200+ đề đọc hiểu Văn 10 | Luyện đề đọc hiểu lớp 10 80+ Đề đọc hiểu Thơ Nôm Đường luật - Luyện đề đọc hiểu ..

Đọc hiểu Ngôn chí - Bài 5 (Nguyễn Trãi) | Luyện đề đọc hiểu Văn 10


Làm người chẳng có đức cùng tài, So nghĩ đều thì kém hết hai

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

Làm người chẳng có đức cùng tài,

So nghĩ đều thì kém hết hai

Hiểm hóc cửa quyền chăng đụt lặn

Thanh nhàn án sách hãy đeo đai.

Dễ hay ruột bể sâu cạn,

Khôn biết lòng người vắn dài.

Sự thế dữ lành ai hỏi đến,

Bảo rằng ông đã điếc hai tai.

(Trích: Ngôn chí, bài 5, Nguyễn Trãi, in trong Tổng tập văn học Việt Nam, tập 4, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 2000, Tr.80)

Câu 1

Xác định thể thơ của văn bản?

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Nhận diện thể thơ dựa trên các yếu tố hình thức cơ bản: số câu, số chữ trong mỗi câu, cách gieo vần, niêm luật, bố cục.

- Vận dụng kiến thức về các thể thơ đã học

Lời giải chi tiết

- Thể thơ: thất ngôn bát cú Đường luật

- Dấu hiệu nhận biết:

+ Bài thơ gồm 8 câu, mỗi câu 7 chữ

+ Độc vận: vần được gieo ở cuối câu 1 và các câu chẵn (2, 4, 6, 8): tài – hai – đai – dài – tai (vần bằng).

+ Niêm: câu 1 – câu 8, câu 2 – câu 3, câu 4 – câu 5, câu 6 – câu 7

Câu 2

Biện pháp tu từ nào được sử dụng trong hai cặp câu thơ thực và luận?

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Vận dụng kiến thức về đặc trưng thơ thất ngôn bát cú Đường luật

- Xác định mối quan hệ giữa các vế, các câu trong cặp.

Lời giải chi tiết

- Phép đối
+ Câu thực (3-4):

"Hiểm hóc cửa quyền" đối với "Thanh nhàn án sách"

"chăng đụt lặn" đối với "hãy đeo đai"

+ Câu luận (5-6):

"Dễ hay" đối với "Khôn biết"

"ruột bể sâu cạn" đối với "lòng người vắn dài"

Giải thích: Phép đối làm cho ý thơ cân xứng, hài hòa, nhấn mạnh sự tương phản giữa hai lối sống (quyền lực hiểm hóc và đời sống thanh nhàn) và sự phức tạp khó đoán của thế sự và lòng người.

Câu 3

Anh/ chị hiểu như thế nào về nội dung của hai câu thơ:

Dễ hay ruột bể sâu cạn,

Khôn biết lòng người vắn dài.

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Phân tích nghĩa đen, nghĩa bóng của các hình ảnh.

- Rút ra ý nghĩa tư tưởng, triết lý mà tác giả gửi gắm.

Lời giải chi tiết

Nội dung hai câu thơ trên: Nói lên sự khó khăn trong việc nhìn rõ tâm tính, tính cách con người, đây là điều không thể bởi lòng người khó đoán, không biết cạn hay nông, khó có thể lường trước được. Phản ánh quan niệm không màng chuyện thế sự và bận tâm vào cuộc sống của Nguyễn Trãi khi lui về ở ẩn.

Giải thích:

- Nghĩa đen: Làm sao biết được lòng biển lúc nào sâu lúc nào cạn? Thật khó để biết được lòng người khi tốt khi xấu, khi chân thành khi dối trá.

- Nghĩa bóng/ Ý nghĩa:

Câu 5: "Ruột bể" ẩn dụ cho thời cuộc, vận mệnh. Cuộc đời biến đổi khôn lường, thăng trầm khó đoán như biển cả.

Câu 6: "Lòng người vắn dài" chỉ sự phức tạp, thâm sâu khó dò của nhân tâm. Người đời có thể thay lòng đổi dạ, thiện ác khó phân.

Câu 4

Nêu chủ đề của văn bản?

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Khái quát nội dung chính xuyên suốt toàn bài.

- Xác định tư tưởng chủ đạo mà tác giả muốn thể hiện.

Lời giải chi tiết

Chủ đề: Triết lý sống thanh nhàn, giữ mình trong sạch giữa thời cuộc nhiễu nhương.

Giải thích:

- Bài thơ trình bày một triết lý nhân sinh và sự lựa chọn cách ứng xử của Nguyễn Trãi trước cuộc đời.

- Trước nhận thức về bản thân "kém" cả đức lẫn tài, trước thực tế chốn quyền lực hiểm hóc và lòng người khó dò, tác giả chủ động lựa chọn lối sống thanh nhàn, xa lánh vòng danh lợi để giữ cho tâm hồn được an nhiên, trong sạch, và trở về với đời sống giản dị, gắn bó với sách vở, thiên nhiên.

Câu 5

Từ nội dung văn bản, anh/ chị có suy nghĩ gì về lợi ích của lối sống thanh nhàn?

Xem lời giải
Phương pháp giải

- Từ bài học của Nguyễn Trãi, liên hệ và khái quát thành những giá trị phổ quát.

- Phân tích lợi ích trên nhiều phương diện: cá nhân, xã hội, tinh thần.

Lời giải chi tiết

Từ sự lựa chọn “thanh nhàn án sách” của Nguyễn Trãi, ta thấy được lợi ích sâu sắc của lối sống này. Trước hết, nó là cách để bảo toàn nhân cách và tìm thấy sự bình an nội tại giữa một xã hội nhiều biến động, nơi “lòng người vắn dài” khó lường. Sống thanh nhàn không có nghĩa là trốn tránh hay lười biếng, mà là một sự chủ động, tỉnh táo rút lui khỏi vòng xoáy bon chen, tham vọng để hướng đến đời sống tinh thần phong phú và tự do. Trong nhịp sống hối hả ngày nay, lối sống ấy càng trở nên quý giá, giúp mỗi người giữ được sự cân bằng, tĩnh tại để nuôi dưỡng tâm hồn và nhận ra những giá trị đích thực của cuộc đời.


Bình chọn:
4.9 trên 7 phiếu
Bài tiếp theo

>> Xem thêm

Luyện Bài Tập Trắc nghiệm Ngữ Văn 10 - Xem ngay

Báo lỗi - Góp ý

PH/HS Tham Gia Nhóm Lớp 10 Để Trao Đổi Tài Liệu, Học Tập Miễn Phí!

Các bài khác cùng chuyên mục


App Loigiaihay trên google play store App Loigiaihay trên apple store

Hãy viết chi tiết giúp Loigiaihay.com

Vui lòng để lại thông tin để ad có thể liên hệ với em nhé!

Vấn đề em gặp phải là gì ?

Hãy viết chi tiết giúp Loigiaihay.com

Cảm ơn bạn đã sử dụng Loigiaihay.com. Đội ngũ giáo viên cần cải thiện điều gì để bạn cho bài viết này 5* vậy?

Vui lòng để lại thông tin để ad có thể liên hệ với em nhé!

Copyright © 2021 loigiaihay.com

DMCA.com Protection Status
App Loigiaihay trên apple store App Loigiaihay trên google play store