nhân hóa. Sương không còn là hiện tượng thiên nhiên vô tri, nó trở thành một sinh thể có tâm hồn, đang nhẹ nhàng, âu yếm che chở cho những "nóc nhà tranh" đơn sơ. Sự kết hợp này gợi lên vẻ đẹp bình yên, ấm cúng và đầy tình tự của làng quê Việt Nam xưa.

Đường nét và hình khối của mặt đất (Câu thơ thứ ba): “Trên con đường viền trắng mép đồi xanh”

Cấu trúc không gian hài hòa: Từ đỉnh núi cao xuống mái nhà tranh, giờ đây tầm mắt nhà thơ hạ xuống mặt đất để ngắm nhìn con đường uốn lượn.

Sự phối màu tương phản: Sắc "trắng" của con đường nổi bật trên nền "xanh" của đồi nương. Cách gọi "viền trắng" cho thấy óc thẩm mỹ tạo hình tuyệt vời của Đoàn Văn Cừ, biến cảnh vật thiên nhiên thành một bức tranh sơn mài được chăm chút từng đường kim mũi chỉ, vừa mềm mại vừa sắc nét.

2. Luận điểm 2: Sự xuất hiện của con người và sức sống ngày xuân (Câu thơ thứ tư)

Thiên nhiên dẫu đẹp đến đâu cũng chỉ là phông nền để tôn vinh vẻ đẹp của con người – chủ thể của mùa xuân và lễ hội.

Tâm điểm của bức tranh: “Người các ấp tưng bừng ra chợ tết”

Sự dịch chuyển từ tĩnh sang động: Ba câu thơ trước tôn vinh vẻ đẹp tĩnh mịch, huyền ảo thì câu thơ này bùng nổ âm thanh và nhịp sống. Sự xuất hiện của "người các ấp" làm cho bức tranh làng quê trở nên hoàn chỉnh, tràn ngập sinh khí.

Sắc điệu của tâm hồn: Từ láy "tưng bừng" là nhãn tự của câu thơ, gói gọn toàn bộ niềm vui, sự háo hức và mong chờ ngút ngàn của người dân quê. Sau một năm lao động vất vả, phiên chợ Tết không chỉ là nơi giao thương, mà còn là không gian hội hè, nơi người ta diện những bộ quần áo đẹp nhất, mang theo những hy vọng tươi sáng nhất cho năm mới. Bước chân của họ làm sống động cả không gian đất trời vừa thức giấc.

3. Luận điểm 3: Đặc sắc nghệ thuật của đoạn thơ

Bậc thầy về sử dụng màu sắc: Chỉ với bốn câu thơ, tác giả đã sử dụng một dải màu phong phú (trắng, đỏ, hồng, lam, xanh). Các sắc độ không đậm đặc, gay gắt mà hài hòa, chuyển dịch nhịp nhàng từ gam màu lạnh sang gam màu ấm, tạo nên cảm giác tươi vui, tràn trề nhựa sống.

Ngôn từ giàu giá trị tạo hình: Các động từ và tính từ (đỏ dần, ôm ấp, viền trắng, tưng bừng) được chọn lọc kỹ lưỡng, vừa có khả năng vẽ hình, vừa có khả năng gợi cảm xúc sâu sắc.

Thể thơ thất ngôn trường thiên: Nhịp điệu thơ thong thả nhưng rộn ràng, giống như bước chân thong dong nhưng tràn đầy niềm hân hoan của người đi trẩy hội.

III. Kết bài

Gạch nối giữa quá khứ và hiện tại: Bốn vần thơ ngắn ngủi đã khép lại khung cảnh mở màn, mở ra một thế giới đầy sắc màu của phiên chợ Tết vùng đồng bắc Bắc Bộ. Sức sống của đoạn thơ không nằm ở những triết lý cao siêu, nó trú ngụ trong những nét vẽ chân thực, mộc mạc mà chứa chan tình yêu thương đối với quê hương xứ sở.

Giá trị trường tồn của tác phẩm: Những câu thơ của Đoàn Văn Cừ giống như một thước phim tư liệu cổ kính bằng ngôn từ, lưu giữ vẹn nguyên phần hồn cốt trong trẻo của văn hóa dân tộc. Neo lại trong tâm trí người đọc hôm nay là một tình yêu sâu thắt với cội nguồn, để mỗi khi Tết đến xuân về, lòng ta lại rộn ràng một niềm trân trọng trước những giá trị văn hóa xưa cũ nhưng chưa bao giờ phai nhạt.

Bài siêu ngắn Mẫu 1

Trong dòng chảy của thơ ca Việt Nam hiện đại, Đoàn Văn Cừ được xem là người họa sĩ tài hoa của làng quê Bắc Bộ. Thơ ông giàu màu sắc, âm thanh và sức sống dân dã. Chỉ bằng bốn câu thơ mở đầu bài Chợ tết, nhà thơ đã vẽ nên một bức tranh bình minh ngày Tết trong trẻo, tươi sáng và ngập tràn niềm vui của người dân quê:

“Dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi,
Sương hồng lam ôm ấp nóc nhà tranh,
Trên con đường viền trắng mép đồi xanh,
Người các ấp tưng bừng ra chợ tết”.

Bức tranh ngày Tết hiện lên trước hết qua vẻ đẹp của thiên nhiên lúc bình minh. Câu thơ đầu mở ra một không gian cao rộng với hình ảnh “dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi”. Từ “đỏ dần” gợi khoảnh khắc mặt trời đang thức giấc, nhuộm sắc hồng lên những đám mây buổi sớm. Màu trắng tinh khôi hòa cùng sắc đỏ ấm áp tạo nên gam màu vừa dịu dàng vừa rực rỡ, báo hiệu một ngày mới đầy hân hoan. Từ đỉnh núi cao, tầm nhìn của nhà thơ hạ thấp dần xuống những mái nhà quê bình dị. Trong làn “sương hồng lam”, những “nóc nhà tranh” như được thiên nhiên dịu dàng chở che. Biện pháp nhân hóa qua từ “ôm ấp” khiến màn sương trở nên mềm mại, có hồn, gợi cảm giác ấm áp, yên bình của một làng quê đang bừng tỉnh trong buổi sớm đầu xuân.

Không chỉ giàu sức gợi về màu sắc, bức tranh còn có chiều sâu và đường nét hài hòa. “Con đường viền trắng mép đồi xanh” hiện ra như một nét vẽ tinh tế trên nền thiên nhiên rộng lớn. Sắc trắng của con đường nổi bật giữa màu xanh của đồi núi tạo nên sự tương phản đẹp mắt, làm cho khung cảnh thêm tươi non, thanh khiết. Những gam màu trắng, đỏ, hồng, lam, xanh được phối hợp khéo léo đã tạo thành một bức tranh xuân đa sắc, mang vẻ đẹp trong trẻo và đầy sức sống.

Từ cảnh vật, bức tranh chuyển sang hình ảnh con người – linh hồn của ngày Tết quê hương. Câu thơ cuối vang lên như một khúc nhạc rộn ràng: “Người các ấp tưng bừng ra chợ tết”. Từ láy “tưng bừng” diễn tả không khí náo nức, vui tươi lan tỏa khắp các làng xóm. Dòng người đổ về chợ không chỉ để mua bán mà còn để gặp gỡ, sẻ chia niềm vui xuân mới. Sự xuất hiện của con người khiến bức tranh vốn đã đẹp lại càng thêm sinh động, tràn đầy hơi thở cuộc sống. Thiên nhiên và con người hòa quyện trong niềm vui chung của đất trời ngày Tết, tạo nên một khung cảnh vừa thơ mộng vừa ấm áp tình quê.

Bốn câu thơ ngắn gọn đã cho thấy tài năng quan sát tinh tế và ngòi bút giàu chất hội họa của Đoàn Văn Cừ. Những gam màu tươi sáng, những hình ảnh bình dị cùng nhịp điệu rộn ràng đã khắc họa thành công vẻ đẹp thanh bình, no ấm của làng quê Việt Nam trong ngày Tết. Đọc những vần thơ ấy, lòng người như được chạm vào hương vị mùa xuân xưa, để thêm yêu những nét đẹp mộc mạc mà đằm thắm của quê hương đất nước.

Bài tham khảo Mẫu 1

Trong dòng chảy của phong trào Thơ Mới, nếu Nguyễn Bính làm say lòng người bằng những lỡ bước sang ngang, những hội chèo đậm chất chân quê, thì Đoàn Văn Cừ lại chọn cho mình một lối đi riêng độc đáo: trở thành người chép sử bằng thơ cho những phong tục truyền thống của làng quê Bắc Bộ. Tập thơ "Thôn ca" nói chung và kiệt tác "Chợ tết" nói riêng chính là minh chứng sống động cho hồn thơ đậm đà bản sắc ấy. Chỉ với bốn câu thơ mở đầu, tác giả đã họa nên một bức tranh bình minh ngày Tết vừa lung linh sắc màu, vừa tràn đầy sức sống của con người và cảnh vật: “Dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi / Sương hồng lam ôm ấp nóc nhà tranh / Trên con đường viền trắng mép đồi xanh / Người các ấp tưng bừng ra chợ tết”. Đoạn thơ ngắn ngủi chứa đựng cả một không gian nghệ thuật giàu chất họa, chất nhạc, khơi gợi trong lòng người đọc nỗi nhớ da diết về những giá trị văn hóa cuội nguồn.

Mở đầu đoạn thơ, ống kính của thi sĩ hướng lên không gian cao rộng của bầu trời để bắt trọn khoảnh khắc chuyển giao kỳ diệu của ánh sáng qua câu thơ “Dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi”. Nét bút của Đoàn Văn Cừ vô cùng tinh tế khi không tả ánh mặt trời một cách trực diện mà soi chiếu nó qua sự biến đổi của sắc mây. Động từ "đỏ dần" diễn tả một trạng thái chuyển động nhẹ nhàng, chậm rãi nhưng rõ rệt; từ sắc "trắng" tinh khôi ban sớm, những dải mây bắt đầu hấp thụ những tia nắng đầu tiên của ngày mới để chuyển sang sắc hồng, sắc đỏ rực rỡ. Sự kết hợp giữa cái tĩnh của "đỉnh núi" và cái động của "dải mây" tạo nên một vẻ đẹp vừa hùng vĩ, vừa mềm mại, báo hiệu một ngày mới tràn ngập sinh khí. Cái nhìn của vị thi sĩ - họa sĩ ấy không dừng lại ở những tầng không cao rộng mà bắt đầu sà xuống, bao bọc lấy không gian sinh hoạt thân thương của con người qua hình ảnh “Sương hồng lam ôm ấp nóc nhà tranh”. Từ láy "ôm ấp" là một sáng tạo nghệ thuật đầy biểu cảm, nơi biện pháp nhân hóa đã biến màn sương mỏng manh thành một sinh thể có linh hồn, có tình cảm, dịu dàng che chở cho những "nóc nhà tranh" nghèo xơ xác. Đặc biệt, sắc sương "hồng lam" là sự hòa quyện giữa sắc hồng của ánh bình minh và sắc lam của khói bếp, của sương sớm  xua đi cái lạnh lẽo, mang đến cho xóm làng một cảm giác ấm áp, thanh bình đến lạ kỳ.

Theo mạch di chuyển của không gian, điểm nhìn của tác giả tiếp tục hạ thấp xuống mặt đất, nơi những đường nét của làng quê hiện lên rõ ràng, sắc nét: “Trên con đường viền trắng mép đồi xanh”. Câu thơ cho thấy một tư duy tạo hình cực kỳ hiện đại khi dưới ánh sáng ngày xuân, con đường đất nhỏ chạy ngoằn ngoèo quanh sườn đồi hiện lên như một đường "viền trắng" mềm mại được thêu dệt lên chiếc áo "đồi xanh" vĩ đại của thiên nhiên. Sự đối lập giữa hai sắc màu trắng và xanh tôn nhau lên, tạo nên một hòa sắc hài hòa, vừa thanh tân, vừa tràn đầy sức sống thanh xuân của vạn vật. Để rồi, khi bức phông nền thiên nhiên hoàn mỹ đã được vẽ xong bằng những nét bút tài hoa, câu thơ cuối cùng xuất hiện như linh hồn, như nét vẽ thần cú làm cho toàn bộ bức tranh bừng tỉnh: “Người các ấp tưng bừng ra chợ tết”. Sự xuất hiện của con người làm thay đổi hoàn toàn cục diện, không còn là cái tĩnh lặng, êm đềm của cỏ cây, mây trời mà không gian giờ đây rung lên những nhịp đập rộn ràng của cuộc sống. Cụm từ "người các ấp" gợi lên một không gian rộng lớn, từ khắp các nẻo đường, ngõ xóm, người dân từ già trẻ, gái trai đang nườm nượp đổ về một hướng. Từ láy "tưng bừng" được đặt ở vị trí trung tâm của câu thơ đã gói trọn cái thần thái, cái hồn cốt của ngày Tết quê hương, đó là niềm vui háo hức, là sự náo nức, mong chờ sau một năm lao động vất vả. Người ta đi chợ Tết không chỉ để mua bán, mà còn để đi hội, để khoe áo mới, để thưởng thức cái không khí thiêng liêng độc nhất của đất trời khi bước sang xuân.

Thành công của đoạn thơ đến từ thể thơ tám chữ với nhịp điệu đều đặn, uyển chuyển như bước chân thong thả đầy hào hứng của dòng người đang tiến về phía phiên chợ, cùng cách sử dụng từ ngữ giàu tính tạo hình và nghệ thuật phối màu bậc thầy. Bốn câu thơ mở đầu bài "Chợ tết" của Đoàn Văn Cừ đã lưu giữ lại một góc tâm hồn Việt, một nét văn hóa làng quê tinh khôi và nguyên vẹn nhất. Đọc những vần thơ ấy, người đọc như được đắm mình vào bầu không khí trong lành của một buổi sớm mùa xuân xưa, cảm nhận được hơi thở ấm áp của tình quê, nghĩa xóm. Trải qua bao thăng trầm của thời gian, những giá trị vật chất có thể thay đổi, dẫu vậy vẻ đẹp tâm hồn được kết tinh trong những trang thơ như thế này vẫn mãi là một khoảng trời bình yên, neo giữ lòng người về với những cội nguồn văn hóa thiêng liêng của dân tộc.

Bài tham khảo Mẫu 2

Một buổi sớm cuối năm nơi làng quê Bắc Bộ hiện lên trong thơ ca Việt Nam không chỉ bằng những gam màu của đất trời mà còn bằng nhịp sống rộn ràng của con người. Đọc những câu thơ mở đầu trong bài Chợ tết của Đoàn Văn Cừ, người đọc như được bước vào một bức tranh xuân trong trẻo, tươi sáng và ngập tràn sức sống:

“Dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi,
Sương hồng lam ôm ấp nóc nhà tranh,
Trên con đường viền trắng mép đồi xanh,
Người các ấp tưng bừng ra chợ tết.”

Ngay từ câu thơ đầu tiên, nhà thơ đã mở ra một không gian khoáng đạt với vẻ đẹp của bình minh ngày Tết. Hình ảnh “dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi” gợi sự chuyển động tinh tế của ánh sáng. Màu trắng của mây hòa cùng sắc đỏ hồng của nắng sớm tạo nên một bầu trời vừa dịu dàng vừa ấm áp. Từ “đỏ dần” diễn tả bước chuyển rất nhẹ của thời gian, khiến cảnh vật như đang thức giấc trong hơi thở của một ngày mới. Không gian ấy mang vẻ đẹp thanh khiết, trong trẻo và chứa đựng niềm vui đang lan tỏa khắp đất trời.

Nếu câu thơ đầu gợi vẻ đẹp của bầu trời thì câu thơ thứ hai lại đưa cái nhìn hạ thấp xuống những mái nhà bình dị của làng quê. “Sương hồng lam ôm ấp nóc nhà tranh” là một hình ảnh giàu chất hội họa và đậm chất thơ. Lớp sương sớm được cảm nhận bằng những gam màu mềm mại: hồng của ánh bình minh, lam của bầu trời còn vương hơi đêm. Đặc biệt, động từ “ôm ấp” khiến màn sương trở nên có hồn, như vòng tay dịu dàng của thiên nhiên đang nâng niu, che chở cho cuộc sống bình yên nơi thôn dã. Những mái nhà tranh đơn sơ hiện lên giữa làn sương bảng lảng càng làm nổi bật vẻ đẹp mộc mạc, ấm cúng của quê hương.

Từ không gian bầu trời và xóm làng, cái nhìn của nhà thơ tiếp tục hướng đến con đường dẫn vào phiên chợ. Hình ảnh “con đường viền trắng mép đồi xanh” tạo nên sự hài hòa về màu sắc. Sắc trắng của con đường nổi bật trên nền xanh của đồi núi khiến bức tranh quê trở nên tươi tắn, giàu sức sống. Những gam màu được phối hợp khéo léo như nét cọ của một họa sĩ tài hoa, vừa gợi chiều sâu không gian vừa đem đến cảm giác thanh sạch, tinh khôi của buổi sớm cuối năm. Cảnh vật không tĩnh lặng mà như đang vận động, mở lối cho dòng người tìm đến niềm vui của ngày Tết.

Đến câu thơ cuối, bức tranh thiên nhiên bỗng trở nên sinh động hơn bởi sự xuất hiện của con người: “Người các ấp tưng bừng ra chợ tết”. Từ láy “tưng bừng” diễn tả không khí náo nức, rộn ràng lan khắp các thôn xóm. Sau khung cảnh thiên nhiên thanh bình là nhịp sống hân hoan của những con người đang háo hức đón xuân. Họ mang theo niềm vui, niềm mong đợi và cả những ước vọng về một năm mới đủ đầy. Con người trở thành điểm nhấn làm cho bức tranh chợ Tết không chỉ đẹp về cảnh sắc mà còn ấm áp tình quê, tình người.

Bốn câu thơ ngắn gọn mà gợi mở cả một thế giới nghệ thuật giàu sức hấp dẫn. Bằng ngôn ngữ giàu hình ảnh, cách phối hợp màu sắc tinh tế cùng cảm xúc tha thiết dành cho quê hương, Đoàn Văn Cừ đã vẽ nên một bức tranh buổi sớm ngày Tết vừa trong trẻo vừa rộn ràng. Đằng sau vẻ đẹp của mây trời, sương khói, đồi xanh và dòng người đi chợ là tình yêu sâu nặng đối với cuộc sống thôn quê Việt Nam. Những câu thơ không chỉ đánh thức trong lòng người đọc niềm rung động trước vẻ đẹp của thiên nhiên mà còn khơi dậy nỗi yêu thương, gắn bó với những giá trị bình dị và thân thuộc của quê hương xứ sở.

Bài tham khảo Mẫu 3

Nếu như mùa xuân trong thơ Hàn Mạc Tử là một cái gì đó đến độ vẹn tròn, viên mãn đầy rạo rực với “Trong làn nắng ửng: khói mơ tan / Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng”, một cái xuân vừa chớm đã chạm vào độ "chín" của sắc hương, thì xuân trong nhãn quan của Đoàn Văn Cừ lại hiện lên mộc mạc, quần tụ và đong đầy phong vị nhân sinh nơi thôn dã. Trở thành người lưu giữ linh hồn cho những phong tục cổ truyền xứ Bắc, thi sĩ của tập "Thôn ca" đã dùng ngòi bút như một bản khắc họa độc đáo để lưu lại bức tranh sinh hoạt đậm đà bản sắc dân tộc. Chỉ với bốn câu thơ mở đầu kiệt tác "Chợ tết", người đọc không chỉ chứng kiến một buổi bình minh rực rỡ sắc màu của thiên nhiên mà còn chạm vào nhịp đập náo nức, rộn ràng của lòng người trước ngưỡng cửa mùa xuân:

“Dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi,

Sương hồng lam ôm ấp nóc nhà tranh,

Trên con đường viền trắng mép đồi xanh,

Người các ấp tưng bừng ra chợ tết”

Bức tranh xuân mở ra từ một điểm nhìn cao rộng, nơi bầu trời dường như đang cựa mình thay áo mới dưới nét cọ tài hoa của người nghệ sĩ. Hình ảnh “Dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi” mở đầu đoạn thơ gợi nhắc đến sự vận động tinh tế của ánh sáng, khi vạn vật thoát thai từ bóng tối của đêm muộn để đón lấy những tia nắng đầu tiên. Động từ "đỏ dần" không chỉ tả sắc mà còn tả cả một quá trình chuyển dịch trạng thái đầy vi diệu, cái sắc trắng tinh khôi ban sớm như bị nhuộm hồng, đánh thức không gian núi đồi đang còn ngái ngủ. Lối bắt cảnh này có sự gặp gỡ kỳ lạ với cái "nắng ửng" và "khói mơ" trong tuyệt tác Mùa xuân chín của họ Hàn, khi cả hai thi sĩ đều sở hữu một tâm hồn nhạy cảm trước khoảnh khắc dệt gấm thêu hoa của tạo hóa. Từ đỉnh núi xa xôi, ống kính thơ sà xuống không gian sinh hoạt gần gũi, ấm áp của làng quê: “Sương hồng lam ôm ấp nóc nhà tranh”. Biện pháp nhân hóa thông qua từ láy "ôm ấp" đã thổi vào làn sương mỏng manh một thứ tình cảm dịu dàng như tình mẫu tử, quấn quýt lấy những mái nghèo xơ xác. Sắc sương không còn là màu trắng đục tẻ nhạt của mùa đông mà đã hóa thành sắc "hồng lam" – một sự phối màu huyền ảo giữa ánh bình minh và làn khói bếp bảng lảng, gợi lên một cuộc sống dẫu còn gian khó nhưng ngập tràn sự bình yên, thanh thỏa. Nó đẹp một vẻ đẹp nguyên sơ như “Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng” của thơ Hàn Mạc Tử, đều là những nét vẽ dồn tụ bao yêu thương về chốn quê nhà thân thuộc. Men theo con đường làng, sắc xuân tiếp tục tràn chảy và đọng lại trong một cấu trúc hình học vừa hiện đại vừa cổ điển: “Trên con đường viền trắng mép đồi xanh”. Đường nét con đường đất quanh co hiện lên sắc nét như một dải lụa trắng mềm mại được viền lên chiếc áo xanh non tơ của đồi nương, một hòa sắc tuyệt mỹ gợi liên tưởng đến lời thơ đồng điệu của Nguyễn Bính: “Mùa xuân là cả một mùa xanh”. Giữa cái nền thiên nhiên hoàn mỹ có núi cao, mây hồng, sương ấm và đồi xanh ấy, con người xuất hiện như một nét vẽ thần cú, kiêu hãnh đứng ở vị trí trung tâm: “Người các ấp tưng bừng ra chợ tết”. Sự xuất hiện của "người các ấp" từ muôn nẻo đổ về đã xua tan cái tĩnh lặng của cảnh vật, đưa bức tranh thơ chạm vào đỉnh điểm của sức sống nhân sinh. Từ láy "tưng bừng" được đặt ở vị trí trung tâm câu thơ không chỉ miêu tả cái náo nhiệt bên ngoài mà còn mở ra cả một khoảng trời tâm trạng xao xuyến, háo hức bên trong của những người dân cày lam lũ, đi chợ Tết như đi trẩy hội, đi để gieo neo những hy vọng về một năm mới an lành.

Trải qua biết bao biến thiên của thời đại, khi những phiên chợ xưa đã lùi sâu vào ký ức và những nóc nhà tranh chỉ còn thấp thoáng trong hoài niệm, bốn câu thơ của Đoàn Văn Cừ vẫn vẹn nguyên giá trị như một bức tranh sơn mài vô giá lưu giữ hồn cốt dân tộc. Đoạn thơ không chỉ thành công ở nghệ thuật phối màu, dùng nhạc điệu uyển chuyển của thể thơ tám chữ mà quan trọng hơn, nó đã đánh thức lòng yêu quê hương, đất nước và niềm tự hào về những giá trị văn hóa cuội nguồn trong lòng mỗi người con đất Việt. Những vần thơ ấy sẽ còn mãi xanh tươi như làn cỏ mùa xuân tràn trề nhựa sống, như một nốt nhạc trong ngần reo vui trong lòng độc giả mỗi độ hoa mai, hoa đào nở rộ.

Bài tham khảo Mẫu 4

Nếu xem mùa xuân là sàn diễn huy hoàng nhất của tạo hóa thì đề tài mùa xuân chính là mảnh đất vạn hoa của thi ca, nơi mỗi người nghệ sĩ gieo vào đó một hạt mầm bản sắc. Trong khi những tên tuổi cùng thời thuộc phong trào Thơ Mới mải miết đi tìm cái xuân sắc lộng lẫy, rạo rực của cái tôi cá nhân vị kỷ như Xuân Diệu, hay một nét xuân vừa chớm đã chạm vào độ chuyển dịch linh hồn đầy siêu thực như Hàn Mạc Tử trong Mùa xuân chín (“Trong làn nắng ửng: khói mơ tan / Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng”), thì Đoàn Văn Cừ lại chọn cho mình một lối rẽ kiêu hãnh và âm thầm. Ông hướng "thi nhãn" của mình về phía đời sống trầm tích của hội làng, về những phong tục cổ truyền ngàn đời của bờ tre gốc lúa Bắc Bộ. Tập thơ "Thôn ca" nói chung và kiệt tác "Chợ tết" nói riêng chính là cuốn biên niên sử bằng thơ, lưu giữ trọn vẹn phần hồn cốt trong ngần ấy. Chỉ với bốn câu thơ mở đầu, nhà thơ đã phô diễn một năng lực cảm nhận tinh tế đến độ thượng thừa, vừa dựng lên một không gian ngập tràn sắc xuân của đất trời, vừa khơi dậy cái nhịp đập náo nức của nhân sinh dạo rực:

“Dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi,

Sương hồng lam ôm ấp nóc nhà tranh,

Trên con đường viền trắng mép đồi xanh,

Người các ấp tưng bừng ra chợ tết”

Bức tranh xuân được khởi phát từ một điểm nhìn cao rộng, nơi bầu trời đang thực hiện cú chuyển dịch kỳ diệu của ánh sáng và thời gian. Hình ảnh “Dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi” không đơn thuần là một lát cắt tĩnh tại, mà nó chứa đựng cái cựa mình tinh tế của vũ trụ lúc hừng đông. Nhà thơ không miêu tả trực diện vầng thái dương mà soi chiếu sự hiện diện của nó qua sự biến đổi của sắc mây. Động từ "đỏ dần" chính là một nhãn tự đầy nghệ thuật, diễn tả một trạng thái vận động chậm rãi, khẽ khàng nhưng đầy nội lực; sắc "trắng" tinh khôi, lạnh lẽo của màn đêm muộn bắt đầu hấp thụ hơi ấm của ngày mới để chuyển sang sắc hồng, sắc đỏ rực rỡ. Sự cảm nhận này mang đậm tư duy "thi trung hữu họa" (trong thơ có họa), một cái nhìn tinh tế biết chớp lấy khoảnh khắc chuyển giao vô hình của thời gian để cụ thể hóa thành những gam màu lay động. Nó gợi ta nhớ đến cái "nắng ửng" và "khói mơ" trong thơ Hàn Mạc Tử, nhưng nếu cái xuân của họ Hàn hướng tới sự thăng hoa, hư ảo thì cái xuân của Đoàn Văn Cừ lại vô cùng vững chãi, gắn liền với hình tượng "đỉnh núi" – biểu tượng của sự vĩnh hằng và kỳ vĩ giữa làng quê.

Từ những tầng không bao la, ngòi bút tài hoa của thi sĩ sà xuống, bao bọc lấy không gian sinh hoạt thân thương, ấm áp của con người: “Sương hồng lam ôm ấp nóc nhà tranh”. Phải có một tâm hồn nhạy cảm và yêu tha thiết cái tĩnh tại của quê hương, tác giả mới có thể phát hiện ra sắc sương "hồng lam" đặc trưng ấy. Đó không còn là màn sương mù xám xịt, ảm đạm của những ngày đông giá rét, mà là sự hòa quyện tuyệt mỹ giữa sắc hồng của ánh bình minh và sắc lam của làn khói bếp bảng lảng buổi sớm mai. Biện pháp nhân hóa qua từ láy "ôm ấp" đã biến làn sương vô tri thành một sinh thể mang trái tim đa cảm, đang dịu dàng, âu yếm chở che cho những mái nghèo xơ xác. Hình ảnh này có sự đồng điệu sâu sắc với “Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng” trong Mùa xuân chín, khi cả hai nhà thơ đều dồn tụ bao dung và tình yêu thương vào những kiếp sống mộc mạc nơi thôn dã, biến cái nghèo nàn, giản đơn thành những chất liệu thẩm mỹ sang trọng và ấm áp vô ngần.

Không dừng lại ở đó, điểm nhìn nghệ thuật tiếp tục di chuyển dọc theo những nẻo đường làng, nơi sắc xuân đang tràn chảy và được định hình bằng một tư duy tạo hình cực kỳ hiện đại: “Trên con đường viền trắng mép đồi xanh”. Đường nét của con đường đất quanh co hiện lên sắc nét như một dải lụa trắng mềm mại được viền khéo léo lên chiếc áo xanh non tơ của đồi nương. Sự đối lập giữa hai sắc màu trắng – xanh không tạo ra sự đứt gãy mà trái lại, chúng tôn nhau lên, tạo nên một hòa sắc thanh tân, ngập tràn nhựa sống của cỏ cây vào độ xuân thì. Lối phối màu này gợi liên tưởng mạnh mẽ đến nét xuân của Nguyễn Bính: “Mùa xuân là cả một mùa xanh / Giời ở trên cao lá ở cành”. Thế nhưng, nếu thiên nhiên trong thơ các nghệ sĩ khác đôi khi đẩy con người vào thế cô liêu, nhỏ bé, thì ở Đoàn Văn Cừ, cảnh vật dường như sinh ra chỉ để làm một bức phông nền hoàn mỹ, đợi chờ sự xuất hiện của con người: “Người các ấp tưng bừng ra chợ tết”.

Sự xuất hiện của "người các ấp" từ muôn nẻo đường đổ về đã làm bừng tỉnh cả không gian, đưa bức tranh từ trạng thái tĩnh tại sang một nhịp điệu sống động, rộn ràng. Từ láy "tưng bừng" được đặt ở vị trí trung tâm câu thơ đóng vai trò như một luồng điện tâm trạng, nó không chỉ miêu tả cái náo nhiệt, huyên náo của ngoại cảnh mà còn mở ra cả một khoảng trời xao xuyến, háo hức bên trong lòng người. Người dân cày lam lũ sau một năm dầm sương dãi nắng, giờ đây khoác lên mình bộ quần áo mới, mang theo cả niềm hy vọng và sự lạc quan đi vào phiên chợ. Họ đi chợ Tết không chỉ để thực hiện những giao thương vật chất thuần túy, mà cốt là để đi hội, để giao hòa với cộng đồng, để tắm mình trong cái không khí thiêng liêng độc nhất của đất trời lúc sang xuân. Cảm nhận của Đoàn Văn Cừ về con người ở đây vừa mang tính khái quát cao rộng của một bức tranh hoành tráng, vừa chứa đựng cái nhìn trìu mến, trân trọng đối với những giá trị văn hóa tinh thần bền vững của dân tộc.

Thời gian, một thứ vô hình vô dạng nhưng lại có sức mạnh to lớn. Đứng trước thời gian, kể cả những công trình kiến trúc kiên cố đến đâu cũng phải đổ gục. Nhưng có một thứ dường như đứng ngoài quy luật băng hoại của thời gian- đó là thi ca. Thời gian không thể làm phai nhạt vẻ đẹp của những vần thơ mà ngược lại, “hương thơm của năm tháng” còn ấp ủ dấu ấn vẻ đẹp thuần túy của thi ca. Khi những phiên chợ cũ đã lùi sâu vào miền ký ức và những nóc nhà tranh chỉ còn là hoài niệm xa xôi, bốn câu thơ của Đoàn Văn Cừ vẫn vẹn nguyên giá trị như một bức tranh sơn mài vô giá, lưu giữ vĩnh hằng một góc tâm hồn Việt. Đoạn thơ không chỉ đạt đến đỉnh cao của nghệ thuật phối màu, dùng nhạc điệu uyển chuyển của thể thơ tám chữ để tạo hình, mà quan trọng hơn, nó đã đánh thức trong lòng mỗi độc giả niềm tự hào và tình yêu tha thiết đối với những cội nguồn văn hóa thiêng liêng. Những vần thơ ấy sẽ còn mãi xanh tươi cùng thời gian, tựa như làn cỏ xuân tràn trề nhựa sống, mãi là một nốt nhạc trong ngần reo vui trong tâm thức người Việt mỗi độ hoa mai, hoa đào gọi Tết về.

Bài tham khảo Mẫu 5

Có những mùa xuân đi qua năm tháng chỉ còn là một dấu mốc của thời gian. Cũng có những mùa xuân được thi ca lưu giữ bằng sắc màu, âm thanh và những rung động tinh khôi của tâm hồn dân tộc. Trong dòng chảy thơ ca Việt Nam, mùa xuân hiện lên với muôn vẻ đẹp khác nhau: là “sóng cỏ xanh tươi gợn tới trời” trong thơ Hàn Mặc Tử, là sắc xuân rạo rực, căng đầy nhựa sống trong thơ Xuân Diệu, là tiếng chim ngân vang trên những cánh đồng quê thanh bình. Đến với Đoàn Văn Cừ, mùa xuân lại hiện lên qua khung cảnh chợ Tết nơi làng quê Bắc Bộ, vừa mộc mạc vừa rộn rã. Chỉ bằng bốn câu thơ mở đầu bài Chợ tết, nhà thơ đã phác họa một bức tranh xuân đẹp như một bức họa đồng quê, nơi thiên nhiên và con người cùng hòa chung trong niềm vui của những ngày đầu năm mới:

“Dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi,
Sương hồng lam ôm ấp nóc nhà tranh,
Trên con đường viền trắng mép đồi xanh,
Người các ấp tưng bừng ra chợ tết.”

Mở đầu đoạn thơ là bức tranh bình minh đang dần hé nở trên vùng sơn cước:

“Dải mây trắng đỏ dần trên đỉnh núi,”

Không gian hiện ra rộng mở, cao vời với đỉnh núi và bầu trời bao la. Hình ảnh “dải mây” gợi cảm giác mềm mại như một dải lụa mỏng vắt ngang nền trời. Đặc biệt, từ “đỏ dần” đã ghi lại khoảnh khắc chuyển giao đầy tinh tế của đất trời khi ánh bình minh đang từ từ nhuộm hồng những đám mây trắng. Thiên nhiên không tĩnh tại mà đang vận động trong nhịp thở nhẹ nhàng của buổi sớm mùa xuân. Màu trắng thanh khiết hòa cùng sắc đỏ ấm áp tạo nên một gam màu tươi sáng, báo hiệu một ngày mới đang bắt đầu bằng những điều tốt đẹp.

Từ khoảng không cao rộng của bầu trời, ánh nhìn của nhà thơ nhẹ nhàng hạ xuống mái nhà quê thân thuộc:

“Sương hồng lam ôm ấp nóc nhà tranh,”

Câu thơ mang vẻ đẹp vừa hiện thực vừa lãng mạn. Lớp sương mai được nhuộm bởi ánh nắng sớm tạo thành sắc “hồng lam” mờ ảo, dịu dàng. Thiên nhiên hiện lên như có linh hồn qua động từ “ôm ấp”. Màn sương không còn là một hiện tượng vô tri mà trở thành vòng tay yêu thương của đất trời đang âu yếm chở che những mái nhà tranh đơn sơ. Hình ảnh ấy gợi cảm giác bình yên, ấm áp và thân thuộc biết bao. Đằng sau nét vẽ cảnh vật là tình yêu tha thiết của nhà thơ dành cho làng quê Việt Nam, nơi lưu giữ những giá trị bình dị mà bền vững của cuộc sống.

Nếu hai câu thơ đầu nghiêng về vẻ đẹp thơ mộng của thiên nhiên thì câu thơ thứ ba tiếp tục hoàn thiện bức tranh bằng sự phối hợp màu sắc hài hòa:

“Trên con đường viền trắng mép đồi xanh,”

Con đường làng hiện lên như một nét cọ mềm mại giữa không gian xuân tươi non. Sắc trắng của con đường nổi bật trên nền xanh của đồi núi tạo nên sự tương phản đầy nghệ thuật. Chỉ với vài gam màu giản dị, Đoàn Văn Cừ đã làm hiện lên cả vẻ đẹp thanh tân, trong trẻo của đất trời ngày Tết. Đọc câu thơ, ta chợt nhớ đến bức tranh mùa xuân trong Mùa xuân chín của Hàn Mặc Tử với “sóng cỏ xanh tươi gợn tới trời”. Dẫu mỗi nhà thơ có một cách cảm nhận riêng, cả hai đều gặp nhau ở niềm say mê trước vẻ đẹp của quê hương khi xuân về, ở khả năng biến những cảnh vật quen thuộc trở thành những hình ảnh giàu chất thơ.

Bức tranh xuân sẽ chưa thật sự trọn vẹn nếu thiếu đi hình ảnh con người:

“Người các ấp tưng bừng ra chợ tết.”

Sau những gam màu của thiên nhiên là nhịp sống rộn rã của cuộc đời. Từ láy “tưng bừng” đã diễn tả trọn vẹn không khí náo nức của những ngày giáp Tết. Từ khắp các thôn ấp, người người cùng đổ về phiên chợ xuân trong niềm hân hoan và mong đợi. Chợ Tết không chỉ là nơi trao đổi hàng hóa mà còn là nơi gặp gỡ, giao lưu, là điểm hẹn của niềm vui và tình người. Sự xuất hiện của con người khiến bức tranh xuân vốn đã đẹp lại càng trở nên có hồn. Thiên nhiên và cuộc sống như hòa vào nhau trong một khúc ca rộn rã của mùa xuân đang độ đẹp nhất.

“Vạt áo của triệu nhà thơ không bọc hết vàng mà đời rơi vãi. Hãy nhặt lấy chữ đời mà góp nên trang” (Chế Lan Viên). Bốn câu thơ ngắn gọn mà mở ra cả một thế giới nghệ thuật giàu sức gợi. Với ngôn ngữ giàu chất tạo hình, khả năng cảm nhận màu sắc tinh tế cùng tình yêu sâu nặng đối với quê hương, Đoàn Văn Cừ đã vẽ nên một bức tranh mùa xuân vừa trong trẻo vừa ấm áp, vừa thơ mộng vừa đậm đà hơi thở cuộc sống. Đọc những câu thơ ấy, ta như bắt gặp hương vị của những mùa xuân xưa còn đọng lại trên mái nhà tranh, trên con đường làng và trong những bước chân náo nức đi chợ Tết. Dẫu thời gian có trôi qua, vẻ đẹp của mùa xuân trong thơ Đoàn Văn Cừ vẫn luôn ngân lên trong lòng người đọc như một khúc nhạc quê hương dịu dàng, tha thiết và không bao giờ cũ.