Đọc hiểu Khúc dân ca (Nguyễn Duy) | Luyện đề đọc hiểu Văn 10

Con cò bay lả bay la Theo câu quan họ bay ra chiến trường Nghe ai hát giữa núi non

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

KHÚC DÂN CA

(1) Con cò bay lả bay la

Theo câu quan họ bay ra chiến trường

Nghe ai hát giữa núi non

Mà hương đồng cứ rập rờn trong mây

(2) Nghìn năm trên dải đất này

Cũ sao được cánh cò bay la đà

Cũ sao được sắc mây xa

Cũ sao được khúc dân ca quê mình!

(3) Cò bay bằng cánh trắng tinh

Lúa thơm bằng phấn hương lành ai ơi

Mây trôi bằng gió của trời

Là ta ta hát những lời của ta.

(Nguyễn Duy, Cát trắng, NXB Quân đội nhân dân, 1973)

*Nguyễn Duy tên khai sinh là Nguyễn Duy Nhuệ, sinh năm 1948, quê ở xã Đông Vệ, thị xã Thanh Hoá (nay là thành phố Thanh Hoá), là một gương mặt tiêu biểu của thế hệ các nhà thơ trẻ thời kì chống Mĩ. Thơ Nguyễn Duy có sự kết hợp hài hoà giữa cái duyên dáng trữ tình với chất thế sự đậm đặc. Ông là một trong số không nhiều cây bút đã góp phần làm mới thể lục bát bằng những tìm tòi theo hướng hiện đại, tạo nên nét độc đáo, hấp dẫn trong cấu trúc, hình ảnh và ngôn ngữ của thể thơ truyền thống này.

Khúc dân ca là bài thơ tiêu biểu cho phong cách thơ lục bát của Nguyễn Duy. Bài thơ được in trong tập thơ Cát trắng (1973).

Câu 1

Bài thơ được viết theo thể thơ nào?

Phương pháp giải

-Vận dụng kiến thức về đặc điểm các thể thơ đã học.

- Nhận diện số tiếng trong mỗi dòng thơ và cách gieo vần

Lời giải chi tiết

Thể thơ lục bát

Giải thích: Dòng thơ 6 tiếng xen kẽ dòng thơ 8 tiếng. Có sự hiệp vần đặc trưng của thơ lục bát (chữ 6 câu lục hiệp vần chức 6 câu bát, chữ 8 câu bát hiệp vần chữ 6 câu lục tiếp theo)

Câu 2

Chỉ ra câu thơ có vận dụng chất liệu văn học dân gian trong khổ (1) của bài thơ.

Xem lời giải

Câu 3

Phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ điệp cấu trúc trong khổ (2) của bài thơ.

Xem lời giải

Câu 4

Nhận xét về tình cảm của tác giả đối với Khúc dân ca quê mình được thể hiện trong bài thơ.

Xem lời giải

Câu 5

Bài thơ Khúc dân ca gợi cho anh/ chị suy nghĩ gì về trách nhiệm của tuổi trẻ đối với việc giữ gìn giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc?

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Liên hệ hiểu biết bản thân

- Bày tỏ quan điểm cá nhân về vấn đề

Lời giải chi tiết

Gợi ý:

Tuổi trẻ phải biết yêu quý, trân trọng những giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc, đồng thời có ý thức giữ gìn và phát huy những giá trị truyền thống ấy.

Đoạn văn tham khảo:

Bài thơ Khúc dân ca giúp em nhận ra rằng tuổi trẻ hôm nay cần có trách nhiệm giữ gìn và phát huy những giá trị văn hoá truyền thống của dân tộc. Văn hoá truyền thống là cội nguồn tạo nên bản sắc riêng của đất nước, vì vậy nếu không biết trân trọng và bảo vệ thì những giá trị tốt đẹp ấy có thể dần bị mai một. Người trẻ cần chủ động tìm hiểu về dân ca, phong tục, lễ hội, tiếng Việt và các nét đẹp văn hoá dân tộc; đồng thời có ý thức quảng bá văn hoá truyền thống bằng những cách phù hợp với thời đại mới. Bên cạnh việc tiếp thu tinh hoa văn hoá thế giới, tuổi trẻ cũng cần giữ gìn bản sắc dân tộc, tránh lối sống thờ ơ hoặc chạy theo các giá trị lệch lạc. Giữ gìn văn hoá truyền thống không chỉ là trách nhiệm mà còn là cách để mỗi người thể hiện tình yêu quê hương, đất nước.