Lý thuyết: Chủ nghĩa hậu thực chứng hay những siêu biến thể của chủ nghĩa thực chứng

Bình chọn:
3.8 trên 4 phiếu

Như ta đã biết, chủ nghĩa thực chứng mới từ đầu thế kỷ đã giữ vị trí thống trị trong phương pháp luận của khoa học ở phương Tây. Nhưng từ cuối những năm 50 và đầu những năm 60, nó bắt đầu sa vào cuộc khủng hoảng

Như ta đã biết, chủ nghĩa thực chứng mới từ đầu thế kỷ đã giữ vị trí thống trị trong phương pháp luận của khoa học ở phương Tây. Nhưng từ cuối những năm 50 và đầu những năm 60, nó bắt đầu sa vào cuộc khủng hoảng. Nó không những phải đương đầu với sự phe phán của triết học Mác - Lênin mà còn chịu sức ép bên trong của chính những nhà triết học thực chứng chủ nghĩa.

Những trường phái phản thực chứng mới có nhiều biến thể, hơn nữa, rất tinh tế với những "siêu biến thể". Nổi lên trên vũ đài triết học thực chứng là những hệ phái chính ban đây:

Chủ nghĩa duy lý phê phán của Pốppơ (Popper) với nguyên tắc bác bỏ, đánh dấu sự chuyển biến từ chủ nghĩa thực chứng mới sang chủ nghĩa hậu thực chứng. Chẳng bao lâu, từ trong lòng chủ nghĩa duy lý phê phán lại nảy ra một xu hướng chống Pốppơ. I. Laketốt (Lakatos) đề xướng một “chủ nghĩa bác bỏ tinh tế”. Báclây lại muốn có một “chủ nghĩa duy lý toàn phê phán”. Còn P. Phâyraben (P.Feierabend) muốn vượt qua chủ nghĩa duy lý phê phán của KPôppơ bằng “phương pháo hỗn loạn”.

Phương pháp luận lịch sử là trường phái hậu thực chứng nổi lên trên cơ sở phê phán chủ nghĩa duy lý phê phán của K. Pốppơ. Vai trò quan trọng trong những tìm tòi về phương pháp luận đó ở phương Tây thuộc về T. Kun (T. Kuhn). I. Lakatốt, P. Phâyraben, Gi. Tunmin (J.Toulmin), Gi. Agassi (J. Agassi). Nổi bật trong xu hướng của trường phái phương pháp luận lịch sử là "những công trình nghiên cứu Bôstôn (Boston) về triết học của khoa học" do M.Vatốpsky (M. Waftofsky) chủ biên. Nếu đi sâu vào xu hướng hậu thực chứng ở Mỹ, người ta còn phải kể tới chủ nghĩa hiện thực khoa học, chủ nghĩa duy vật khoa học.

Chủ nghĩa duy lý mới cũng là một trường phái thực chứng mới ở Pháp và Tây Âu với những đại biểu như G. Basơla (Bachelard), Gi. Piagiê (J. Piaget), Ph. Gôngset (F. Gonseth), đặc biệt là G. Basơla. Có thể nói, cuộc đấu tranh về phương pháp luận của khoa học, về tri thức học ở Pháp trong mấy chục năm không tách rời tên tuổi của nhà triết học này.

Loigiaihay.com

Chủ nghĩa duy lý mới Chủ nghĩa duy lý mới

Dựa vào sự phát triển của khoa học tự nhiên, G. Basơla (G. Bachelard) đã đặt vấn đề rằng, mọi triết học đều đi tới phá sản và cần thay thế bằng tri thức học.

Xem chi tiết
Phương pháp luận lịch sử Phương pháp luận lịch sử

Sự thất bại, hay ít nhất, sự không thỏa đáng của lý luận về tăng trưởng tri thức khoa học của K. Pốppơ đã bộc lộ rõ ràng. Và giờ đây đã xuất hiện yêu cầu bức thiết tìm kiếm những con đường mới để xây dựng lôgíc và phướng pháp luận của khoa học

Xem chi tiết
Chủ nghĩa duy lý phê phán Chủ nghĩa duy lý phê phán

K. Pốppơ hoàn thiện chủ nghĩa duy lý phê phán của mình bằng việc phê phán một số quan niệm cơ bản của chủ nghĩa thực chứng mới.

Xem chi tiết
Lý thuyết: Nhân học triết học - Tập hợp triết học phi lý và khoa học về con người Lý thuyết: Nhân học triết học - Tập hợp triết học phi lý và khoa học về con người

Nhân học triết học, một trào lưu triết học Đức đã xuất hiện từ những năm 20. Sau Chiến tranh Thế giới lần thứ hai, bị chủ nghĩa hiện sinh lấn át, nó phát triển chậm lại. Nhưng trong hai thập kỷ vừa qua, nó biến thành một trào lưu rộng rãi có tham vọng lý giải bằng lý luận của tri thức hiện đại về con người, hòng đạt tới một quan niệm mới về bản chất con người.

Xem chi tiết
Thế nào là hàng hóa? Hàng hóa có những thuộc tính gì? Mối quan hệ giữa hai thuộc tính của hàng hóa? Thế nào là hàng hóa? Hàng hóa có những thuộc tính gì? Mối quan hệ giữa hai thuộc tính của hàng hóa?

- Khái niệm hàng hoá Hàng hoá là sản phẩm của lao động, nó có thể thoả mãn những nhu cầu nhất định nào đó của con ngưòi thông qua trao đổi, mua bán.

Xem chi tiết
Chủ nghĩa Mác ra đời, phát triển trên cơ sở những điều kiện, tiền dề cơ bản nào? Hãy nêu khái quát các điều kiện, tiền đề đó? Chủ nghĩa Mác ra đời, phát triển trên cơ sở những điều kiện, tiền dề cơ bản nào? Hãy nêu khái quát các điều kiện, tiền đề đó?

Chủ nghĩa Mác ra đời, phát triển trên cơ sở ba điều kiện, tiền đề cơ bản sau đây: - Điều kiện kinh tế - xã hội Cho đến giữa thế kỷ XIX, chủ nghĩa tư bản đã được thiết lập và đã đạt được sự phát triển mạnh mẽ của nó ở các nước Tây Âu, đặc biệt là tại các nước Anh, Pháp.

Xem chi tiết
Mọi sự phát triển đều có những tính chất chung nào? Cho ví dụ. Mọi sự phát triển đều có những tính chất chung nào? Cho ví dụ.

Mọi quá trình phát triển đều có ba tính chất chung là: tính khách quan, tính phổ biến và tính đa dạng, phong phú.

Xem chi tiết