Đọc hiểu Nói với em (Vũ Quần Phương) | Luyện đề đọc hiểu Văn 10

Điểm tương đồng trong câu thơ mở đầu của ba khổ thơ là đều bắt đầu bằng cụm từ “Nếu nhắm mắt...”

Giải thích: Việc lặp lại cấu trúc trong 3 dòng đầu mỗi khổ nhắm tạo ra cấu trúc lặp lại, nhấn mạnh hành động tưởng tượng, suy ngẫm và khả năng cảm nhận thế giới bằng tâm hồn thay vì đôi mắt thường.

- Khi nhắm mắt, “em” sẽ thấy được:

+ Khổ 1: Tiếng chim hay (chim sâu, chìa vôi).

+ Khổ 2: Các hình ảnh cổ tích (bà tiên, chú bé đi hài bảy dặm, quả thị thơm, cô Tấm).

+ Khổ 3: Hình ảnh cha mẹ vất vả nuôi em khôn lớn.

- Ẩn dụ: "Nhắm mắt" ẩn dụ cho việc dùng trí tưởng tượng và sự thấu cảm để cảm nhận những vẻ đẹp khuất lấp mà thông thường đôi khi bỏ qua.

Giải thích: “nhắm mắt” ẩn dụ cho việc hướng vào nội tâm, tập trung suy ngẫm, cảm nhận bằng trái tim và trí tưởng tượng, từ đó khám phá những vẻ đẹp sâu sắc của cuộc sống, tình yêu thương và những giá trị tinh thần.

- Liệt kê các hình ảnh cổ tích: bà tiên, chú bé đi hài bảy dặm, quả thị, cô Tấm

- Hiệu quả nghệ thuật:

+ Tạo không gian kỳ ảo, sống động, gợi nhớ thế giới tuổi thơ đầy mơ mộng.

+ Nhấn mạnh sức mạnh của trí tưởng tượng và những câu chuyện kể của bà đã nuôi dưỡng tâm hồn trẻ thơ.

Giải thích: Các hình ảnh, chi tiết: bà tiên, chú bé đi hài bảy dặm, quả thị, cô Tấm đều là những chất liệu văn học dân gian (truyện cổ tích) được tác giả vận dụng

- Mở đoạn: Giới thiệu vị trí, nội dung chính của khổ thơ.

- Thân đoạn: Cảm nhận lần lượt về nội dung (hình ảnh, cảm xúc) và nghệ thuật (từ ngữ, nhịp - điệu, biện pháp tu từ) nổi bật. Chú ý đến sự chuyển biến từ tưởng tượng sang suy ngẫm thực tế.

- Kết đoạn: Khái quát giá trị/ ý nghĩa của khổ thơ trong mạch cảm xúc chung của bài.

Đoạn văn tham khảo:

Khổ thơ cuối là điểm dừng chân cảm xúc sâu lắng và thiêng liêng nhất trong hành trình “nhắm mắt” để cảm nhận. Nếu hai khổ đầu đưa ta đến với thiên nhiên và thế giới cổ tích, khổ cuối đưa ta trở về với hiện thực gần gũi, ấm áp nhất: tình cha mẹ. Hình ảnh “Tay bồng bế, sớm khuya vất vả” được ngắt nhịp 4/3 như những bước chân nặng nhọc, gợi lên sự tảo tần, hy sinh thầm lặng suốt một hành trình dài “nuôi em khôn lớn từng ngày”. Cụm từ “từng ngày” nhấn mạnh sự kiên nhẫn và bền bỉ vô bờ. Câu thơ kết “Mắt nhắm rồi, lại mở ra ngay” là một sự “tỉnh thức” đẹp đẽ. Sau khoảnh khắc lắng lòng để thấu hiểu công ơn, đôi mắt được mở ra không chỉ là hành động vật lý, mà còn là sự mở mắt của lòng biết ơn, của tình yêu thương và trách nhiệm với đấng sinh thành. Khổ thơ giản dị mà sâu sắc, như một lời nhắc nhở chân thành về đạo lý “uống nước nhớ nguồn”.