200+ đề đọc hiểu Văn 10 | Luyện đề đọc hiểu lớp 10

80+ Đề đọc hiểu Thơ Nôm Đường luật - Luyện đề đọc hiểu ..

Đọc hiểu Bảo kính cảnh giới - Bài 46 (Nguyễn Trãi) | Luyện đề đọc hiểu Văn 10

Kẻ khôn thì bảo kẻ ngây phàm, Nghề nghiệp cầm tay ở mới cam. Nên thợ nên thầy vì có học,

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Kẻ khôn thì bảo kẻ ngây phàm,

Nghề nghiệp cầm tay ở mới cam.

Nên thợ nên thầy vì có học,

No ăn no mặc bởi hay làm.

Một cơm hai việc nhiều người muốn¹,

Hai thớ ba giòng hoạ kẻ tham.

Thấy lợi thì làm cho phải nghĩa,

Mựa tây² mặt khiến liễn lòng đam³.

(Nguyễn Trãi, Trích Nguyễn Trãi toàn tập, Đào Duy Anh, NXB Khoa học Xã hội, 1976 )

* Chú giải:

(1) Một cơm…hai thớ…: chỉ ăn 1 mà làm được 2 thì tốt, còn 2 thớ (như thớ gỗ) 3 dòng (như dòng nước) thì vu vơ.

(2) Mựa tây: chớ riêng;

(3) Lòng đam: lòng say mê, trừ người tham mới bị lừa.

Câu 1

Xác định thể thơ của văn bản.

Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về thể thơ trung đại.

- Quan sát số câu, số chữ trong mỗi câu và quy luật niêm – luật – đối của bài thơ.

Lời giải chi tiết

Văn bản được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật.

Giải thích: Thất ngôn bát cú Đường luật là thể thơ có 8 câu, mỗi câu 7 chữ, quy định chặt chẽ về niêm, luật, vần và phép đối, thường được các nhà thơ trung đại dùng để bộc lộ tư tưởng, triết lí sống.

Câu 2

Trong văn bản, “kẻ khôn” đã khuyên “kẻ ngây phàm” điều gì?

Xem lời giải

Câu 3

Nêu hiệu quả của phép đối được sử dụng trong hai câu thơ:

“Một cơm hai việc nhiều người muốn,

Hai thớ ba giòng hoạ kẻ tham.”

Xem lời giải

Phương pháp giải

- Xác định phép đối trong thơ Đường luật

- Chỉ ra hai vế đối trong câu thơ.

- Nêu tác dụng nghệ thuật và nội dung

Lời giải chi tiết

- Phép đối:

+ “Một cơm hai việc” - “Hai thớ ba giòng”

+ “nhiều người muốn” - “hoạ kẻ tham”

- Hiệu quả của phép đối:

+ Tạo sự cân đối, hài hòa trong cấu trúc câu thơ, làm tăng nhịp điệu và tính nghệ thuật.

+ Làm nổi bật hai thái độ sống trái ngược: Mong muốn làm được nhiều việc, đạt hiệu quả tốt. Nhưng lòng tham quá mức sẽ dẫn đến tai họa.

+ Qua đó, tác giả phê phán lòng tham và khuyên con người sống biết chừng mực.

Giải thích: Phép đối là cách sử dụng những từ ngữ, hình ảnh, các thành phần câu, vế câu song song, cân đối trong lời nói nhằm tạo hiệu quả diễn đạt: nhấn mạnh về ý , gợi liên tưởng, gợi hình ảnh sinh động, tạo nhịp điệu cho lời nói, biểu đạt cảm xúc tư tưởng… Nhờ cách đối chỉnh chặt, ý thơ được diễn đạt súc tích, rõ ràng, tạo ấn tượng mạnh mẽ về bài học luân lý: nên làm vừa sức, chính đáng, tránh tham lam dẫn đến tai họa.

Câu 4

Anh/chị hiểu như thế nào về ý nghĩa của hai câu thơ ?

“Nên thợ, nên thầy, vì có học,

No ăn, no mặc, bởi hay làm.”

Xem lời giải