Viết bài văn trình bày suy nghĩ về tình yêu quê hương của Tế Hanh trong đoạn thơ: "Ngày hôm sau ồn ào trên bến đỗ.........Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá." (Trích trong bài thơ Quê hương)

Dàn ý

I. MỞ BÀI

Tiếng tơ lòng hướng về nguồn cội: Mỗi nhà thơ trong phong trào Thơ mới đều có một mảnh đất tâm hồn để gửi gắm, nếu như Hàn Mặc Tử gắn bó với vạt trăng Quy Nhơn, Chế Lan Viên đắm chìm trong tháp cổ điêu tàn Chăm-pa, thì Tế Hanh lại dành trọn đời thơ để hát bài ca về một ngôi làng biển miền Trung đầy nắng gió.

Cửa ngõ dẫn vào tác phẩm: "Quê hương" là tiếng lòng trong ngần, là bức tranh kỷ niệm được dệt bằng nỗi nhớ của một người con đang sống xa xứ. Trong đó, đoạn thơ cuối của bài thơ từ cảnh đón ghe về đến nỗi nhớ da diết lúc xa xăm chính là khúc cao trào của tình yêu quê hương khôn nguôi.

Vấn đề nghị luận: Đoạn thơ không chỉ tái hiện một bức tranh lao động khỏe khoắn, tràn đầy sức sống của vạn chài mà còn là minh chứng cho một tình yêu quê hương bản năng, sâu sắc, kết tinh trong từng cảm giác, từng mùi vị nồng mặn đặc trưng của biển cả.

II. THÂN BÀI

1. Bức tranh bến quê ngày trở về rộn ràng, căng tràn sức sống (Bốn câu đầu)

Âm hưởng náo nức của ngày hội lao động:

Nhịp thơ mở ra bằng những thanh trắc, từ láy tượng hình, tượng thanh náo nức: "ồn ào", "tấp nập". Không gian bến đỗ vốn yên bình nay thức dậy đầy sinh động, phản ánh niềm vui chung của cả ngôi làng sau những ngày chờ đợi.

Hành động "đón ghe về" chứa đựng cả sự ngóng trông, tình làng nghĩa xóm và sợi dây gắn kết vô hình của những con người cùng chung một mạch sống từ biển.

Lời cảm tạ chân thành và thành quả của giọt mồ hôi:

Câu thơ đậm chất khẩu ngữ của người dân chài: “Nhờ ơn trời, biển lặng cá đầy ghe”. Đó là tiếng lòng chất phác, sự tôn kính và lòng biết ơn sâu sắc đối với thiên nhiên đã che chở, bao bọc cho những người đi mở cõi trên sóng nước.

Vẻ đẹp của thành quả lao động hiện lên đầy sống động: "Những con cá tươi ngon thân bạc trắng". Sắc "bạc trắng" không chỉ gợi lên sự giàu có, trù phú của đại dương mà còn phản chiếu ánh sáng của niềm vui, của sự no ấm xua tan bao nhọc nhằn.

Cảm xúc của tác giả: Người nghệ sĩ phải có một cái nhìn trìu mến, một sự thấu hiểu sâu sắc với nhịp sống quê nhà mới có thể bắt trọn cái khoảnh khắc thiêng liêng và bình dị ấy bằng một giọng thơ reo vui đến thế.

2. Vẻ đẹp lãng mạn, kỳ vĩ của con người và linh hồn của làng biển qua hình tượng chiếc thuyền (Bốn câu tiếp)

Bức chân dung mang tầm vóc sử thi của người lao động:

Hình ảnh "làn da ngăm rám nắng" là chứng tích của những ngày dài đối mặt với bão giông, nắng gió đại dương. Đó là vẻ đẹp khỏe khoắn, kiên cường của những con người bám biển.

Câu thơ đầy thi vị và bay bổng: "Cả thân hình nồng thở vị xa xăm". Cái "vị xa xăm" là cái mùi của khơi xa, của sóng lừng, của những chân trời chưa biết. Tế Hanh đã lãng mạn hóa người dân chài, biến họ thành những đứa con của đại dương, mang trong mình linh hồn và nhịp đập của biển cả.

Biểu tượng chiếc thuyền và sự đồng điệu tâm hồn:

Phép nhân hóa đầy tinh tế: "Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm / Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ". Thay vì nhìn chiếc thuyền như một vật thể vô tri, nhà thơ cảm nhận nó như một sinh thể, một người bạn đồng hành thủy chung của ngư dân.

Từ "im", "mỏi", "nằm" gợi tả trạng thái thư giãn tuyệt đối của con thuyền sau chuyến hành trình nhọc nhằn.

Đặc biệt, động từ "nghe" biến chiếc thuyền thành một thực thể có cảm giác, đang lặng lẽ cảm nhận "chất muối" thấm vào da thịt mình. Chất muối ấy là biểu tượng cho gian khổ, cho hương vị cuộc đời, và cũng là cái hồn cốt cốt lõi của quê hương kết tinh lại.

3. Nỗi nhớ da diết, lắng đọng từ vạt sương kỷ niệm khi xa cách (Bốn câu cuối)

Sự dịch chuyển của không gian và thời gian tâm tưởng:

Mở đầu bằng hai chữ "Nay xa cách", tác giả đưa người đọc trở về với thực tại của một cái tôi đang cô đơn nơi xứ người. Khoảng cách địa lý không làm mờ nhạt đi ký ức, ngược lại còn làm cho lòng hoài niệm thêm cháy bỏng.

Tập hợp những nét vẽ đặc trưng nhất của quê hương:

Nỗi nhớ được cụ thể hóa qua những hình ảnh bình dị nhưng có sức lay động lớn: "Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi". Những tính từ chỉ màu sắc đặc trưng của quê hương biển cả cứ thế hiện lên như một thước phim quay chậm trong tâm trí tác giả.

Hình ảnh "Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi" khẳng định rằng dù trong hoàn cảnh nào, sức sống mãnh liệt của quê hương vẫn luôn chuyển động tuần hoàn, kiêu hãnh trong tâm tưởng người đi xa.

Đỉnh cao của nỗi nhớ - Giác quan vị giác và khứu giác:

Câu thơ kết lại bằng một tiếng lòng bật thốt: "Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá".

Nỗi nhớ đã vượt qua những hình ảnh trực quan (nhìn thấy) để chạm đến miền sâu thẳm của khứu giác (ngửi thấy) và vị giác (nếm thấy). Cái "mùi nồng mặn" ấy là tổng hòa của mùi cá tanh, mùi muối biển, mùi mồ hôi và mùi vị của tự do tự tại. Đó chính là cái mùi riêng biệt tạo nên "bản sắc" của một làng chài, một nỗi nhớ không thể lẫn lộn với bất kỳ nơi nào khác.

4. Đặc sắc nghệ thuật biểu hiện tình yêu quê hương

Ngôn từ và hình ảnh: Sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa khuynh hướng hiện thực chân chất và cảm hứng lãng mạn bay bổng. Cách sử dụng các biện pháp tu từ như nhân hóa, ẩn dụ chuyển đổi cảm giác ("Nghe chất muối") đạt đến độ tinh tế cao.

Giọng điệu: Thay đổi nhịp nhàng, từ rộn rã, hào sảng ở cảnh đón thuyền đến trầm lắng, thiết tha, da diết khi bộc lộ nỗi nhớ trực tiếp.

III. KẾT BÀI

Gói trọn giá trị đoạn thơ: Mười hai câu thơ là một chỉnh thể nghệ thuật vẹn tròn, dẫn dắt người đọc đi từ cái náo nhiệt bên ngoài của một buổi sớm mai lộng gió đến cái tĩnh lặng, sâu thẳm trong thế giới nội tâm của người nghệ sĩ. Tế Hanh không chỉ vẽ nên bức tranh về một làng chài, ông đã tạc một bức tượng đài về linh hồn của đất biển miền Trung.

Đọng lại trong lòng người đọc: Sức sống lâu bền của đoạn trích nói riêng và bài thơ "Quê hương" nói chung nằm ở chính sự chân thành, mộc mạc của một trái tim luôn đập chung nhịp với quê cha đất tổ. Tác phẩm khơi gợi trong lòng mỗi chúng ta một tình cảm thiêng liêng về cội nguồn, nhắc nhở rằng dù đi đâu, về đâu, phần ký ức nguyên bản và nồng đượm nhất của quê hương vẫn sẽ luôn là điểm tựa bình yên cho tâm hồn.

Bài siêu ngắn Mẫu

Quê hương luôn là miền ký ức thiêng liêng nhất trong tâm hồn mỗi con người. Dù đi xa đến đâu, hình ảnh nơi chôn nhau cắt rốn vẫn âm thầm neo đậu trong trái tim, trở thành nguồn thương nhớ không bao giờ vơi cạn. Với nhà thơ Tế Hanh, tình yêu ấy được gửi gắm một cách tha thiết trong bài thơ “Quê hương”. Đặc biệt, đoạn thơ từ cảnh đoàn thuyền trở về cho đến nỗi nhớ da diết khi xa quê đã bộc lộ sâu sắc tình cảm gắn bó, tự hào và yêu thương quê hương chân thành của nhà thơ.

Mở đầu đoạn thơ là bức tranh lao động đầy niềm vui của người dân làng chài sau chuyến ra khơi thắng lợi:

“Ngày hôm sau ồn ào trên bến đỗ
Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.”

Chỉ bằng vài nét chấm phá, Tế Hanh đã tái hiện không khí nhộn nhịp, rộn ràng nơi bến cá. Những từ ngữ “ồn ào”, “tấp nập” gợi lên sự đông vui, náo nức của cả làng chài khi đón những con thuyền trở về sau đêm dài vượt sóng. Đó không chỉ là niềm vui của riêng những người đi biển mà còn là niềm hạnh phúc chung của cả cộng đồng. Tiếng reo mừng giản dị:

“Nhờ ơn trời, biển lặng cá đầy ghe”

vang lên như lời cảm tạ chân thành trước sự ưu đãi của thiên nhiên. Trong niềm vui ấy hiện lên cuộc sống lao động bình dị mà đầm ấm, thể hiện sự gắn bó giữa con người với biển cả quê hương.

Niềm tự hào của nhà thơ còn được gửi vào hình ảnh những sản vật mà biển khơi ban tặng:

“Những con cá tươi ngon thân bạc trắng.”

Câu thơ ngắn gọn mà giàu sức gợi. Màu “bạc trắng” lấp lánh của những mẻ cá đầy khoang như phản chiếu ánh sáng của biển trời, đồng thời phản chiếu niềm vui, niềm tự hào của người con quê hương trước sự trù phú của vùng biển thân yêu.

Từ thành quả lao động, ngòi bút Tế Hanh hướng về những con người làm nên thành quả ấy:

“Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng,
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm.”

Đây là những câu thơ đặc sắc nhất của đoạn thơ. Người dân chài hiện lên khỏe khoắn, rắn rỏi với “làn da ngăm rám nắng” – dấu ấn của những ngày tháng gắn bó cùng sóng gió biển khơi. Hình ảnh “thân hình nồng thở vị xa xăm” là một sáng tạo đầy độc đáo. “Vị xa xăm” chính là hương vị của biển cả, của gió khơi, của những hành trình chinh phục đại dương. Dường như biển đã hòa vào hơi thở, máu thịt của người dân làng chài. Từ sự quan sát tinh tế và tình cảm yêu mến sâu sắc, nhà thơ đã khắc họa vẻ đẹp khỏe khoắn, mạnh mẽ và đầy sức sống của những người lao động quê hương.

Không chỉ con người, chiếc thuyền cũng trở thành một sinh thể có tâm hồn:

“Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.”

Biện pháp nhân hóa khiến con thuyền như một người lao động vừa hoàn thành công việc sau chuyến đi dài. Từ “mỏi” gợi cảm giác nghỉ ngơi thanh thản sau những giờ phút căng mình trước sóng gió. Hình ảnh “chất muối thấm dần trong thớ vỏ” vừa tả thực vừa giàu ý nghĩa biểu tượng. Muối biển không chỉ thấm vào thân thuyền mà còn thấm sâu vào tâm hồn nhà thơ, trở thành một phần không thể tách rời của quê hương biển cả.

Nếu những câu thơ trên là bức tranh quê hương tươi sáng và đầy sức sống thì bốn câu cuối lại là tiếng lòng tha thiết của người con xa xứ:

“Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ
Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi,
Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi,
Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá.”

Điệp từ “nhớ” cùng cách liệt kê hàng loạt hình ảnh quen thuộc: “màu nước xanh”, “cá bạc”, “chiếc buồm vôi”, “con thuyền rẽ sóng” đã cho thấy quê hương luôn hiện hữu trong tâm trí nhà thơ. Đó đều là những hình ảnh bình dị, gần gũi của làng chài ven biển, những nét đẹp đã in sâu vào ký ức tuổi thơ. Đặc biệt, câu thơ cuối gây ấn tượng mạnh bởi cảm nhận bằng khứu giác: “Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá.” Nỗi nhớ không dừng lại ở hình ảnh hay âm thanh mà đã hóa thành hương vị. “Mùi nồng mặn” là vị biển, vị gió, vị mồ hôi lao động của người dân chài; sâu xa hơn, đó chính là hương vị của quê hương. Cách diễn đạt mộc mạc mà chân thành khiến nỗi nhớ trở nên da diết, thấm thía vô cùng.

Đoạn thơ khép lại mà dư âm vẫn ngân vang trong lòng người đọc. Bằng những hình ảnh bình dị, ngôn ngữ giàu sức gợi và cảm xúc chân thành, Tế Hanh đã vẽ nên bức tranh quê hương miền biển tươi đẹp, đồng thời bộc lộ tình yêu quê hương sâu nặng của một người con luôn hướng về nơi mình sinh ra và lớn lên. Đọc những vần thơ ấy, ta càng hiểu rằng quê hương không chỉ là một miền đất trên bản đồ mà còn là cội nguồn của yêu thương, là nơi mỗi người luôn mong nhớ và nâng niu trong suốt hành trình cuộc đời.

Bài tham khảo Mẫu 1

Trong dòng chảy phong phú của Phong trào Thơ mới, nếu Xuân Diệu được biết đến là nhà thơ của tình yêu và khát khao giao cảm, Huy Cận ám ảnh với nỗi sầu vạn kỷ trước vũ trụ bao la, thì Tế Hanh lại chọn cho mình một lối đi riêng, lặng lẽ mà bền bỉ: ông neo hồn mình vào mảnh đất vạn chài quê hương. Viết về nơi chôn nhau cắt rốn khi đang học tập ở xa, bài thơ “Quê hương” chính là tiếng lòng trong trẻo, thiết tha nhất của người con xứ biển. Trong đó, mười hai câu thơ cuối của tác phẩm đã kết tinh một cách trọn vẹn và sâu sắc nhất bức tranh lao động khỏe khoắn cùng tình yêu quê hương nồng nàn, da diết của tác giả:

“Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ

Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.

“Nhờ ơn trời, biển lặng cá đầy ghe”,

Những con cá tươi ngon thân bạc trắng.

Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng,

Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;

Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm

Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.

Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ

Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi,

Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi,

Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá."

Mở đầu đoạn trích, Tế Hanh đưa người đọc hòa mình vào không khí tưng bừng, rộn rã của buổi đón ghe về sau một đêm lao động miệt mài trên biển cả:

"Ngày hôm sau ồn ào trên bến đỗ

Khắp dân làng tấp nập đón ghe về."

Hai từ láy “ồn ào” và “tấp nập” được đặt liên tiếp nhau không chỉ gợi lên những âm thanh náo nhiệt của một góc biển, mà còn tái hiện sống động nhịp sống hối hả, tràn đầy năng lượng của người dân vạn chài. Đó là tiếng gọi nhau réo rắt, tiếng bước chân vội vã, tiếng cười nói giòn tan của những người vợ, người mẹ, những đứa trẻ đang mong ngóng bóng dáng người thân trở về. Giữa không gian lao động tấp nập ấy, câu nói mộc mạc, chân chất của người dân chài vang lên như một lời tự sự đầy lòng biết ơn:

“Nhờ ơn trời, biển lặng cá đầy ghe”.

 Lời thoại tự nhiên được đưa vào thơ một cách khéo léo, bộc lộ vẻ đẹp tâm hồn của những con người quanh năm gắn bó với sóng nước. Họ không kiêu ngạo trước thành quả, mà đón nhận nó bằng sự khiêm nhường, biết ơn thiên nhiên, đất trời đã che chở cho chuyến đi được bình an, thuận buồm xuôi gió. Niềm vui ấy càng trở nên trọn vẹn, hiển hiện sinh động qua một hình ảnh đầy sức gợi:

 "Những con cá tươi ngon thân bạc trắng."

 Sắc “bạc trắng” không đơn thuần là màu sắc thực tế của lớp vảy cá dưới ánh bình minh, nó còn là màu của sự no ấm, màu của những giọt mồ hôi đã hóa thành quả ngọt. Câu thơ reo vui trong niềm hạnh phúc giản dị của những con người lao động thuần hậu.

Không dừng lại ở việc miêu tả quang cảnh chung, ngòi bút của Tế Hanh đã zoom cận cảnh vào vẻ đẹp của con người xứ biển – những bức tượng đài sống động được tạc giữa không gian lộng gió:

"Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng,

Cả thân hình nồng thở vị xa xăm"

Bằng sự thấu hiểu và gắn bó sâu sắc, nhà thơ đã phác họa nên những vóc dáng vô cùng khỏe khoắn và mang đậm dấu ấn nghề nghiệp. “Làn da ngăm rám nắng” là chứng tích của biết bao ngày đêm đối mặt với cái nắng, cái gió của đại dương bao la. Đặc biệt, câu thơ “Cả thân hình nồng thở vị xa xăm” là một sáng tạo nghệ thuật vô cùng độc đáo. Vốn dĩ, “vị xa xăm” là một khái niệm trừu tượng, thế nhưng qua cảm nhận tinh tế của Tế Hanh, nó lại trở thành một thứ có thể ngửi thấy, cảm thấy, thấm đẫm vào từng thớ thịt, hơi thở của người thủy thủ. Những con người ấy mang trong mình cả tầm vóc và hơi thở của khơi xa, biến họ thành những đứa con kiêu hãnh của biển cả đại dương.

Song hành với vẻ đẹp của con người, hình ảnh chiếc thuyền dưới ngòi bút của Tế Hanh cũng hiện lên như một sinh thể có linh hồn, có tâm trạng:

"Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm

Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ."

Biện pháp nhân hóa được sử dụng một cách tài tình thông qua các từ ngữ “im”, “mỏi”, “trở về nằm”. Sau một đêm dài chống chọi với sóng to gió lớn, chiếc thuyền giờ đây giống như một dũng sĩ mệt mỏi đang tìm về chốn bình yên để nghỉ ngơi, thư giãn. Con thuyền dường như cũng biết mệt, biết lắng lại để “nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ”. Từ “nghe” ở đây là một sự chuyển đổi cảm giác đầy tinh tế. Chiếc thuyền không chỉ là phương tiện vô tri, nó đã trở thành một phần máu thịt, một người bạn đồng hành cùng người dân chài. Nó đang cảm nhận, đang thấu suốt cái vị mặn mòi của biển cả đang ngấm sâu vào da thịt mình. Hai câu thơ giàu tính tạo hình và gợi cảm này đã chạm đến chiều sâu của linh hồn làng chài, nơi vạn vật và con người hòa làm một trong cái vị muối mặn mà của quê hương.

Sau khi đắm mình trong những thước phim ký ức sống động của quá khứ, bốn câu thơ cuối cùng là sự bừng tỉnh của thực tại, là tiếng lòng thổn thức của người con đang sống trong cảnh ly hương:

"Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ

Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi,

Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi,

Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá."

Lời bộc bạch trực tiếp “Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ” như một nốt lặng đầy xúc cảm. Trong không gian xa cách địa lý, nỗi nhớ quê hương hiện lên cụ thể qua phương thức liệt kê hàng loạt những hình ảnh thân thuộc: “màu nước xanh”, “cá bạc”, “chiếc buồm vôi”, “thoáng con thuyền rẽ sóng”. Đó là những hình ảnh bình dị, đặc trưng nhất của một làng chài ven biển, nhưng khi đi vào nỗi nhớ của người con xa quê, chúng trở nên lung linh, thiêng liêng đến lạ kỳ. Nỗi nhớ ấy cứ thế chồng chất, cuộn trào để rồi kết đọng lại ở câu thơ cuối cùng, một tiếng thốt lên từ tận đáy lòng:

"Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá."

Nhà thơ không nhớ những gì cao sang, hoa mỹ, ông nhớ “cái mùi nồng mặn” – sự tổng hòa của mùi tanh cá, mùi mặn của muối biển, mùi nắng gió và cả mùi mồ hôi nhọc nhằn của những người dân chài. Đó chính là cái mùi đặc trưng, là “đặc sản” tâm hồn của quê hương Tế Hanh. Chữ “quá” đặt ở cuối câu như một tiếng thở dài đầy luyến lưu, một sự bất lực của ngôn từ khi cố gắng đong đếm một nỗi nhớ quá đỗi mênh mông. Phải có một tình yêu quê hương thủy chung, thiết tha và ăn sâu vào tiềm thức thì nhà thơ mới có thể cảm nhận và nhớ nhung một cách da diết cái mùi vị vô hình nhưng đầy sức ám ảnh ấy.

Bằng thể thơ tám chữ phóng khoáng, nhịp điệu thơ linh hoạt khi chậm rãi, khi dồn dập, cùng việc kết hợp nhuần nhuyễn giữa các biện pháp tu từ như nhân hóa, ẩn dụ chuyển đổi cảm giác, đoạn thơ đã tái hiện thành công một bức tranh quê hương sống động, đậm đà hơi thở cuộc sống. Tế Hanh không đứng ngoài để quan sát mà ông đã dùng chính dòng máu của một người con làng chài để viết, để cảm và để nhớ.

Hành trình tâm tưởng của Tế Hanh trong đoạn thơ đã chạm đến những rung động sâu xa nhất trong lòng độc giả. Những vần thơ khép lại nhưng dư âm về một vùng biển thanh bình, no ấm với những con người lao động kiêu hãnh vẫn còn vang vọng mãi. Qua đó, người đọc không chỉ ngưỡng mộ một tài năng thơ ca tinh tế mà còn trân trọng một tấm lòng luôn hướng về nguồn cội – một tình yêu quê hương giản dị, chân thành nhưng vô cùng bền chặt, sâu sắc.

Bài tham khảo Mẫu 2

Quê hương luôn là miền ký ức thiêng liêng nhất trong tâm hồn mỗi con người. Dù đi xa đến đâu, hình ảnh nơi chôn nhau cắt rốn vẫn âm thầm neo đậu trong trái tim, trở thành nguồn thương nhớ không bao giờ vơi cạn. Với nhà thơ Tế Hanh, tình yêu ấy được gửi gắm một cách tha thiết trong bài thơ “Quê hương”. Đặc biệt, đoạn thơ từ cảnh đoàn thuyền trở về cho đến nỗi nhớ da diết khi xa quê đã bộc lộ sâu sắc tình cảm gắn bó, tự hào và yêu thương quê hương chân thành của nhà thơ.

Mở đầu đoạn thơ là bức tranh lao động đầy niềm vui của người dân làng chài sau chuyến ra khơi thắng lợi:

“Ngày hôm sau ồn ào trên bến đỗ
Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.”

Chỉ bằng vài nét chấm phá, Tế Hanh đã tái hiện không khí nhộn nhịp, rộn ràng nơi bến cá. Những từ ngữ “ồn ào”, “tấp nập” gợi lên sự đông vui, náo nức của cả làng chài khi đón những con thuyền trở về sau đêm dài vượt sóng. Đó không chỉ là niềm vui của riêng những người đi biển mà còn là niềm hạnh phúc chung của cả cộng đồng. Tiếng reo mừng giản dị:

“Nhờ ơn trời, biển lặng cá đầy ghe”

vang lên như lời cảm tạ chân thành trước sự ưu đãi của thiên nhiên. Trong niềm vui ấy hiện lên cuộc sống lao động bình dị mà đầm ấm, thể hiện sự gắn bó giữa con người với biển cả quê hương.

Niềm tự hào của nhà thơ còn được gửi vào hình ảnh những sản vật mà biển khơi ban tặng:

“Những con cá tươi ngon thân bạc trắng.”

Câu thơ ngắn gọn mà giàu sức gợi. Màu “bạc trắng” lấp lánh của những mẻ cá đầy khoang như phản chiếu ánh sáng của biển trời, đồng thời phản chiếu niềm vui, niềm tự hào của người con quê hương trước sự trù phú của vùng biển thân yêu.

Từ thành quả lao động, ngòi bút Tế Hanh hướng về những con người làm nên thành quả ấy:

“Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng,
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm.”

Đây là những câu thơ đặc sắc nhất của đoạn thơ. Người dân chài hiện lên khỏe khoắn, rắn rỏi với “làn da ngăm rám nắng” – dấu ấn của những ngày tháng gắn bó cùng sóng gió biển khơi. Hình ảnh “thân hình nồng thở vị xa xăm” là một sáng tạo đầy độc đáo. “Vị xa xăm” chính là hương vị của biển cả, của gió khơi, của những hành trình chinh phục đại dương. Dường như biển đã hòa vào hơi thở, máu thịt của người dân làng chài. Từ sự quan sát tinh tế và tình cảm yêu mến sâu sắc, nhà thơ đã khắc họa vẻ đẹp khỏe khoắn, mạnh mẽ và đầy sức sống của những người lao động quê hương.

Không chỉ con người, chiếc thuyền cũng trở thành một sinh thể có tâm hồn:

“Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.”

Biện pháp nhân hóa khiến con thuyền như một người lao động vừa hoàn thành công việc sau chuyến đi dài. Từ “mỏi” gợi cảm giác nghỉ ngơi thanh thản sau những giờ phút căng mình trước sóng gió. Hình ảnh “chất muối thấm dần trong thớ vỏ” vừa tả thực vừa giàu ý nghĩa biểu tượng. Muối biển không chỉ thấm vào thân thuyền mà còn thấm sâu vào tâm hồn nhà thơ, trở thành một phần không thể tách rời của quê hương biển cả.

Nếu những câu thơ trên là bức tranh quê hương tươi sáng và đầy sức sống thì bốn câu cuối lại là tiếng lòng tha thiết của người con xa xứ:

“Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ
Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi,
Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi,
Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá.”

Điệp từ “nhớ” cùng cách liệt kê hàng loạt hình ảnh quen thuộc: “màu nước xanh”, “cá bạc”, “chiếc buồm vôi”, “con thuyền rẽ sóng” đã cho thấy quê hương luôn hiện hữu trong tâm trí nhà thơ. Đó đều là những hình ảnh bình dị, gần gũi của làng chài ven biển, những nét đẹp đã in sâu vào ký ức tuổi thơ. Đặc biệt, câu thơ cuối gây ấn tượng mạnh bởi cảm nhận bằng khứu giác: “Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá.” Nỗi nhớ không dừng lại ở hình ảnh hay âm thanh mà đã hóa thành hương vị. “Mùi nồng mặn” là vị biển, vị gió, vị mồ hôi lao động của người dân chài; sâu xa hơn, đó chính là hương vị của quê hương. Cách diễn đạt mộc mạc mà chân thành khiến nỗi nhớ trở nên da diết, thấm thía vô cùng.

Đoạn thơ khép lại mà dư âm vẫn ngân vang trong lòng người đọc. Bằng những hình ảnh bình dị, ngôn ngữ giàu sức gợi và cảm xúc chân thành, Tế Hanh đã vẽ nên bức tranh quê hương miền biển tươi đẹp, đồng thời bộc lộ tình yêu quê hương sâu nặng của một người con luôn hướng về nơi mình sinh ra và lớn lên. Đọc những vần thơ ấy, ta càng hiểu rằng quê hương không chỉ là một miền đất trên bản đồ mà còn là cội nguồn của yêu thương, là nơi mỗi người luôn mong nhớ và nâng niu trong suốt hành trình cuộc đời.

Bài tham khảo Mẫu 3

Trong miền tâm thức của mỗi con người, quê hương luôn là một khoảng trời xanh thẳm, nơi neo giữ những gì trong ngần và bình yên nhất. Đề tài ấy đã trở thành một dòng sông đỏ nặng phù sa trong thi ca Việt Nam, nơi Đỗ Trung Quân từng định nghĩa đầy ngọt ngào về “chùm khế ngọt”, nơi Giang Nam tìm thấy trong “những ngày hai buổi đến trường” và hoa ty gôn rơi dọc lối đi. Đi qua những lối rẽ của hoài niệm, ta lại bắt gặp một dòng chảy rất riêng, mặn mòi vị muối và lộng gió đại dương của Tế Hanh – nhà thơ của dòng sông quê hương và những bờ bến vạn chài. Viết “Quê hương” khi đang sống giữa lòng lòng thủ đô hay những miền đất khách, ông đã gửi gắm toàn bộ nỗi nhớ thương da diết của mình vào mười hai câu thơ cuối, tạo nên một bức tranh lao động vừa khỏe khoắn, vừa thấm đẫm chất trữ tình:

Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ

Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.

“Nhờ ơn trời, biển lặng cá đầy ghe”,

Những con cá tươi ngon thân bạc trắng.

Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng,

Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;

Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm

Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.

Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ

Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi,

Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi,

Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá."

Bức tranh quê hương của Tế Hanh mở ra bằng những thanh âm rộn rã, tưng bừng của một buổi sớm mai khi đón những chuyến ghe trở về sau một đêm dài thức cùng biển cả:

"Ngày hôm sau ồn ào trên bến đỗ

Khắp dân làng tấp nập đón ghe về."

Không gian tĩnh lặng của làng chài được đánh thức bởi những từ láy đầy sức gợi “ồn ào”, “tấp nập”. Đó là nhịp sống, là hơi thở, là cái cựa mình tràn đầy sinh lực của một vùng quê biển. Giữa cái náo nhiệt ấy, câu nói mộc mạc của người dân chài vang lên thành kính và tự nhiên: “Nhờ ơn trời, biển lặng cá đầy ghe”. Lời tạ ơn ấy sao mà thân thương, bộc lộ vẻ đẹp bình dị trong tâm hồn những con người quanh năm giao phó tính mạng cho sóng nước. Họ đón nhận thành quả lao động bằng sự khiêm nhường, biết ơn mẹ thiên nhiên đã chở che cho những chuyến đi bình an. Niềm vui của sự ấm no, hạnh phúc cứ thế hiển hiện sinh động qua một nét vẽ tràn đầy ánh sáng: "Những con cá tươi ngon thân bạc trắng. Sắc “bạc trắng” lấp lánh dưới ánh bình minh không chỉ là màu sắc thực của sản vật trùng khơi, mà còn là sắc màu của sự hồi sinh, màu của những giọt mồ hôi đã hóa thành quả ngọt. Cảnh tượng này gợi ta nhớ đến những vần thơ cũng rực rỡ sắc màu và chan chứa niềm vui lao động trong “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận:

“Cá nhụ cá chim cùng cá đé"

Cá song lấp lánh đuốc đen hồng

Cái đuôi em quẫy trăng vàng lóe

Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long.”

Nếu Huy Cận nhìn đoàn thuyền và những mẻ cá bằng cái nhìn tráng lệ, lãng mạn của một tâm hồn sử thi, thì Tế Hanh lại nhìn bằng đôi mắt của một người con xứ biển – chân chất, gần gũi nhưng cũng không kém phần tinh tế.

Từ bức tranh toàn cảnh của bến bến đỗ, ngòi bút của nhà thơ bắt đầu lắng lại, chuyển sang những nét khắc họa cận cảnh, tạc nên vẻ đẹp lồng lộng của con người vùng biển:

"Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng,

Cả thân hình nồng thở vị xa xăm"

Hai câu thơ mang đậm chất tạo hình và lãng mạn. “Làn da ngăm rám nắng” là dấu ấn của sương gió, của cái nắng gắt gao và vị mặn mòi độc quyền của biển cả. Đặc biệt, câu thơ “Cả thân hình nồng thở vị xa xăm” có thể xem là một trong những câu thơ hay nhất viết về người lao động biển. Tế Hanh đã dùng một khái niệm vô hình – “vị xa xăm” – để cụ thể hóa thành một thứ hương sắc có thể cảm nhận bằng khứu giác, bằng tâm hồn. Người dân chài không chỉ đi trên biển, mà dường như cả đại dương bao la đã thấm sâu vào từng thớ thịt, từng hơi thở của họ. Họ mang trong mình tầm vóc của khơi xa, mang cái bí ẩn và kỳ vĩ của sóng nước trùng khơi để trở thành những bức tượng đài sống động giữa đời thường.

Dưới góc nhìn đầy chất thơ của Tế Hanh, không chỉ con người mà ngay cả khí cụ lao động cũng mang một linh hồn riêng, một tâm sự riêng:

"Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm

Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ."

Phép nhân hóa được sử dụng một cách tài hoa qua các từ “im”, “mỏi”, “trở về nằm”. Con thuyền sau một đêm dài gồng mình chống chọi với sóng to gió lớn giờ đây tựa như một dũng sĩ đang tìm về chốn bình yên để nghỉ ngơi. Nó nằm im trên bến, nhưng đó không phải là sự bất động vô tri, mà là sự lắng nghe, sự cảm nhận sâu sắc: “Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ”. Nghệ thuật ẩn dụ chuyển đổi cảm giác đã nâng tầm câu thơ lên một chiều kích mới. Con thuyền đã trở thành một phần máu thịt của làng chài, cũng biết mệt mỏi, biết sẻ chia và biết thấu hiểu cái vị mặn mòi, nhọc nhằn của cuộc đời sông nước.

Mười hai câu thơ có một sự chuyển dịch không gian và thời gian đầy tinh tế. Tám câu đầu là bức tranh kỷ niệm sống động, để rồi bốn câu thơ cuối cùng, dòng cảm xúc đột ngột quay về với thực tại của một người con đang sống trong cảnh ly hương:

"Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ

Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi,

Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi,

Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá."

Lời bộc bạch trực tiếp “Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ” như một nốt lặng chứa chan tình cảm. Khoảng cách địa lý dẫu có xa xôi nhưng chẳng thể làm phai nhòa đi những hình ảnh đã găm sâu vào tâm khảm. Bằng biện pháp liệt kê, một loạt những ảnh hình thân thuộc hiện ra: “màu nước xanh”, “cá bạc”, “chiếc buồm vôi”, “thoáng con thuyền rẽ sóng”. Đó là những gì bình dị nhất của một vùng quê nghèo, nhưng khi đi vào nỗi nhớ của kẻ ly hương, chúng lại trở thành những biểu tượng thiêng liêng, vĩnh cửu. Để rồi, tất cả những hình ảnh ấy dồn nén lại, vỡ òa trong một tiếng thốt lên từ thẳm sâu tâm hồn: “Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá”.

Nhà thơ không nhớ những điều hoa mỹ, ông nhớ “cái mùi nồng mặn” – sự tổng hòa của mùi tanh cá, mùi mặn của muối, mùi nồng của nắng gió và cả mùi mồ hôi vất vả của những người thân yêu. Đó chính là cái mùi vị định danh cho quê hương Tế Hanh, cái mùi vị mà dẫu đi đến tận cùng thế giới, ông cũng chẳng thể tìm thấy ở một nơi nào khác. Nỗi nhớ ấy làm ta liên tưởng đến ngọn khói bếp sưởi ấm lòng người cháu trong thơ Bằng Việt:

“Giờ cháu đã đi xa. Có ngọn khói trăm tàu

Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả

Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở:

– Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?...”

Dẫu cách thể hiện khác nhau, nhưng điểm chung của những tâm hồn nghệ sĩ ấy chính là tình yêu quê hương thủy chung, bền chặt, luôn bắt nguồn từ những điều giản dị và gần gũi nhất. Đúng như Chế Lan Viên từng viết trong tác phẩm “Tiếng hát con tàu”:

“Khi ta ở, chỉ là nơi đất ở

Khi ta đi, đất đã hóa tâm hồn.”

Mảnh đất vạn chài ven biển Trung Bộ ấy đã thực sự hóa thành tâm hồn, thành dòng máu chảy trong huyết quản của Tế Hanh. Bằng thể thơ tám chữ giàu nhịp điệu, ngôn ngữ giàu chất hội họa và âm nhạc, đoạn thơ đã chạm đến những rung động sâu xa nhất của người đọc.

Hành trình tâm tưởng của Tế Hanh khép lại nhưng đã mở ra trong lòng độc giả một khoảng không gian tràn ngập tình yêu thương nguồn cội. Những vần thơ của ông không chỉ là khúc ca ngợi ca vẻ đẹp của cuộc sống lao động, mà còn là một bài học sâu sắc về lòng biết ơn, về sợi dây gắn kết thiêng liêng giữa con người và quê hương xứ sở. Chính tình yêu chân thành, mộc mạc nhưng sâu nặng ấy đã đưa cái tên Tế Hanh cùng “Quê hương” sống mãi với thời gian, như một nốt nhạc trong trẻo, ngân vang mãi trong lòng các thế hệ người đọc.

Bài tham khảo Mẫu 4

Nếu có một đề tài nào đủ sức làm thổn thức mọi trái tim Việt Nam qua bao thế hệ, trở thành dòng mạch chảy mãi không thôi trong lịch sử văn học, thì đó chính là tình yêu quê hương đất nước. Đề tài ấy vĩnh cửu và thiêng liêng, nhưng mỗi người nghệ sĩ lại chọn một cách riêng để định nghĩa về mảnh đất nguồn cội của mình. Có một Đỗ Trung Quân nhẹ nhàng thức tỉnh tâm hồn bằng những hình ảnh ngọt ngào về “chùm khế ngọt/ Cho con trèo hái mỗi ngày”. Lại có một Giang Nam tìm thấy tình yêu đất nước từ những ký ức đau thương mà anh dũng của thời hoa lửa với “những ngày hai buổi đến trường/ Yêu quê hương qua từng trang sách nhỏ”. Đặt trong dòng chảy ấy, tình yêu Tổ quốc của Tế Hanh không mang dáng dấp của những lời hiệu triệu lớn lao, mà nó khởi phát từ những điều bình dị, mộc mạc nhất: một góc biển vạn chài miền Trung nắng gió. Viết bài thơ “Quê hương” khi đang sống trong nỗi cô đơn của kẻ ly hương, mười hai câu thơ cuối của tác phẩm đã kết tinh trọn vẹn một điệu hồn thiết tha, một tình yêu đất nước sâu nặng, được gửi gắm qua bức tranh lao động khỏe khoắn và nỗi nhớ khôn nguôi:

Ngày hôm sau, ồn ào trên bến đỗ

Khắp dân làng tấp nập đón ghe về.

“Nhờ ơn trời, biển lặng cá đầy ghe”,

Những con cá tươi ngon thân bạc trắng.

Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng,

Cả thân hình nồng thở vị xa xăm;

Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm

Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ.

Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ

Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi,

Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi,

Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá."

Tình yêu quê hương trước hết được nhà thơ khơi nguồn từ niềm vui chung của cuộc sống lao động, từ nhịp đập hân hoan của dân làng trong buổi sớm mai đón ghe về. Không gian tĩnh lặng của làng chài được đánh thức bởi những âm thanh náo nhiệt, sống động của ngày hôm sau: “Ngày hôm sau ồn ào trên bến đỗ/ Khắp dân làng tấp nập đón ghe về”. Hai từ láy “ồn ào” và “tấp nập” mở ra một khung cảnh tràn đầy sinh lực, nơi con người lao động tìm thấy thành quả xứng đáng sau những giờ phút đối mặt với sóng gió trùng khơi. Giữa cái náo nhiệt của bến bến đỗ, câu nói mộc mạc của người dân chài vang lên như một lời tự sự đầy thành kính: “Nhờ ơn trời, biển lặng cá đầy ghe”. Lời tạ ơn ấy bộc lộ vẻ đẹp tâm hồn thuần hậu của người lao động Việt Nam – những con người luôn biết ơn đất trời, biết ơn mẹ thiên nhiên đã chở che cho chuyến đi được bình an, thuận buồm xuôi gió. Niềm vui ấy càng trở nên trọn vẹn, hiển hiện sinh động qua một nét vẽ tràn đầy ánh sáng về “những con cá tươi ngon thân bạc trắng”. Sắc “bạc trắng” lấp lánh dưới ánh bình minh không chỉ là màu sắc thực của sản vật trùng khơi, mà còn là sắc màu của sự no ấm, là thành quả của những giọt mồ hôi đã hóa thành quả ngọt. Cảnh tượng này gợi ta nhớ đến những vần thơ cũng rực rỡ sắc màu và chan chứa niềm vui lao động trong “Đoàn thuyền đánh cá” của Huy Cận khi ông viết về “Cá nhụ cá chim cùng cá đố/ Cá song lấp lánh đuốc đen hồng/ Cái đuôi em quẫy trăng vàng lóe”. Trùng khơi của Tổ quốc giàu đẹp biết bao dưới góc nhìn của các thi sĩ. Huy Cận nhìn đoàn thuyền và những mẻ cá bằng cái nhìn tráng lệ, lãng mạn của một tâm hồn sử thi thời kỳ xây dựng đất nước; Tế Hanh lại nhìn bằng đôi mắt của một đứa con xứ biển – chân chất, gần gũi nhưng chan chứa một niềm tự hào sâu sắc về sự giàu có của quê hương mình.

Vẻ đẹp của tình yêu đất nước trong thơ Tế Hanh không dừng lại ở cảnh sắc hay sản vật, mà nó thăng hoa khi nhà thơ hướng ngòi bút vào việc khắc họa vẻ đẹp của con người – những chủ nhân đích thực của dải đất ven biển. Bằng những nét vẽ vừa chân thực vừa lãng mạn, hình ảnh những người con của đại dương hiện lên đầy kiêu hãnh: “Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng/ Cả thân hình nồng thở vị xa xăm”. “Làn da ngăm rám nắng” là dấu ấn của sương gió, của cái nắng gắt gao và vị mặn mòi độc quyền của biển cả. Đặc biệt, câu thơ “Cả thân hình nồng thở vị xa xăm” là một sáng tạo nghệ thuật vô cùng độc đáo. Nhà thơ đã dùng một khái niệm vô hình – “vị xa xăm” – để cụ thể hóa thành một thứ hương sắc có thể cảm nhận bằng khứu giác, bằng tâm hồn. Người dân chài không chỉ đi trên biển, mà dường như cả đại dương bao la đã thấm sâu vào từng thớ thịt, từng hơi thở của họ. Họ mang trong mình tầm vóc của khơi xa, mang cái bí ẩn và kỳ vĩ của sóng nước trùng khơi để trở thành những bức tượng đài sống động, kiêu hãnh giữa đất trời.

Dưới góc nhìn đầy duyên nợ của Tế Hanh, không chỉ con người mà ngay cả khí cụ lao động cũng mang một linh hồn riêng, một tâm sự riêng. Cùng với con người, chiếc thuyền cũng có một cuộc đời, một nhịp thở: “Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm/ Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ”. Phép nhân hóa được sử dụng một cách tài hoa qua các từ “im”, “mỏi”, “trở về nằm”. Con thuyền sau một đêm dài gồng mình chống chọi với sóng to gió lớn giờ đây tựa như một dũng sĩ đang tìm về chốn bình yên để nghỉ ngơi. Nó nằm im trên bến, nhưng đó không phải là sự bất động vô tri, mà là sự lắng nghe, sự cảm nhận sâu sắc cái vị mặn mòi, nhọc nhằn của cuộc đời sông nước qua nghệ thuật ẩn dụ chuyển đổi cảm giác “nghe chất muối thấm dần”. Con thuyền đã trở thành một phần máu thịt không thể tách rời của làng chài, biết mệt mỏi và biết sẻ chia. Chế Lan Viên từng viết rất hay trong bài thơ “Tiếng hát con tàu” rằng: “Khi ta ở, chỉ là nơi đất ở/ Khi ta đi, đất đã hóa tâm hồn”. Với Tế Hanh, không đợi đến lúc đi xa đất mới hóa tâm hồn, mà ngay trong từng thớ gỗ của con thuyền, từng bờ bến thân quen, linh hồn của quê hương đã hiện hữu một cách vẹn tròn, sâu sắc.

Sức nặng của lòng yêu nước và nỗi nhớ khôn nguôi được đẩy lên đến đỉnh điểm ở bốn câu thơ cuối, khi dòng cảm xúc đột ngột quay về với thực tại của một người con đang sống trong cảnh cách biệt địa lý. Tiếng lòng thổn thức vang lên như một lời thề thủy chung với cội nguồn: “Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ/ Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi/ Thoáng con thuyền rẽ sóng chạy ra khơi/ Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá”. Lời bộc bạch trực tiếp ấy như một nốt lặng chứa chan tình cảm. Khoảng cách không gian dẫu có xa xôi nhưng chẳng thể làm phai nhòa đi những hình ảnh đã găm sâu vào tâm khảm. Bằng biện pháp liệt kê, một loạt những ảnh hình thân thuộc hiện ra: “màu nước xanh”, “cá bạc”, “chiếc buồm vôi”, “thoáng con thuyền rẽ sóng”. Đó là những gì bình dị nhất của một vùng quê nghèo, nhưng khi đi vào nỗi nhớ của kẻ ly hương, chúng lại trở thành những biểu tượng thiêng liêng, đại diện cho hình bóng của Tổ quốc. Để rồi, tất cả những hình ảnh ấy dồn nén lại, vỡ òa trong một tiếng thốt lên từ thẳm sâu tâm hồn: “Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá”. Nhà thơ không nhớ những điều hoa mỹ, ông nhớ “cái mùi nồng mặn” – sự tổng hòa của mùi tanh cá, mùi mặn của muối, mùi nồng của nắng gió và cả mùi mồ hôi vất vả của những người thân yêu. Đó chính là cái mùi vị định danh cho quê hương Tế Hanh, cái mùi vị mà dẫu đi đến tận cùng thế giới, ông cũng chẳng thể tìm thấy ở một nơi nào khác. Nỗi nhớ ấy làm ta liên tưởng đến ngọn khói bếp sưởi ấm lòng người cháu trong thơ Bằng Việt: “Giờ cháu đã đi xa. Có ngọn khói trăm tàu/ Có lửa trăm nhà, niềm vui trăm ngả/ Nhưng vẫn chẳng lúc nào quên nhắc nhở/ – Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?...”. Dẫu cách thể hiện khác nhau, nhưng điểm chung của những tâm hồn nghệ sĩ ấy chính là tình yêu quê hương thủy chung, bền chặt, luôn bắt nguồn từ những điều giản dị và gần gũi nhất. Lòng yêu nhà, yêu làng xóm, yêu một mùi vị quê hương đặc trưng đã mở rộng, hòa quyện làm một với lòng yêu Tổ quốc vĩ đại.

Mười hai câu thơ khép lại nhưng đã mở ra trong lòng người đọc một khoảng không gian tràn ngập tình yêu thương nguồn cội. Bằng thể thơ tám chữ giàu nhịp điệu, ngôn ngữ giàu chất hội họa và âm nhạc, Tế Hanh đã chạm đến những rung động sâu xa nhất của con người. Những vần thơ của ông chính là một minh chứng hùng hồn rằng: tình yêu đất nước không ở đâu xa xôi, nó nằm ngay trong tình yêu mảnh đất chôn nhau cắt rốn, trong niềm tự hào về con người lao động và trong cả nỗi nhớ da diết một mùi vị mặn mòi của quê hương. Chính tình yêu chân thành, mộc mạc nhưng sâu nặng ấy đã đưa cái tên Tế Hanh cùng bài thơ “Quê hương” sống mãi với thời gian, ngân vang mãi trong lòng các thế hệ người đọc như một bài ca bất tận về tình yêu Tổ quốc.

Bài tham khảo Mẫu 5

Có những miền đất đi qua năm tháng vẫn chỉ là một địa danh trên bản đồ, lại có những miền đất một khi đã bước vào trái tim con người sẽ hóa thành nỗi nhớ không nguôi. Quê hương trong thơ Tế Hanh là một miền biển như thế. Không mang dáng vẻ tráng lệ hay huyền ảo, quê hương hiện lên bằng những hình ảnh bình dị của bến cá, cánh buồm, con thuyền và những người dân chài chân chất. Thế rồi từ những điều tưởng như rất đỗi quen thuộc ấy, nhà thơ đã khơi dậy một tình yêu quê hương tha thiết, sâu nặng, khiến mỗi câu thơ đều ngân lên như một nhịp đập của trái tim đang hướng về nơi chôn nhau cắt rốn.

Đoạn thơ mở ra bằng khung cảnh bến cá sau một chuyến ra khơi bội thu:

"Ngày hôm sau ồn ào trên bến đỗ
Khắp dân làng tấp nập đón ghe về."

Chỉ với hai câu thơ, một không gian đầy âm thanh và sức sống đã hiện ra trước mắt người đọc. Những từ láy "ồn ào", "tấp nập" khiến bến cá như bừng thức trong niềm vui rộn rã. Đó là niềm vui của những người vợ ngóng chồng, của những người mẹ ngóng con, của cả một làng chài đang hân hoan đón những con thuyền trở về từ biển lớn. Cảnh vật không đứng yên mà căng tràn nhịp sống, mang hơi thở nồng nhiệt của lao động và niềm hạnh phúc bình dị.

Giữa không khí ấy vang lên tiếng nói mộc mạc của người dân biển:

"Nhờ ơn trời, biển lặng cá đầy ghe".

Lời nói giản đơn mà chứa đựng cả một nét đẹp tâm hồn. Đó là sự biết ơn trước thiên nhiên, là niềm vui chân thành của những con người sống dựa vào biển cả. Trong suy nghĩ của họ, thành quả lao động không chỉ là kết quả của sức người mà còn là món quà mà trời biển ưu ái ban tặng. Chính điều ấy làm nên vẻ đẹp hiền hậu, chất phác của người dân quê biển.

Nếu niềm vui được thể hiện qua âm thanh náo nức thì sự trù phú của quê hương lại được gợi lên bằng sắc màu tươi sáng:

"Những con cá tươi ngon thân bạc trắng."

Màu bạc lấp lánh của những mẻ cá đầy khoang như ánh lên dưới nắng sớm, làm sáng cả bức tranh lao động. Câu thơ ngắn gọn mà gợi cảm, khiến người đọc cảm nhận được niềm tự hào của nhà thơ trước sự giàu đẹp của quê hương mình.

Từ thành quả lao động, ngòi bút Tế Hanh hướng về những con người làm chủ biển khơi:

"Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng,
Cả thân hình nồng thở vị xa xăm."

Đây là những câu thơ mang vẻ đẹp rất riêng của Tế Hanh. Người dân chài hiện lên với nước da sạm nắng của biển trời, với vóc dáng khỏe khoắn được tôi luyện bởi sóng gió. Hình ảnh "thân hình nồng thở vị xa xăm" là một phát hiện nghệ thuật độc đáo. Nhà thơ không chỉ nhìn bằng mắt mà còn cảm nhận bằng tất cả các giác quan. "Vị xa xăm" ấy là vị mặn của biển, vị nồng của gió khơi, là hương vị của những chuyến đi dài giữa đại dương bao la. Dường như biển cả đã hòa vào máu thịt, trở thành một phần không thể tách rời của những con người nơi đây. Ẩn sau câu thơ là niềm yêu mến, trân trọng và tự hào của nhà thơ đối với những người lao động quê hương.

Không chỉ con người mang linh hồn của biển, con thuyền cũng trở thành một sinh thể sống động:

"Chiếc thuyền im bến mỏi trở về nằm
Nghe chất muối thấm dần trong thớ vỏ."

Biện pháp nhân hóa khiến con thuyền như một người lao động vừa hoàn thành hành trình gian nan. Từ "mỏi" gợi bao vất vả của những tháng ngày vật lộn cùng sóng dữ. Con thuyền nằm nghỉ sau chuyến đi dài, mang theo trên thân mình dấu tích của biển cả. Hình ảnh "chất muối thấm dần trong thớ vỏ" vừa là hiện thực, vừa mang ý nghĩa biểu tượng. Muối biển không chỉ thấm vào gỗ thuyền mà còn thấm sâu vào tâm hồn nhà thơ, trở thành hương vị của quê hương, của ký ức không thể phai mờ.

Từ bức tranh hiện thực đầy sức sống, cảm xúc thơ bất ngờ chuyển thành nỗi nhớ:

"Nay xa cách lòng tôi luôn tưởng nhớ
Màu nước xanh, cá bạc, chiếc buồm vôi..."

Điệp từ "nhớ" như một nốt trầm ngân dài trong bản nhạc quê hương. Những hình ảnh được nhắc lại đều rất đỗi bình dị: màu nước xanh của biển, màu bạc của cá, sắc trắng của cánh buồm. Đó là những nét vẽ thân thuộc nhất của làng chài quê nhà. Nỗi nhớ của Tế Hanh không hướng tới những gì lớn lao mà bắt đầu từ những điều nhỏ bé, gần gũi nhất. Bởi quê hương luôn hiện diện trong tâm hồn con người bằng những ký ức đời thường như thế.

Và rồi nỗi nhớ ấy dồn tụ trong câu thơ cuối:

"Tôi thấy nhớ cái mùi nồng mặn quá."

Đây có thể xem là câu thơ kết tinh toàn bộ cảm xúc của đoạn thơ. Nỗi nhớ không còn dừng lại ở hình ảnh hay âm thanh mà đã hóa thành hương vị. "Mùi nồng mặn" là mùi của biển cả, của gió khơi, của những giọt mồ hôi trên lưng người dân chài sau những chuyến ra khơi. Đó cũng là mùi vị của quê hương đã ngấm sâu vào tâm hồn người con xa xứ. Chỉ một chữ "quá" ở cuối câu thơ mà chứa đựng biết bao thương nhớ, khiến cảm xúc như vỡ òa thành tiếng lòng tha thiết.

Đọc đoạn thơ, ta bắt gặp một tình yêu quê hương chân thành và sâu nặng. Quê hương trong cảm nhận của Tế Hanh không chỉ đẹp bởi cảnh sắc biển trời mà còn đẹp bởi những con người lao động khỏe khoắn, giàu nghị lực. Những hình ảnh bình dị dưới ngòi bút tài hoa của nhà thơ đã trở nên lung linh, giàu sức sống và thấm đẫm cảm xúc. Để rồi khi khép lại những vần thơ ấy, trong lòng người đọc vẫn còn vang lên dư vị mặn mòi của biển, của tình quê và của một trái tim suốt đời hướng về nguồn cội.