Mô hình chủ nghĩa xã hội hiện thực đã được xây dựng thế nào trong thời kỳ sau khi V.I. Lênin qua đời? Nhận định thế nào về vai trò lịch sử của mô hình đó?

Bình chọn:
3.4 trên 5 phiếu

Sau khi V.I. Lênin qua đời đã xảy ra những bất đồng lớn trong Đảng Cộng sản Liên Xô cũng như trong giới lý luận của Đảng đối với những vấn đề về mô hình và những biện pháp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô

Sau khi V.I. Lênin qua đời đã xảy ra những bất đồng lớn trong Đảng Cộng sản Liên Xô cũng như trong giới lý luận của Đảng đối với những vấn đề về mô hình và những biện pháp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô. Sau những cuộc tranh luận kéo dài, tư tưởng xây dựng chủ nghĩa xã hội theo quan điểm của I.V. Stalin đã chiếm được địa vị chủ đạo. Tháng 10-1928, Liên Xô bắt đầu thực hiện Kế hoạch 5 năm lần thứ nhất, lấy việc phát triển công nghiệp nặng làm trung tâm của công cuộc công nghiệp hóa đất nước, hoàn thành vào cuối năm 1932. Năm 1933, khi tổng kết những thành tựu Kế hoạch 5 năm lần thứ nhất, Chính phủ Liên Xô đã khẳng định tỷ trọng công nghiệp trong nền kinh tế quốc dân đã đạt tới 70%, do vậy Liên Xô từ một nước nông nghiệp trở thành một nước công nghiệp. Do chỗ đã tiêu diệt những thành phần kinh tế tư bản chủ nghĩa trong những ngành công nông nghiệp nên hệ thống kinh tế xã hội chủ nghĩa đã trở thành hình thức duy nhất trong công nghiệp. Do đã tiêu diệt được giai cấp phú nông nên hệ thống kinh tế xã hội chủ nghĩa đã trở thành cơ sở kinh tế ổn dịnh trong nông nghiệp. Chế độ nông trang tập thể đã xóa bỏ được hiện tượng nghèo khó trong nông thôn, dã tiêu diệt được hiện tượng thất nghiệp, đã giành được thắng lợi trong tất cả các ngành kinh tế quốc dân, đã tiêu diệt được hiện tượng bóc lột. Tháng 12-1936, Đại hội đại biểu lần thứ 8 toàn Liên bang Xôviết đã thông qua bản Hiến pháp, trong đó có tuyên bô Liên Xô dã trở thành nước xã hội chủ nghĩa.

Trong quá trình đó, mô hình Liên Xô cũng được xác lập. Đặc trung cơ bản của mô hình Liên Xô trên phương diện kinh tế để xem xét thì nó là cái được tạo nên từ hai bộ phận là: chiến lược phát triển kinh tế và thể chế kinh tế. Trên phương diện chiến lược phát triển kinh tế thì chủ yếu là nhiệm vụ phát triển cao độ nền kinh tế quốc dân, coi trọng phát triển công nghiệp nặng, thực hiện việc chuyển từ một nước nông nghiệp sang một nước công nghiệp. Tương ứng với chiến lược phát triển kinh tế này thì trên phương diện thể chế kinh tế hình thành nên trong kết cấu sở hữu một thể chế công hữu đơn nhất về tư liệu sản xuất, hoàn toàn loại trừ cơ chế thị trương ra khỏi sự vận hành của nền kinh tế, hoàn toàn sử dụng biện pháp hành chính, hoàn thành mô hình kinh tế kế hoạch có tính pháp lệnh tập trung. Trên phương diện chính trị, chủ yếu là thực hiện chế độ lãnh đạo tập trung của Đảng và Nhà nước mang tính chất tập quyền, thực hiện chế dộ bô nhiệm cán bộ từ trên xuống dưới, cơ chế kiểm soát rất yếu và hiệu quả thấp.

Mô hình Liên Xô là một loại mô hình (đặc thù được sản sinh ra trong một hoàn cảnh đặc biệt, nó đã từng có tác dụng củng cố và phát triển chế độ xã hội chủ nghĩa, có tác dụng thúc dẩy sự phát triển nhanh chóng của lực lượng sản xuất của xã hội, đã xác lập được nền công nghiệp nặng, đặc biệt là sự phát triển công nghiệp quốc phòng. Liên Xô trong vòng bao vây của chủ nghĩa đế quốc dã xác lập được cơ sở vật chất của chủ nghĩa xã hội, đời sống vật chất và văn hóa của nhân dân được nâng cao. Hình thức này đã đảm bảo cho Liên Xô có được những cơ sở vật chất và con người để chiến thắng chủ nghĩa phátxít trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Thế nhưng cùng với sự phát triển của kinh tế - xã hội thì những hạn chế của mô hình này cũng dần dần bộc lộ ra mà chủ yếu là: quá tập trung, quản lý quá chặt theo kiểu hành chính, phủ nhận tác dụng của cơ chế thị trường, không phát huy được tính tích cực của xí nghiệp và người lao động. Lịch sử phát triển của chủ nghĩa xâ hội đã chứng minh: mô hình Liên Xô là sản phẩm của một điều kiện lịch sử đặc thù, nó không phải là hình thức duy nhất của chủ nghĩa xã hội.

Mặc dù vậy, với ảnh hưởng to lớn của cuộc Cách mạng Tháng Mười Nga và những thành công trong công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô, nhân dân lao động các nước trên thế giới, sau khi giành được chính quyền nhà nước (sau Chiến tranh thế giới thứ hai) đã quyếí định đi theo con đường chủ nghĩa xã hội; trong đó, mô hình chủ nghĩa xã hội hiện thực mà Liên Xô đã xây dựng, trong thực tế đã trở thành mô hình lý tưởng cần học tập. Giữa các nước trong hệ thống xã hội chủ nghĩa đều có những sự khác nhau ít nhiều, nhưng về căn bản vẫn là mô hình chủ nghĩa xã hội theo kiểu mà Liên Xô đã xây dựng.

Loigiaihay.com

Các bài liên quan: - Chủ nghĩa xã hội hiện thực

Công cuộc cải cách ở Trung Quốc và đổi mới ở Việt Nam cũng như ở một số nước xã hội chủ nghĩa khác đã diễn ra như thế nào và đã đạt được những thành công nào trên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội? Công cuộc cải cách ở Trung Quốc và đổi mới ở Việt Nam cũng như ở một số nước xã hội chủ nghĩa khác đã diễn ra như thế nào và đã đạt được những thành công nào trên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội?

- Công cuộc cải cách ở Trung Quốc và đổi mới ở Việt Nam đã diễn ra như thế nào? Trong khi chế độ xã hội chủ nghĩa ở Liên Xô và các nước Đông Âu sụp đổ

Xem chi tiết
Chủ nghĩa xã hội hiện thực đầu tiên ở nước Nga Xôviết đã dược xây dựng thế nào dưới sự lãnh đạo của V.I. Lênin? Chủ nghĩa xã hội hiện thực đầu tiên ở nước Nga Xôviết đã dược xây dựng thế nào dưới sự lãnh đạo của V.I. Lênin?

Những nghiên cứu tìm tòi về con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô dưới sự lãnh đạo của V.I. Lênin, nói chung có thể phân chia làm ba thời kỳ là: thời kỳ củng cố Chính quyền Xôviết

Xem chi tiết
Chủ nghĩa xã hội hiện thực ra đời đầu tiên ở đâu? Nó đã có tác dụng tích cực nào đối với phong trào cách mạng trên thế giới? Chủ nghĩa xã hội hiện thực ra đời đầu tiên ở đâu? Nó đã có tác dụng tích cực nào đối với phong trào cách mạng trên thế giới?

Chủ nghĩa xã hội hiện thực ra đời đầu tiên ở nước Nga Xôviết với sự kiện Cách mạng Tháng Mười Nga năm 1917. Ngày 7-11-1917, Đảng Bônsêvíeh Nga, đứng đầu là V.I. Lênin, đã lãnh đạo quần chúng nhân dân khởi nghĩa vũ trang xoá bỏ quyền lực của chính phủ lâm thời tư sản tại nước Nga

Xem chi tiết
Sự ra đời của hệ thống xã hội chủ nghĩa và những thành tựu của nó Sự ra đời của hệ thống xã hội chủ nghĩa và những thành tựu của nó

Sau chiến tranh thế giới thứ hai, hệ thống xã hội chủ nghĩa thế giới ra đời bao gồm các nước Liên Xô, Cộng hòa Dân chủ Đức, Bungari, Ba Lan, Hunggari, Rumani, Tiệp Khắc, Anbani, Mông cổ, Trung Quốc, Triều Tiên, Việt Nam, Cuba.

Xem chi tiết
Thế nào là hàng hóa? Hàng hóa có những thuộc tính gì? Mối quan hệ giữa hai thuộc tính của hàng hóa? Thế nào là hàng hóa? Hàng hóa có những thuộc tính gì? Mối quan hệ giữa hai thuộc tính của hàng hóa?

- Khái niệm hàng hoá Hàng hoá là sản phẩm của lao động, nó có thể thoả mãn những nhu cầu nhất định nào đó của con ngưòi thông qua trao đổi, mua bán.

Xem chi tiết
Chủ nghĩa Mác ra đời, phát triển trên cơ sở những điều kiện, tiền dề cơ bản nào? Hãy nêu khái quát các điều kiện, tiền đề đó? Chủ nghĩa Mác ra đời, phát triển trên cơ sở những điều kiện, tiền dề cơ bản nào? Hãy nêu khái quát các điều kiện, tiền đề đó?

Chủ nghĩa Mác ra đời, phát triển trên cơ sở ba điều kiện, tiền đề cơ bản sau đây: - Điều kiện kinh tế - xã hội Cho đến giữa thế kỷ XIX, chủ nghĩa tư bản đã được thiết lập và đã đạt được sự phát triển mạnh mẽ của nó ở các nước Tây Âu, đặc biệt là tại các nước Anh, Pháp.

Xem chi tiết
Quy luật phủ định của phủ định Quy luật phủ định của phủ định

Quy luật phủ định của phủ định là quy luật về khuynh hướng cơ bản, phổ biến của mọi vận động, phát triển diễn ra trong các lĩnh vực tự nhiên, xã hội và tư duy: đó là khuynh hướng vận động, phát triển của sự vật, hiện tượng thông qua những lần phủ định biện chứng, tạo thành hình thức mang tính chu kỳ "phủ định của phủ định".

Xem chi tiết
Phủ định là gì? Phủ định biện chứng là gì? Phủ định biện chứng giữ vai trò gì đối với sự phát triển? Tại sao? Thế nào là “phủ định của phủ định”? Cho ví dụ minh hoạ Phủ định là gì? Phủ định biện chứng là gì? Phủ định biện chứng giữ vai trò gì đối với sự phát triển? Tại sao? Thế nào là “phủ định của phủ định”? Cho ví dụ minh hoạ

Khái niệm phủ định dùng để chỉ sự thay thế sự vật này bằng sự vật khác, giai đoạn vận động, phát triển này bằng giai đoạn vận động, phát triển khác. Theo nghĩa đó, không phải bất cứ sự phủ định nào cũng dẫn tới quá trình phát triển.

Xem chi tiết