200+ đề đọc hiểu Văn 11 | Luyện đề đọc hiểu lớp 11

80+ Đề đọc hiểu Thơ tượng trưng, siêu thực - Luyện đề đ..

Đọc hiểu Hoa cỏ may (Xuân Quỳnh) | Luyện đề đọc hiểu Văn 11

Cát vắng, sông đầy, cây ngẩn ngơ, Không gian xao xuyến chuyển sang mùa. Tên mình ai gọi sau vòm lá,

Câu hỏi

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

HOA CỎ MAY

(Xuân Quỳnh)

Cát vắng, sông đầy, cây ngẩn ngơ,

Không gian xao xuyến chuyển sang mùa.

Tên mình ai gọi sau vòm lá,

Lối cũ em về nay đã thu.

Mây trắng bay đi cùng với gió,

Lòng như trời biếc lúc nguyên sơ.

Đắng cay gửi lại bao mùa cũ,

Thơ viết đôi dòng theo gió xa.

Khắp nẻo dâng đầy hoa cỏ may

Áo em sơ ý cỏ găm đầy

Lời yêu mỏng mảnh như màu khói,

Ai biết lòng anh có đổi thay?

(Thơ Xuân Quỳnh, NXB Kim Đồng, 2020, Hà Nội)

Câu 1

Xác định thể thơ của văn bản trên.

Phương pháp giải

Căn cứ vào các đặc điểm hình thức để xác định thể thơ

Lời giải chi tiết

Thể thơ: 7 chữ

Giải thích:

Mỗi dòng thơ đều có bảy tiếng.

Mở rộng

- Thơ bảy chữ là thể thơ mỗi dòng có bảy chữ. Mỗi bài gồm nhiều khổ, mỗi khổ thường có bốn dòng thơ và có cách gieo vần, ngắt nhịp đa dạng.

- Thơ bảy chữ thường gieo vần chân hoặc vần cách

- Các dòng trong bài thơ thường ngắt nhịp 4/3, cũng có khi ngắt nhịp 3/4.

Link tham khảo: Thơ bảy chữ là gì? Một số yếu tố của thơ bảy chữ

Câu 2

Liệt kê ít nhất 3 từ ngữ, hình ảnh miêu tả bức tranh thiên nhiên trong khổ thơ thứ nhất.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Đọc khổ thơ đầu, xác định những từ ngữ, hình ảnh trực tiếp miêu tả cảnh vật thiên nhiên.

Lời giải chi tiết

Từ ngữ, hình ảnh miêu tả bức tranh thiên nhiên trong khổ thơ thứ nhất:

- Cát vắng, sông đầy, cây ngẩn ngơ

- Không gian xao xuyến chuyển mùa

- Vòm lá, lối cũ

Giải thích:

Những hình ảnh trên gợi ra khung cảnh thiên nhiên khi mùa thu đến, vừa có nét vắng vẻ, vừa mang vẻ xao xuyến, bâng khuâng.

Mở rộng

- Từ ngữ thơ: Từ ngữ trong thơ có tính gợi hình, gợi cảm, đa nghĩa. Từ ngữ trong thơ thiên về khơi gợi, đòi hỏi người đọc phải chủ động liên tưởng, tưởng tượng để hiểu hết sự phong phú của ý thơ.

- Hình ảnh thơ: là các sự vật, hiện tượng, trạng thái đời sống được tái tạo một cách cụ thể, sống động bằng ngôn từ, khơi dậy cảm giác (đặc biệt là những ấn tượng thị giác) cũng như gợi ra những ý nghĩa tinh thần nhất định với người đọc.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ

Câu 3

Chỉ ra và phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong khổ thơ thứ ba.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Xác định hình ảnh được so sánh, từ ngữ so sánh và phân tích tác dụng về nội dung, nghệ thuật, cảm xúc.

Lời giải chi tiết

Biện pháp tu từ so sánh trong khổ 3:

- So sánh: Lời yêu mỏng mảnh được so sánh với màu khói

- Tác dụng: Làm cho câu thơ gợi hình, gợi cảm đồng thời nhấn mạnh bức tranh thiên nhiên chuyển thu thật đẹp, thơ mộng, đầy tình ý và sự lo lắng của “em” trước tình yêu đẹp nhưng cũng mỏng manh, mơ hồ, có thể dễ đổi thay.

Giải thích:

Màu khói vốn mờ ảo, không dễ nắm giữ, vì thế hình ảnh so sánh làm nổi bật sự mong manh của lời yêu.

Mở rộng

- So sánh là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật, sự việc khác có nét tương đồng.

- Cấu trúc hoàn chỉnh phép so sánh: SV1 + PHƯƠNG DIỆN SO SÁNH + TỪ NGỮ SO SÁNH + SV2

- Dấu hiệu nhận biết các kiểu so sánh:

+ So sánh ngang bằng: như, là, bằng, tựa,...

+ So sánh không ngang bằng: chưa bằng, chẳng bằng, hơn, kém,..

Khi phân tích tác dụng của biện pháp tu từ so sánh trong một ngữ liệu đã cho, ta cần chỉ ra ít nhất 2 tác dụng dựa vào gợi ý sau:

+ Tác dụng nghệ thuật: giúp cho câu thơ trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng sức gợi hình gợi cảm,...

+ Tác dụng nội dung: Nhấn mạnh/ Làm nổi bật đối tượng hoặc đặc điểm nào của đối tượng?

+ Tác dụng biểu cảm: Tác giả bày tỏ thái độ, tình cảm, cảm xúc gì về đối tượng? Tác giả khơi gợi cho người đọc cảm xúc gì?

Một số link tham khảo:

Biện pháp So sánh

Bài tập trắc nghiệm Tìm hiểu biện pháp So sánh

Câu 4

Chỉ ra và nêu tác dụng của cách ngắt nhịp, gieo vần trong bài thơ.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Vận dụng kiến thức về cách ngắt nhịp, gieo vần trong thơ 7 chữ

Lời giải chi tiết

Cách ngắt nhịp, gieo vần và tác dụng:

- Ngắt nhịp: Thơ bảy chữ và cách ngắt nhịp chủ yếu 4/3 ngoại trừ câu đầu ngắt nhịp 2/2/3 và câu cuối 2/5 => tạo tính nhạc

- Vần: linh hoạt, thay đổi (vần chân – vần lưng) ví dụ: đầy - cây, xuyến - chuyển, may - đầy - thay => tạo sự kết nối uyển chuyển, luyến láy.

Giải thích:

Nhịp thơ ngắt linh hoạt, kết hợp với cách gieo vần không gò bó, giúp lời thơ tự nhiên, giàu nhạc tính. Qua đó, nhịp điệu và âm hưởng bài thơ hòa hợp với khung cảnh mùa thu cùng tâm trạng xao xuyến, lo âu của nhân vật trữ tình.

Mở rộng

- Thơ bảy chữ là thể thơ mỗi dòng có bảy chữ. Mỗi bài gồm nhiều khổ, mỗi khổ thường có bốn dòng thơ và có cách gieo vần, ngắt nhịp đa dạng.

- Thơ bảy chữ thường gieo vần chân hoặc vần cách

- Các dòng trong bài thơ thường ngắt nhịp 4/3, cũng có khi ngắt nhịp 3/4.

Link tham khảo: Thơ bảy chữ là gì? Một số yếu tố của thơ bảy chữ

Câu 5

Nêu ý nghĩa tượng trưng của hình ảnh “hoa cỏ may” trong bài thơ trên.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Phân tích hình ảnh hoa cỏ may trong mối liên hệ với khung cảnh mùa thu và những suy tư về tình yêu ở khổ thơ cuối.

Lời giải chi tiết

Ý nghĩa tượng trưng của hình ảnh “hoa cỏ may” trong bài thơ :

- Vẻ đẹp thiên nhiên mộc mạc, bình dị trong tiết trời vào thu.

- Tượng trưng cho tình yêu đời thường, dung dị, mãnh liệt nhưng cũng mong manh với những lo âu, trăn trở.

Giải thích:

Hình ảnh “Áo em sơ ý cỏ găm đầy” gợi những chiếc gai cỏ may nhỏ bé nhưng dễ bám vào quần áo, cũng như những kỉ niệm và rung động tình yêu có thể âm thầm vương vấn lòng người. Đặt bên câu thơ “Lời yêu mỏng mảnh như màu khói”, hoa cỏ may còn gợi sự đan xen giữa nét gắn bó, lưu luyến và nỗi bất an trước tình yêu mong manh.

Mở rộng

Nghĩa hàm ẩn là phần thông báo không được thể hiện trực tiếp bằng từ ngữ trong câu mà được suy ra từ câu chữ và ngữ cảnh. Đây là loại nghĩa mà người nói, người viết thật sự muốn đề cập đến

Link tham khảo: Khái niệm nghĩa hàm ẩn

Câu 6

Nhận xét cách cảm nhận thiên nhiên mùa thu của Xuân Quỳnh qua bài thơ Hoa cỏ may.

Xem lời giải

Phương pháp giải

Phân tích các hình ảnh thiên nhiên, cách sử dụng từ ngữ và mối liên hệ giữa cảnh vật với tâm trạng của chủ thể trữ tình.

Lời giải chi tiết

Cách cảm nhận thiên nhiên mùa thu của Xuân Quỳnh qua Hoa cỏ may được thể hiện:

- Nhà thơ cảm nhận bức tranh thiên nhiên bằng tất cả các giác quan để thấy bức tranh thiên nhiên có sự hòa quyện màu sắc, âm thanh, dư vị.

- Nhà thơ có sự giao cảm, hòa quyện, đối thoại với thiên nhiên để nhận ra vẻ đẹp nguyên sơ của thiên nhiên và lòng mình.

- Mượn thiên nhiên để nói lên nỗi lòng với những âu lo, trăn trở vì sợ sự đổi thay của tình yêu.

=> Nhận xét: Đây là cách cảm nhận tinh tế, đầy độc đáo, mới mẻ,…

Giải thích:

Cách cảm nhận thiên nhiên của Xuân Quỳnh tinh tế, giàu chất trữ tình và đậm dấu ấn cá nhân. Qua cảnh thu bình dị mà giàu sức gợi, nhà thơ thể hiện tâm hồn nhạy cảm, luôn khao khát yêu thương nhưng cũng nhiều trăn trở trước sự mong manh của tình yêu.

Mở rộng

- Tình cảm, cảm xúc trong thơ là những rung động nội tâm, những cảm nhận của nhà thơ về cuộc sống. Tình cảm, cảm xúc trong thơ đánh thức những rung động tinh tế trong trái tim người đọc.

- Những cảm xúc này có thể là: Niềm vui, hạnh phúc; nỗi buồn, đau khổ; nỗi nhớ, hoài niệm; tình yêu (đôi lứa, gia đình, quê hương);...

- Những cảm xúc này không chỉ được thể hiện trực tiếp qua các từ ngữ miêu tả mà còn được biểu đạt gián tiếp thông qua hình ảnh, ẩn dụ, so sánh, và nhịp điệu của bài thơ.

Link tham khảo: Yếu tố trong thơ