Soạn bài Viết văn bản thuyết minh về một tác phẩm văn học SGK Ngữ văn 11 tập 2 Kết nối tri thức - siêu ngắn

Hàn Mặc Tử là một thi sĩ có phong cách thơ rất riêng biệt, độc đáo. Ông để lại cho đời nhiều tập thơ nổi tiếng như Gái Quê, Thơ Điên hay Chơi Giữa Mùa Trăng. Bài thơ “Mùa xuân chín” là một bài thơ tiêu biểu, góp phần làm nên tên tuổi của nhà thơ.

Tựa đề bài thơ đầy ấn tượng” Mùa xuân chín”, ta nghe như có sự mềm mại, hương thoang thoảng của vị xuân rạo rực mà không kém phần đằm thắm, ý tứ chất chồng những tầng sâu ý nghĩa khiến ta tò mò muốn khám phá, thôi thúc ta đi sâu vào nội dung tác phẩm để khám phá nét “chín” của mùa xuân trong thơ Hàn Mặc Tử ra sao.

“Trong làn nắng ửng khói mơ tan

Đôi mái nhà tranh lấm tấm vàng

Sột soạt gió trêu tà áo biếc

Trên giàn thiên lý bóng xuân sang”

Bức tranh mùa xuân chốn thôn quê thật thanh bình, duyên dáng mà đằm thắm yêu thương. Trong làn nắng nhẹ của của bầu trời, làn khói xa như tan đi, tạo nên vẻ đẹp như mơ như thực, không quá chi tiết, chỉ đôi nét chấm phá nhưng khiến ta không khỏi xuyến xao trước khung trời đầy yên bình lúc này. Trên những mái nhà tranh nơi quê nghèo lấm tấm màu hoa thiên lý điểm tô, cơn gió nhẹ đung đưa những chiếc lá xanh biếc tạo nên thứ âm thanh lạ lùng” sột soạt”, tất cả đều quá đỗi nhẹ nhàng mà thân thương. Mùa xuân đang len lỏi vào cảnh vật, trên giàn thiên lý báo xuân về, mùa xuân đến, cây cỏ, thiên nhiên, đất trời, và lòng người như hoà quyện lấy nhau:

“Sóng cỏ xanh tươi gợn tới trời

Bao cô thôn nữ hát trên đồi;”

Vạn vật mang sức xuân, làn mưa xuân tưới thêm cho cỏ cây sức sống mới đầy xanh tươi “gợn tới trời” như đang đùa giỡn với nắng, với gió với mây. Tiếng hát đón xuân của bao cô gái thôn quê đầy tình tứ, mùa xuân đến khiến ai cũng vui tươi, phấn khởi, tâm hồn đầy trẻ trung, yêu đời. Giai điệu nhạc cất lên cùng lời ca:

” Ngày mai trong đám xuân xanh ấy

Có kẻ theo chồng bỏ cuộc chơi.”

Niềm vui xuân hoà cùng niềm vui của hạnh phúc lứa đôi, thế là ngày mai trong đám cô thôn nữ ấy, có người đi lấy chồng bỏ lại sau lưng những cuộc vui, có chút gì đó tiếc nuối đan xen trong niềm vui ấy. Mùa xuân điểm tô cho đời, kết nên quả ngọt cho tình yêu, mùa của niềm hạnh phúc tràn đầy.

“Tiếng ca vắt vẻo lưng chừng núi, Hổn hển như lời của nước mây, Thầm thĩ với ai ngồi dưới trúc, Nghe ra ý vị và thơ ngây…”

Niềm yêu đời họa trong lời hát thơ ngây, trong sáng, tinh nghịch “tiếng ca vắt vẻo” trên lưng núi, hoà vào cảnh vật, âm vang mãi. Những âm thanh như đang chuyển động theo nhịp thời gian, “hổn hển” “thì thầm” với nhau đầy ý vị, thân thương. Tiếng thơ nghe sao khiến người bâng khuâng, xao xuyến đến lạ kỳ.

“Khách xa gặp lúc mùa xuân chín Lòng trí bâng khuâng sực nhớ làng Chị ấy năm nay còn gánh thóc Dọc bờ sông trắng nắng chang chang”

Nếu ở khổ thơ đầu là hình ảnh cỏ cây tươi xanh thì đây chính là hình ảnh đối lập khi xuân chín, xuân đã không còn thơ mộng như khi vừa sang nữa, nó mang màu của nỗi tiếc nuối ngậm ngùi, mang màu của nắng gió thôn quê: “Dọc bờ sông trắng nắng chang chang”. m “ang” cuối bài làm cho câu thơ mang tâm trạng mênh mang khó tả, như nỗi lòng thì nhân đang băn khoăn, trĩu nặng xót xa về thân phận người con gái:

” Chị ấy năm nay còn gánh thóc

Dọc bờ sông trắng nắng chang chang”

Nếu ngày xưa khi đang tuổi xuân thì, nhịp xuân sang cùng lòng bao cô gái ngân nga lời ca, tiếng hát chào mừng thì giờ đây khi xuân chín, xa rời xuân xanh năm nào, “chị ấy” giờ trở thành một người phụ nữ với bao nỗi lo toan. Trách nhiệm cuộc sống và công việc của người mẹ, người vợ thêm nặng, song, dù vất vả, nhọc nhằn vẫn ánh lên nét đẹp rạng ngời.

Bài thơ thật nhẹ nhàng, ngôn ngữ dù giản dị nhưng được nhà thơ chọn lọc rất tinh tế. Mỗi tiếng thơ thốt lên là cả một bầu trời thương yêu vừa mang nỗi thương cảm vừa mang nỗi nhớ mênh mang chốn quê nhà vất vả, gian nan. Với ngôn ngữ kết tinh cùng tấm lòng hồn hậu của thi nhân, Hàn Mạc Tử đã viết nên một “mùa xuân chín” vẹn tròn, đầy đặn, thiết tha.

Hàn Mặc Tử là một trong những thi sĩ tài hoa của phong trào Thơ Mới, nổi bật với phong cách thơ giàu cảm xúc, vừa lãng mạn, say đắm, vừa chất chứa nỗi buồn sâu thẳm. Mùa xuân chín là một trong những tác phẩm tiêu biểu của ông, thể hiện bức tranh mùa xuân đồng quê Việt Nam với những rung động tinh tế của tâm hồn thi nhân.

Bài thơ được sáng tác trong giai đoạn Hàn Mặc Tử mang trong mình căn bệnh nan y, khi ông phải xa rời cuộc sống bình thường và đối diện với thực tại nghiệt ngã. Dẫu vậy, Mùa xuân chín không mang màu sắc đau thương, mà vẫn tràn đầy tình yêu thiên nhiên và quê hương. Bài thơ khắc họa cảnh sắc mùa xuân đang ở độ rực rỡ nhất, đồng thời gợi lên những suy tư về thời gian, tuổi trẻ và cuộc đời.

Mùa xuân chín được viết theo thể thơ thất ngôn, giàu nhạc điệu và hình ảnh. Ngay từ những câu thơ đầu, bức tranh thiên nhiên hiện lên tràn đầy sức sống:

"Sóng cỏ xanh tươi gợn tới trời

Bao cô thôn nữ hát trên đồi

Ngày mai trong đám xuân xanh ấy

Có kẻ theo chồng, bỏ cuộc chơi."

Màu xanh của cỏ, tiếng hát trong trẻo của những cô gái thôn quê đã tạo nên một không gian mùa xuân tràn đầy hạnh phúc. Nhưng giữa khung cảnh ấy, hình ảnh "có kẻ theo chồng, bỏ cuộc chơi" lại mang đến một chút bâng khuâng, gợi lên sự chuyển giao của thời gian, của tuổi trẻ.

Cảnh sắc thiên nhiên tiếp tục hiện lên đầy sinh động ở những câu thơ tiếp theo:

"Tiếng ca vắt vẻo lưng chừng núi

Hổn hển như lời của nước mây

Thầm thì với ai ngồi dưới trúc

Nghe ra ý vị và thơ ngây."

Những hình ảnh nhân hóa như "tiếng ca vắt vẻo", "hổn hển như lời của nước mây" đã gợi tả một bầu không khí vừa vui tươi, vừa vương chút gì đó tiếc nuối. Âm thanh và hình ảnh hòa quyện với nhau, tạo nên một bức tranh mùa xuân không chỉ đẹp về thị giác mà còn vang vọng trong tâm hồn người đọc.

Đến khổ thơ cuối, nỗi nhớ quê hương và cảm giác tiếc nuối càng trở nên rõ rệt:

"Khách xa gặp lúc mùa xuân chín

Lòng trí bâng khuâng sực nhớ làng

Chị ấy năm nay còn gánh thóc

Dọc bờ sông trắng nắng chang chang?"

Hình ảnh "mùa xuân chín" vừa mang nghĩa tả thực – mùa xuân đã vào độ rực rỡ nhất, vừa mang ý nghĩa tượng trưng – biểu trưng cho sự chín muồi của thời gian, của đời người. Người khách xa quê đứng trước cảnh sắc ấy mà lòng tràn ngập nỗi nhớ làng xưa, nhớ về hình ảnh người phụ nữ tần tảo giữa cái nắng trưa hè.

Mùa xuân chín không chỉ là một bức tranh thiên nhiên đẹp đẽ mà còn là bài thơ thấm đượm tâm tư, cảm xúc của một tâm hồn nhạy cảm. Qua bài thơ, Hàn Mặc Tử gửi gắm tình yêu thiên nhiên, quê hương và cả những suy tư về sự chảy trôi của thời gian. Với ngôn ngữ tinh tế, hình ảnh giàu sức gợi và nhạc điệu trong trẻo, bài thơ đã để lại dấu ấn sâu đậm trong lòng độc giả yêu thơ.