Đề thi vào lớp 6 môn Tiếng Việt trường THCS Quảng Thành năm 2026

Đề bài

PHẦN 1. TRẮC NGHIỆM (4,0 điểm)

Đọc đoạn trích sau, chọn và ghi lại chữ cái trước ý trả lời đúng nhất:

(1)Mùa xuân, phượng ra lá. (2)Lá xanh um, mát rượi, ngon lành như lá me non. (3)Lá ban đầu xếp lại, còn e ấp, dần dần xòe ra cho gió đưa đẩy. (4)Lòng học trò phơi phới làm sao! (5)Cậu chăm lo học hành, rồi lâu cũng vô tâm quên màu lá phượng.”

(Trích Hoa học trò - Xuân Diệu)

Câu 1 (1,0 điểm). Từ “Cậu” trong câu: “Cậu chăm lo học hành, rồi lâu cũng vô tâm quên màu lá phượng.” thuộc từ loại nào?

A. Danh từ                             

B. Động từ                 

C. Tính từ                  

D. Đại từ

Câu 2 (1,0 điểm). Dấu phẩy trong câu: “Lá ban đầu xếp lại, còn e ấp, dần dần xòe ra cho gió đưa đẩy.” có tác dụng gì?

A. Ngăn cách bộ phận trạng ngữ với chủ ngữ, vị ngữ trong câu.

B. Ngăn cách các vế câu trong câu ghép.

C. Ngăn cách các bộ phận có cùng chức vụ trong câu.

D. Ngăn cách một từ với bộ phận chú thích của nó.

Câu 3 (1,0 điểm). Vị ngữ trong câu: “Lá xanh um, mát rượi, ngon lành như lá me non” là:

A. mát rượi       

B. xanh um, mát rượi, ngon lành như lá me non

C. xanh um        

D. ngon lành như lá me non

Câu 4 (1,0 điểm). Hai câu văn: “Mùa xuân, phượng ra lá. Lá xanh um, mát rượi, ngon lành như lá me non.” liên kết với nhau bằng cách nào?

A. Dùng cách lặp từ ngữ       

B. Dùng từ ngữ nối

C. Dùng từ ngữ thay thế       

D. Dùng từ ngữ thay thế và lặp từ ngữ

PHẦN 2. TỰ LUẬN (16,0 điểm)

Câu 5 (1,0 điểm). Xác định thành phần câu và cho biết câu sau thuộc kiểu câu gì (xét theo cấu tạo)?

Ngoài kia, sau một mùa đông dài tơi bời dông bão, những chiếc lộc non đã đâm chồi, những nụ mầm bé nhỏ run run như bàn tay non tơ.

Câu 6 (2,0 điểm). Trong bài thơ “Trong lời mẹ hát”, nhà thơ Trương Nam Hương có viết:

Thời gian chạy qua tóc mẹ
Một màu trắng đến nôn nao.

a. Từ “chạy” trong câu thơ “Thời gian chạy qua tóc mẹ” được dùng theo nghĩa gốc hay nghĩa chuyển?

b. Chỉ ra cái hay trong việc dùng từ “chạy” ở câu thơ trên.

Câu 7 (2,0 điểm). Chỉ rõ lỗi sai trong câu sau và sửa lại cho đúng:

Trên cánh đồng rộng mênh mông.

Câu 8 (2,0 điểm). Em hãy lựa chọn và ghi lại một từ ngữ phù hợp nhất trong ngoặc đơn để điền vào chỗ chấm được đánh số trong đoạn văn sau:

Tôi đi đứng (1......) (oai vệ, oai phong). Mỗi bước đi, tôi làm điệu dún dẩy cả khoeo chân, rung lên rung xuống hai chiếc râu. Cho ra kiểu cách con nhà võ. Tôi (2......) (táo tợn, hung tợn, tợn) lắm. Dám cà khịa với tất cả mọi bà con trong xóm. Khi tôi (3......) (to tiếng, lớn tiếng) thì ai cũng nhịn, không ai đáp lại. Bởi vì quanh quẩn ai cũng quen mình cả. Không nói, có lẽ họ (4......) (nể nang, nể) hơn là sợ. Nhưng tôi lại tưởng thế là không ai dám ho he. Ấy vậy, tôi cho tôi giỏi. Những gã (5......) (xốc nổi, nóng nổi) thường lầm cử chỉ ngông cuồng là tài cao.

(Trích Dế Mèn phiêu lưu kí - Tô Hoài)

Câu 9 (3,0 điểm). Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật tu từ có trong lời bài hát sau (Viết dưới dạng một đoạn văn khoảng 5 dòng):

“Thưa thầy con đã thuộc bài học sáng nay, trong bài giảng có bụi phấn trắng bay bay trên tóc thầy ... Giọng thầy như tiếng hát, lời thầy như bài thơ, cho con những ước mơ tới chân trời rộng mở.”

(Trích Bài học đầu tiên – Trương Xuân Mẫn)

Câu 10 (6,0 điểm). Mùa hè đến rồi, tạm gác lại sách vở, em dự định sẽ làm gì? Dậy sớm ngắm bình minh? Đợi chiều mát ra đồng thả diều? Biết bao điều thú vị đang vẫy gọi. Em hãy viết một đoạn văn (khoảng 20 dòng) thể hiện tình cảm, cảm xúc về bài thơ sau:

Mưa đầu mùa báo hè về

Cây xoan biêng biếc tiếng ve trĩu cành

Từ trong thăm thẳm lá xanh

Phượng hồng đã nhú môi xinh thẹn thùng

Cánh diều chở gió qua sông

Ngọt ngào hương lúa mênh mông đồng chiều

Hình như trời rộng hơn nhiều

Lòng em rạo rực... thêm yêu đất trời.

(Tin hè – Nguyễn Lãm Thắng)

Lời giải

HƯỚNG DẪN GIẢI CHI TIẾT

A. TRẮC NGHIỆM (6,0 điểm)

Câu 1 (1,0 điểm). Từ “Cậu” trong câu: “Cậu chăm lo học hành, rồi lâu cũng vô tâm quên màu lá phượng.” thuộc từ loại nào?

A. Danh từ                             

B. Động từ                 

C. Tính từ                  

D. Đại từ

Phương pháp giải:

Em dựa vào ý nghĩa của từ "cậu" trong câu văn.

Lời giải chi tiết:

Từ “Cậu” trong câu là đại từ dùng để xưng hô.

Đáp án D.

Câu 2 (1,0 điểm). Dấu phẩy trong câu: “Lá ban đầu xếp lại, còn e ấp, dần dần xòe ra cho gió đưa đẩy.” có tác dụng gì?

A. Ngăn cách bộ phận trạng ngữ với chủ ngữ, vị ngữ trong câu.

B. Ngăn cách các vế câu trong câu ghép.

C. Ngăn cách các bộ phận có cùng chức vụ trong câu.

D. Ngăn cách một từ với bộ phận chú thích của nó.

Phương pháp giải:

Em dựa vào vị trí của các dấu phẩy trong câu để xác định tác dụng của chúng.

Lời giải chi tiết:

Trong câu: “Lá ban đầu xếp lại, còn e ấp, dần dần xòe ra cho gió đưa đẩy.”, các dấu phẩy dùng để ngăn cách các hoạt động, trạng thái của lá: xếp lại, e ấp, xòe ra.

Đáp án C.

Câu 3 (1,0 điểm). Vị ngữ trong câu: “Lá xanh um, mát rượi, ngon lành như lá me non” là:

A. mát rượi       

B. xanh um, mát rượi, ngon lành như lá me non

C. xanh um        

D. ngon lành như lá me non

Phương pháp giải:

Em đặt câu hỏi để tìm bộ phận vị ngữ.

Lời giải chi tiết:

Vị ngữ trong câu là "xanh um, mát rượi, ngon lành như lá me non".

Đáp án B.

Câu 4 (1,0 điểm). Hai câu văn: “Mùa xuân, phượng ra lá. Lá xanh um, mát rượi, ngon lành như lá me non.” liên kết với nhau bằng cách nào?

A. Dùng cách lặp từ ngữ       

B. Dùng từ ngữ nối

C. Dùng từ ngữ thay thế       

D. Dùng từ ngữ thay thế và lặp từ ngữ

Phương pháp giải:

Em nhớ lại các cách liên kết câu.

Lời giải chi tiết:

Hai câu văn liên kết với nhau bằng cách lặp từ ngữ "lá".

Đáp án A.

PHẦN 2. TỰ LUẬN (16,0 điểm)

Câu 5 (1,0 điểm). Xác định thành phần câu và cho biết câu sau thuộc kiểu câu gì (xét theo cấu tạo)?

Ngoài kia, sau một mùa đông dài tơi bời dông bão, những chiếc lộc non đã đâm chồi, những nụ mầm bé nhỏ run run như bàn tay non tơ.

Phương pháp giải:

Em xác định trạng ngữ, chủ ngữ và vị ngữ của câu rồi dựa vào số vế câu để xác định kiểu câu.

Lời giải chi tiết:

Ngoài kia (TN), sau một mùa đông dài tơi bời dông bão (TN), những chiếc lộc non (CN1) // đã đâm chồi (VN1), những nụ mầm bé nhỏ (CN2) // run run như bàn tay non tơ (VN2).

Câu trên có hai cụm chủ ngữ - vị ngữ nên là câu ghép.

Câu 6 (2,0 điểm). Trong bài thơ “Trong lời mẹ hát”, nhà thơ Trương Nam Hương có viết:

Thời gian chạy qua tóc mẹ
Một màu trắng đến nôn nao.

a. Từ “chạy” trong câu thơ “Thời gian chạy qua tóc mẹ” được dùng theo nghĩa gốc hay nghĩa chuyển?

b. Chỉ ra cái hay trong việc dùng từ “chạy” ở câu thơ trên.

Phương pháp giải:

a. Em giải nghĩa từ “chạy” trong câu thơ để xác định nghĩa gốc hay nghĩa chuyển.

b. Em dựa vào nội dung, biện pháp nghệ thuật trong hai câu thơ để nêu tác dụng của cách dùng từ.

Lời giải chi tiết:

a. Từ “chạy” không chỉ hoạt động di chuyển bằng chân, mà được dùng để nói về sự trôi đi nhanh chóng của thời gian. Vậy từ “chạy” được dùng theo nghĩa chuyển.

b. Từ “chạy” làm cho thời gian như có bước chân, trôi qua rất nhanh trên mái tóc mẹ. Cách dùng từ này gợi hình ảnh mái tóc mẹ bạc dần theo năm tháng, thể hiện sự vất vả, hi sinh của mẹ và gợi trong lòng người đọc niềm thương mẹ sâu sắc.

Câu 7 (2,0 điểm). Chỉ rõ lỗi sai trong câu sau và sửa lại cho đúng:

Trên cánh đồng rộng mênh mông.

Phương pháp giải:

Em phân tích câu xem câu có đủ các thành phần chính chưa, dấu câu được sử dụng đúng vị trí chưa.

Lời giải chi tiết:

- Câu mắc lỗi thiếu chủ ngữ và vị ngữ.

- Câu sửa lại:

+ Cánh đồng rộng mênh mông.

+ Trên cánh đồng rộng mênh mông, đàn cò trắng đang thong thả kiếm ăn.

Câu 8 (2,0 điểm). Em hãy lựa chọn và ghi lại một từ ngữ phù hợp nhất trong ngoặc đơn để điền vào chỗ chấm được đánh số trong đoạn văn sau:

Tôi đi đứng (1......) (oai vệ, oai phong). Mỗi bước đi, tôi làm điệu dún dẩy cả khoeo chân, rung lên rung xuống hai chiếc râu. Cho ra kiểu cách con nhà võ. Tôi (2......) (táo tợn, hung tợn, tợn) lắm. Dám cà khịa với tất cả mọi bà con trong xóm. Khi tôi (3......) (to tiếng, lớn tiếng) thì ai cũng nhịn, không ai đáp lại. Bởi vì quanh quẩn ai cũng quen mình cả. Không nói, có lẽ họ (4......) (nể nang, nể) hơn là sợ. Nhưng tôi lại tưởng thế là không ai dám ho he. Ấy vậy, tôi cho tôi giỏi. Những gã (5......) (xốc nổi, nóng nổi) thường lầm cử chỉ ngông cuồng là tài cao.

(Trích Dế Mèn phiêu lưu kí - Tô Hoài)

Phương pháp giải:

Em nhớ lại đoạn trích đã học rồi chọn từ phù hợp với nghĩa của câu.

Lời giải chi tiết:

1. oai vệ

2. tợn

3. to tiếng

4. nể

5. xốc nổi

Câu 9 (3,0 điểm). Chỉ ra và nêu tác dụng của biện pháp nghệ thuật tu từ có trong lời bài hát sau (Viết dưới dạng một đoạn văn khoảng 5 dòng):

“Thưa thầy con đã thuộc bài học sáng nay, trong bài giảng có bụi phấn trắng bay bay trên tóc thầy ... Giọng thầy như tiếng hát, lời thầy như bài thơ, cho con những ước mơ tới chân trời rộng mở.”

(Trích Bài học đầu tiên – Trương Xuân Mẫn)

Phương pháp giải:

Em đọc kĩ lời bài hát, dựa vào từ ngữ, hình ảnh để phát hiện biện pháp nghệ thuật. Sau đó nêu tác dụng của biện pháp đó.

Lời giải chi tiết:

Lời bài hát sử dụng biện pháp so sánh qua các hình ảnh “Giọng thầy như tiếng hát”, “lời thầy như bài thơ”. Cách so sánh ấy làm cho giọng nói và lời giảng của thầy trở nên ngọt ngào, đẹp đẽ và giàu cảm xúc. Lời thầy không chỉ giúp học sinh hiểu bài mà còn nuôi dưỡng những ước mơ đẹp. Qua đó, tác giả thể hiện tình yêu thương, sự kính trọng và lòng biết ơn đối với người thầy.

Câu 10 (6,0 điểm). Mùa hè đến rồi, tạm gác lại sách vở, em dự định sẽ làm gì? Dậy sớm ngắm bình minh? Đợi chiều mát ra đồng thả diều? Biết bao điều thú vị đang vẫy gọi. Em hãy viết một đoạn văn (khoảng 20 dòng) thể hiện tình cảm, cảm xúc về bài thơ sau:

Mưa đầu mùa báo hè về

Cây xoan biêng biếc tiếng ve trĩu cành

Từ trong thăm thẳm lá xanh

Phượng hồng đã nhú môi xinh thẹn thùng

Cánh diều chở gió qua sông

Ngọt ngào hương lúa mênh mông đồng chiều

Hình như trời rộng hơn nhiều

Lòng em rạo rực... thêm yêu đất trời.

(Tin hè – Nguyễn Lãm Thắng)

Phương pháp giải:

Em đọc kĩ đề bài và xác định bố cục, nội dung và hình thức.

- Nội dung:

+ Mở đầu: Giới thiệu bài thơ Tin hè của Nguyễn Lãm Thắng và nêu cảm xúc chung về mùa hè trong bài thơ.

+ Triển khai:

• Nêu cảnh mùa hè hiện lên qua mưa đầu mùa, tiếng ve, cây xoan, phượng hồng, cánh diều, dòng sông, đồng lúa.
• Chỉ ra những hình ảnh đẹp như: “tiếng ve trĩu cành”, “Phượng hồng đã nhú môi xinh thẹn thùng”, “Cánh diều chở gió qua sông”.
• Nêu cảm xúc của em: rạo rực, vui tươi, háo hức trước những điều thú vị của mùa hè.
• Liên hệ bản thân: muốn dậy sớm ngắm bình minh, thả diều, ngắm đồng quê, tận hưởng mùa hè.

+ Kết thúc: Khẳng định tình yêu của em với mùa hè, thiên nhiên và đất trời.

- Cảm nhận thông điệp của đoạn thơ: Trong cuộc sống, mỗi người cần biết cho đi, chia sẻ, sống bao dung, nhân ái và mở lòng yêu thương mọi người. Khi biết trao yêu thương, chúng ta cũng sẽ nhận lại được tình yêu thương và làm cho cuộc sống trở nên tốt đẹp hơn.

- Hình thức: đảm bảo hình thức của một đoạn văn, bố cục rõ ràng.

Lời giải chi tiết:

Bài tham khảo:

Bài thơ Tin hè của tác giả Nguyễn Lãm Thắng đã gợi cho em nhiều cảm xúc vui tươi, rạo rực khi mùa hè đến. Ngay từ câu thơ đầu “Mưa đầu mùa báo hè về”, em như cảm nhận được tín hiệu quen thuộc của mùa hạ. Mùa hè trong bài thơ hiện lên thật trong trẻo với cây xoan biêng biếc, tiếng ve rộn ràng và màu phượng hồng chúm chím. Em đặc biệt thích hình ảnh “Phượng hồng đã nhú môi xinh thẹn thùng” vì hoa phượng được miêu tả như một cô bé e ấp, đáng yêu. Không chỉ có hoa lá, mùa hè còn mở ra một không gian đồng quê rộng lớn với cánh diều, dòng sông, hương lúa và đồng chiều mênh mông. Hình ảnh “Cánh diều chở gió qua sông” khiến em thấy mùa hè thật nhẹ nhàng, bay bổng và đầy ước mơ. Đọc bài thơ, em thấy lòng mình cũng “rạo rực” như bạn nhỏ trong bài. Em muốn được dậy sớm ngắm bình minh, chiều mát ra đồng thả diều, nghe tiếng ve và hít hà hương lúa mới. Bài thơ giúp em thêm yêu mùa hè, yêu vẻ đẹp bình dị của quê hương và thêm trân trọng những ngày tháng tuổi thơ trong sáng.