Lý thuyết: Chủ nghĩa Tômát mới: Toan tính lấy đức tin định hướng cho lý trí

Bình chọn:
3.6 trên 5 phiếu

Chủ nghĩa Tômát là triết học của Tômát Đacanh (Thomas đaquin) (1274) ra đồi từ thời trung cổ ở Tây Âu. Ngay từ đầu, nó đã là sự kết hợp thần học của Đạo Kytô với triết học của Arixtốt và cả của Platôn

Chủ nghĩa Tômát là triết học của Tômát Đacanh (Thomas đaquin) (1274) ra đồi từ thời trung cổ ở Tây Âu. Ngay từ đầu, nó đã là sự kết hợp thần học của Đạo Kytô với triết học của Arixtốt và cả của Platôn. Nhiều nhà triết học cho rằng, Tômát đã "tư duy lại một cách sâu sắc” triết học của Arixtốt. Lênin đã chỉ ra rằng, phần sinh động của Arixtốt đã bị giết, còn phần chết thì lại được vĩnh viễn hóa. Nó đã đụng đầu với chủ nghĩa duy danh mà Giăng Doong Scot (Jean Đuns Scot), Guyômơ Đốccam (Guillaume d'Ockham) là những đại biểu nổi bật. Tác phẩm Nguyên lý của chủ nghĩa Tômát (Princeps thomistarum) của Giảng Crapécluyt (Jean Crapeclus) là bản trình bày  tổng quát và quan trọng nhất về triết học kinh viện của thời kỳ này.

Bước sang thế kỷ XVI, giáo hội công giáo phải đương đầu với phong trào cải cách tôn giáo. Chủ nghĩa Tômát được phục hồi mạnh mẽ và xuất hiện như "triết học kinh viện thứ hai". Tác phẩm Thần học đại toàn hay rõ hơn Thần học chống lại những kẻ ngoại đạo được chính thức xuất bản. Tômát đờ Viô đò Quettơ (Thomas de Vio de Quéta) thường gọi là Cagiơtăng (Cajetan) là người có công lớn phục hồi chủ nghĩa Tômát bằng cách chú giải cuốn sách nổi tiếng trên.

Thời kỳ hoàng kim này của chủ nghĩa Tômát quá ngắn ngủi. Nó không thể đương đầu nổi những phát kiến mới về khoa học. Vì vậy, thế kỷ XVIII là thời kỳ đặc biệt trống rỗng của chủ nghĩa Tômát. Phải đợi tới 1777, cuốn Thần học đại toàn của S.Rossenli (S.Rosselli) ra đời mới làm cho nó khởi sắc hơn một chút: ông muốn đưa vào học thuyết của Tômát một số thành tựu khoa học xuất hiện từ thời Phục hưng, nhưng nó cũng chưa thoát khỏi vũ trụ học thần bí cổ truyền. Dù sao, ông cũng là đại diện cho sự chuyển tiếp từ chủ nghĩa Tômát cũ sang chủ nglũa Tômát mới ở thế kỷ XIX.

Người ta cho rằng, thế kỷ này là thời kỳ hồi xuân của chủ nghĩa Tômát. Thông điệp Aetemi Patris của Giáo hoàng Lêông xin chính thức khẳng định địa vị độc tôn của chủ nghĩa Tômát, suy tôn Tômát là "Tiến sĩ chung" của Giáo hội Công giáo, D.Mácxiê (D.Mercier) ở Viện đại học triết học tại Luvanh đã ra sức phát triển tư tưởng của Tômát cho phù hợp với thời đại bằng cách kết hợp nó vôi nhận thức khoa học. Thậm chí để làm việc đó, người ta đã thành lập ở đây một phòng thí nghiệm về tâm lý học thực nghiệm. Cách đổi mới chủ nghĩa Tômát của Luvanh đã được tất cả những trung tâm nghiên cứu và giảng dạy của Giáo hội Công giáo thực hiện. Để thống nhất chủ nghĩa Tômát, Giáo hội Rôma giao cho G.Máttiutsi (G.Máttiussi) thảo ra một tổng luận gồm 24 luận đê xác định những lập trường chủ yếu của Tômát và được công bố năm 1914 trong Acta apostalicasedis.

Những người theo chủ nghĩa Tômát hiện đại tiếp tục giữ một thái độ cởi mở đối với những trào lưu tư tưởng hiện đại. Có người coi việc đó có tính chất "ở ngoài lề" đối với chủ nghĩa Tômát. Thực ra, đó là sự "hiện đại hóa" cần thiết một bộ mặt mới để có thể tồn tại trong một thời đại mà ánh sáng của khoa học không cho phép nó nấp dưới bóng lung linh của thần học trung cổ. T. Bôsensky (T.Bochensky) đã nêu ra mối quan hệ giữa giá trị lôgíc học của chủ  nghĩa Tômát và giá trị lôgíc học hiện đại. E. Gihsông (E. Gilson), A.D. Séctilangiơ (A.D.Sertildnges), nhất là Gi. Maritanh (J. Maritain) đưa lại cho chủ nghĩa Tômát những giá trị về tri thức, về thẩm mỹ và về chính trị - xã hội của thế giới ngày nay. Đó chính là con đường mà chủ nghĩa Tômát mới muốn tự làm sống động để tồn tại.

Loigiaihay.com

Thần học và khoa học, đức tin và lý trí Thần học và khoa học, đức tin và lý trí

Siêu hình học, bản thể học của chủ nghĩa Tômát được xây dựng để bảo vệ những giáo lý của Đạo Kytô. Nó được coi là "triết học đầu tiên" tách khỏi khoa học, hơn nữa còn bắt khoa học phải phục tùng những nguyên tắc của nó.

Xem chi tiết
Triết học xã hội và đạo đức Triết học xã hội và đạo đức

Chủ nghĩa Tômát mới cũng như bất cứ hệ thống thần học nào, bao giờ cũng nói rằng trung tâm sự chú ý của họ là "thế giới bên kia", nhưng thực ra không bao giờ quên "thế giới bên này"

Xem chi tiết
Chủ nghĩa thực dân mới - sản phẩm của chủ nghĩa tư bản độc quyền Chủ nghĩa thực dân mới - sản phẩm của chủ nghĩa tư bản độc quyền

Hệ tư tưởng thực dân mới ở miền Nam Việt Nam trong những năm 50 - 60 - 70 thế kỷ XX không phải là cái gì khác mà là hệ tư tưởng tư bản độc quyền được các thế lực phản động ở đây đưa vào sử dụng để bảo vệ lợi ích của giai cấp đại tư sản ở một vùng dù là "ngoại vi" trong thời kỳ khủng hoảng của nó

Xem chi tiết
Chủ nghĩa duy linh - nhân vị Chủ nghĩa duy linh - nhân vị

Chủ nghĩa duy khoa học và hệ tư tưởng kỹ trị với những mâu thuẫn bên trong của nó đã gặp bế tắc. Giai cấp tư sản đã thực hiện một sự thay đổi có tính chất tình huống về hệ tư tưởng của nó bằng triết học phi lý: Chủ nghĩa duy linh - nhân vị

Xem chi tiết
Nội dung và tác động của quy luật giá trị? Nội dung và tác động của quy luật giá trị?

Nội dung yêu cầu của quy luật giá trị - Quy luật giá trị là quy luật kinh tế căn bản của sản xuất và lưu thông hàng hóa, ở đâu có sản xuất và trao đổi hàng hoá thì ở đó có sự tồn tại và phát huy tác dụng của quy luật giá trị.

Xem chi tiết
Thế nào là hàng hóa? Hàng hóa có những thuộc tính gì? Mối quan hệ giữa hai thuộc tính của hàng hóa? Thế nào là hàng hóa? Hàng hóa có những thuộc tính gì? Mối quan hệ giữa hai thuộc tính của hàng hóa?

- Khái niệm hàng hoá Hàng hoá là sản phẩm của lao động, nó có thể thoả mãn những nhu cầu nhất định nào đó của con ngưòi thông qua trao đổi, mua bán.

Xem chi tiết
Thế nào là quan điểm toàn diện, phát triển và lịch sử cụ thể? Cho ví dụ. Các quan điểm đó được xác lập trên cơ sở lý luận nào? Thế nào là quan điểm toàn diện, phát triển và lịch sử cụ thể? Cho ví dụ. Các quan điểm đó được xác lập trên cơ sở lý luận nào?

- Cơ sở lý luận của quan điểm toàn diện, phát triển va lịch sử cụ thể: Quan điểm toàn diện, phát triển và lịch sử cụ thể là những quan điểm cơ bản thuộc về phương pháp luận của phép biện chứng duy vật.

Xem chi tiết
Điều kiện để sức lao động trở thành hàng hóa? Điều kiện để sức lao động trở thành hàng hóa?

Khái niệm: Sức lao động là toàn bộ các thể lực và trí lực ở trong thân thể một con người, trong nhân cách sinh động của con người, thể lực và trí lực mà con người phải làm cho hoạt động để sản xuất ra những vật có ích.

Xem chi tiết