200+ đề đọc hiểu Văn 8 | Luyện đề đọc hiểu lớp 8 80+ Đề đọc hiểu Thơ thất ngôn bát cú - Luyện đề đọc hiể..

Đọc hiểu Than đạo học (Trần Tế Xương) | Luyện đề đọc hiểu Văn 8


Đạo học (1) ngày nay đã chán rồi Mười người đi học, chín người thôi Cô hàng bán sách lim dim ngủ Thầy khoá tư lương (2) nhấp nhổm ngồi

Câu hỏi

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

THAN ĐẠO HỌC

Đạo học (1) ngày nay đã chán rồi

Mười người đi học, chín người thôi

Cô hàng bán sách lim dim ngủ

Thầy khoá tư lương (2) nhấp nhổm ngồi

Sĩ khí rụt rè gà phải cáo

Văn trường liều lĩnh đấm ăn xôi

Tôi đâu dám mỉa làng tôi (3) nhỉ

Trình có ông tiên, thứ chỉ (4) tôi

(Thơ Trần Tế Xương, NXB Văn hóa - Thông tin, 1998)

Chú thích:

(1) Đạo học: Tức Nho học; từ 1900 thực dân Pháp bắt sửa chương trình thi cử, bớt chữ Hán, tăng chữ quốc ngữ.

(2) Tư lương: tức thầy khóa dạy tư.

(3) Làng tôi: chỉ làng Nho.

(4) Ông tiên, thứ chỉ: Tiên chỉ, thứ chỉ - chức sắc của các vị khoa bảng ở địa phương.

Câu 1

Xác định thể thơ của văn bản trên.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Vận dụng kiến thức về thể thơ trung đại. Đếm số tiếng trong mỗi câu thơ, số câu trong bài và đối chiếu với đặc điểm của các thể thơ đã học.

Lời giải chi tiết

Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật.

Giải thích:

Bài thơ gồm 8 câu, mỗi câu có 7 tiếng, tuân theo kết cấu của thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Mở rộng

- Về bố cục: Bài thơ thất ngôn bát cú gồm bốn cặp câu thơ, thường tương ứng với bốn phần: để (triển khai ý ẩn chứa trong nhan đề), thực (nói rõ các khía cạnh chính của đối tượng được bài thơ đề cập), luận (luận giải, mở rộng suy nghĩ về đối tượng), kết (thâu tóm tinh thần của cả bài, có thể kết hợp mở ra những ý tưởng mới). Khi đọc hiểu, cũng có thể vận dụng cách chia bố cục bài thơ thành hai phần: bốn câu đầu, bốn câu cuối hoặc sáu câu đầu, hai câu cuối.

- Về luật bằng trắc và niêm: Bài thơ phải sắp xếp thanh bằng, thanh trắc trong từng câu và cả bài theo quy định chặt chẽ. Quy định này được tính từ chữ thứ 2 của câu thứ nhất: Nếu chữ này là thanh bằng thì bài thơ thuộc luật bằng, là thanh trắc thi bài thơ thuộc luật trắc. Để đảm bảo sự hài hoà, cân bằng, trong mỗi câu, các thanh bằng, trắc đan xen nhau (bắt buộc ở chữ thứ 2, 4, 6) và trong mỗi cặp câu (còn gọi là liên), các thanh bằng, trắc phải ngược nhau. Về niêm, hai liên thơ liền nhau được “dính” theo nguyên tắc: Chữ thứ 2 của câu chắn thuộc liên trên phải cùng thanh với chữ thứ 2 của câu lẻ thuộc liên dưới.

- Về vần và nhịp: Bài thơ thất ngôn bát cú chỉ gieo một vẫn là vần bằng ở chữ cuối các câu 1, 2, 4, 6, 8; riêng vẫn của câu thứ nhất có thể linh hoạt. Câu thơ trong bài thất ngôn bát cú thường ngắt theo nhịp 4/3.

- Về đối: Bài thơ thất ngôn bát cú chủ yếu sử dụng phép đối ở hai câu thực và hai câu luận.

Link tham khảo: Thơ thất ngôn bát cú là gì?

Câu 2

Chỉ ra đối tượng trào phúng của bài thơ.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Đọc kĩ nhan đề, chú ý các hình ảnh, chi tiết được tác giả phê phán hoặc chế giễu để xác định đối tượng trào phúng.

Lời giải chi tiết

Đối tượng trào phúng của bài thơ là nền đạo học Nho giáo đang suy tàn và những con người gắn với nền đạo học ấy trong xã hội thực dân nửa phong kiến.

Giải thích:

Tác giả đã phản ánh tình trạng học hành sa sút: người học bỏ học nhiều, người bán sách ế ẩm, thầy đồ thất nghiệp, sĩ tử thiếu chí khí; qua đó phê phán sự xuống cấp của nền Nho học đương thời.

Mở rộng

Đối tượng của văn học trào phúng: là những thứ không trọn vẹn, không hoàn hảo của con người, của cuộc sống. Văn bản đã nêu một số đối tượng cụ thể mà tiếng cười trào phúng thường nhằm tới. Đó là: hài hước, mỉa mai - châm biếm, đả kích..

Link tham khảo: Tiếng cười trong văn bản trào phúng

Câu 3

Giải thích ý nghĩa của 02 câu thơ:

“Sĩ khí rụt rè gà phải cáo

Văn trường liều lĩnh đấm ăn xôi”

Xem lời giải
Phương pháp giải

Giải nghĩa các hình ảnh, thành ngữ dân gian được sử dụng trong câu thơ; từ đó làm rõ thực trạng xã hội mà tác giả muốn phản ánh.

Lời giải chi tiết

Nhà thơ sử dụng hình ảnh dân gian giàu tính biểu cảm để phản ánh sự suy đồi của nền giáo dục Nho học. Người học không còn lý tưởng và chí hướng cao đẹp, việc học không còn nhằm tu dưỡng nhân cách hay cống hiến cho đất nước mà chỉ hướng tới danh lợi cá nhân.

Giải thích:

Hai câu thơ cho thấy:

- “Sĩ khí rụt rè gà phải cáo”: sĩ tử mất hết khí phách, hèn nhát, sợ hãi như gà gặp cáo.

- “Văn trường liều lĩnh đấm ăn xôi”: trường thi trở thành nơi cạnh tranh thiếu lành mạnh, nhiều người học hành không thực chất nhưng vẫn liều lĩnh dự thi để cầu may, mong kiếm chút lợi lộc.

Mở rộng

- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Các yếu tố trong thơ

Câu 4

Nhận xét thái độ, tình cảm của nhà thơ được thể hiện trong văn bản.

Xem lời giải
Phương pháp giải

Dựa vào giọng điệu, từ ngữ, hình ảnh và nội dung phản ánh trong bài thơ để nhận xét thái độ, tình cảm của tác giả đối với hiện thực được nói tới.

Lời giải chi tiết

Thái độ, tình cảm của nhà thơ:

- Châm biếm, mỉa mai thực trạng suy tàn của nền đạo học.

- Buồn đau, thất vọng trước sự xuống cấp của xã hội và giáo dục đương thời.

- Thể hiện tinh thần trách nhiệm của một trí thức yêu nước trước vận mệnh dân tộc.

Giải thích:

Tiếng cười trong bài thơ không phải tiếng cười vui vẻ mà là tiếng cười chua chát. Đằng sau sự mỉa mai là nỗi đau của nhà thơ khi chứng kiến nền giáo dục từng được coi trọng nay trở nên mục nát, mất đi giá trị vốn có.

Mở rộng

- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.

- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...

- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.

Link tham khảo: Các yếu tố trong thơ

Câu 5

Qua bức tranh về đạo học trong bài thơ, em có suy nghĩ gì về chế độ giáo dục ở Việt Nam thời kì thực dân nửa phong kiến?

Xem lời giải
Phương pháp giải

Từ bức tranh đạo học được phản ánh trong bài thơ, liên hệ với bối cảnh lịch sử Việt Nam thời bấy giờ để rút ra nhận xét về nền giáo dục thời kì thực dân nửa phong kiến.

Lời giải chi tiết

Qua bài thơ, có thể thấy nền giáo dục Việt Nam thời kì thực dân nửa phong kiến đang rơi vào tình trạng khủng hoảng và suy thoái:

- Nho học mất dần vị thế và giá trị.

- Người học thiếu động lực, lí tưởng học tập.

- Việc học và thi cử mang nặng tính hình thức, chạy theo danh lợi.

- Chế độ thực dân đã làm cho nền giáo dục dân tộc ngày càng lạc hậu và bế tắc.

Giải thích:

Khi thực dân Pháp xâm lược, nền giáo dục phong kiến truyền thống không còn phù hợp nhưng cũng chưa được thay thế bằng một nền giáo dục tiến bộ. Sự giao thời ấy khiến việc học rơi vào tình trạng hỗn độn, mất phương hướng, được phản ánh chân thực qua bài thơ.

Mở rộng

Từ bức tranh về sự suy tàn của nền Nho học trong bài thơ Than đạo học, có thể liên hệ với bài thơ Vịnh khoa thi Hương. Nếu Than đạo học phản ánh sự xuống cấp của việc học và người học, thì Vịnh khoa thi Hương lại phơi bày cảnh trường thi nhốn nháo, lố lăng dưới chế độ thực dân nửa phong kiến. Cả hai tác phẩm đều thể hiện tiếng cười trào phúng sắc sảo của Tú Xương, đồng thời bộc lộ nỗi đau xót và sự bất bình của nhà thơ trước sự suy tàn của nền giáo dục Nho học và hiện thực xã hội đương thời.


Bình chọn:
4.9 trên 7 phiếu
Bài tiếp theo

>> Xem thêm

Luyện Bài Tập Trắc nghiệm Văn 8 - Xem ngay

Báo lỗi - Góp ý
BÌNH LUẬN
*Bình luận sẽ hiển thị sau khi được duyệt

Danh sách bình luận

Đang tải bình luận...

Các bài khác cùng chuyên mục


App Loigiaihay trên google play store App Loigiaihay trên apple store

Hãy viết chi tiết giúp Loigiaihay.com

Vui lòng để lại thông tin để ad có thể liên hệ với em nhé!

Vấn đề em gặp phải là gì ?

Hãy viết chi tiết giúp Loigiaihay.com

Cảm ơn bạn đã sử dụng Loigiaihay.com. Đội ngũ giáo viên cần cải thiện điều gì để bạn cho bài viết này 5* vậy?

Vui lòng để lại thông tin để ad có thể liên hệ với em nhé!

Copyright © 2021 loigiaihay.com

DMCA.com Protection Status
App Loigiaihay trên apple store App Loigiaihay trên google play store
Tra từ điển Anh - Việt